బొద్ది తీగ

బొద్ది తీగ
బొద్ది తీగ (సిస్సంపెలోస్ పరేరా) హృదయాకార ఆకులు మరియు పూల అమరిక
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
Clade:	Angiosperms
Clade:	Eudicots
Order:	Ranunculales
Family:	Menispermaceae
Genus:	'Cissampelos'
Species:	''C. pareira''
Binomial name
'Cissampelos pareira' L.
Synonyms
Cissampelos convolvulacea

బొద్ది తీగ (శాస్త్రీయ నామం: Cissampelos pareira; ఆంగ్లం: Velvet Leaf లేదా Velvetleaf Vine; సంస్కృతం: పాట లేదా అంబష్ఠ) అనేది తిప్పతీగ/మెనిస్పెర్మేసి (Menispermaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక ఔషధ గుబురు తీగ. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘బొద్ది తీగ’, ‘పాట’, ‘విష బొద్ది’, ‘చిరుబొద్ది’, ‘అడవి బంక తీగ’ లేదా ‘పెద్దపత్రి’ అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా (ముఖ్యంగా పొలాల కంచెల వెంట, అడవులలో, బీడు భూముల్లో మరియు గిరిజన ప్రాంతాలలో) ఇది సహజంగా ఎగబ్రాకుతూ పెరుగుతుంది. వెల్వెట్ లాంటి మృదువైన పీచు కలిగిన గుండ్రటి/హృదయాకార ఆకులు మరియు దుంప వేర్లు దీని విలక్షణమైన గుర్తు. భారతీయ ఆయుర్వేదం, జానపద నాటు వైద్యం మరియు గ్రామీణ ఆహార సంస్కృతిలో బొద్ది తీగకు ప్రాధాన్యత ఉంది.

వృక్ష లక్షణాలు

• ఆకృతి: ఇది ఇతర చెట్లు, కంచెల పైకి ఎగబ్రాకే సన్నని బహువార్షిక తీగ (Climber).
• ఆకులు: ఆకులు గుండ్రంగా లేదా హృదయాకారంలో (Heart-shaped) ఉండి, ఉపరితలంపై వెల్వెట్ వలె మెత్తటి సన్నని వెంట్రుకలు ఉంటాయి.
• వేర్లు: నేల లోపల ముదురు గోధుమ వర్ణంలో చేదు రుచి కలిగిన ఔషధ దుంప వేర్లు ఉంటాయి.

ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు

శ్వాసకోశ నివారణ మరియు రోగనిరోధక శక్తి

ఆయుర్వేదంలో బొద్ది తీగ వేర్లు మరియు ఆకులు శ్వాసకోశ వ్యాధులకు 'కాసహర' మూలికగా పేర్కొనబడ్డాయి.

• దగ్గు & జలుబు: బొద్ది ఆకుల రసాన్ని కొద్దిగా తేనెతో కలిపి తీసుకోవడం వల్ల పిల్లలు, పెద్దలలో వచ్చే దగ్గు, జలుబు మరియు గొంతు నొప్పి త్వరితగతిన శమిస్తాయి.
• ఆస్తమా & ఉబ్బసం: ఆకుల కషాయం కాచి తాగడం లేదా ఆవిరి పట్టడం ద్వారా ఆస్తమా (ఉబ్బసం) మరియు శ్వాసనాళ ఇన్ఫెక్షన్ల నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది.

జీర్ణ వ్యవస్థ, మూత్ర సమస్యలు మరియు నులిపురుగులు

• జీర్ణ సమస్యలు: బొద్ది ఆకుల రసాన్ని గోరువెచ్చని నీటితో కలిపి తీసుకుంటే కడుపు ఉబ్బరం, అజీర్తి, అసిడిటీ, గ్యాస్ మరియు విరేచనాలు (Diarrhea) నయమవుతాయి.
• నులిపురుగుల నివారణ: చిన్న పిల్లల కడుపులోని నులిపురుగులను (Worms) నాశనం చేయడానికి దీని ఆకుల రసాన్ని జానపద వైద్యంలో ఇస్తారు.
• మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్లు (UTI): మూత్రంలో మంట, ఇన్ఫెక్షన్లు మరియు సిస్టైటిస్ (Cystitis) తగ్గించడంలో దీని వేర్ల కషాయం మూత్రకారక నిర్మూలకగా పనిచేస్తుంది.

నొప్పులు, మైగ్రేన్, చర్మ మరియు కేశ సంరక్షణ

• మైగ్రేన్ & నొప్పులు: ఆకులను మెత్తగా నూరి నుదిటిపై పట్టు (లేపనం) వేస్తే ఒత్తిడి, తీవ్రమైన మైగ్రేన్ తలనొప్పులు తగ్గుతాయి. గాయాలు, వాపులపై పట్టీలా వేస్తే ఉపశమనం లభిస్తుంది.
• చర్మ సమస్యలు: పిత్త దోషం వల్ల వచ్చే చర్మపు అలర్జీలు, దురదలు, దద్దుర్లు మరియు కీటకాలు కుట్టిన చోట ఆకు రసం రాస్తే మంట తగ్గుతుంది.
• జుట్టు పెరుగుదల & నోటి పూత: దీని ఆకుల పేస్ట్‌ను తలకు పట్టించడం వల్ల కుదుళ్ళు దృఢపడి జుట్టు రాలడం తగ్గుతుంది. ఆకులను నమలడం వల్ల చిగుళ్ల వాపు, నోటి పూత సమసిపోతాయి.

ఆహార రూపంలో వినియోగం

తెలుగు ప్రాంతాలలో బొద్ది ఆకులను పౌష్టికాహార మూలికా ఆకుకూరగా కూడా వాడతారు. దీని ఆకులతో పొడి కూరలు, రసం తయారుచేయడం లేదా శనగపిండితో బజ్జీలుగా వేసుకుని తినే సాంప్రదాయం కొన్ని ప్రాంతాలలో ఉంది.

ఇవి కూడా చూడండి

• తిప్పతీగ
• ఆయుర్వేద మూలికల జాబితా
• మెనిస్పెర్మేసి
• ఆకుకూరలు