నులితడ
| నులితడ | |
|---|---|
| |
| నులితడ (హెలిక్టెరెస్ ఐసోరా) ఆకులు మరియు నులి తిరిగిన కాయలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Malvales |
| Family: | Malvaceae |
| Genus: | 'Helicteres' |
| Species: | ''H. isora'' |
| Binomial name | |
| 'Helicteres isora' L. | |
నులితడ (శాస్త్రీy నామం: Helicteres isora; ఆంగ్లం: Indian Screw Tree) అనేది మాల్వేసి (Malvaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ ఔషధ గుబురు పొద లేదా చిన్న వృక్షం. తెలుగులో దీనిని ‘నులితడ’ అని, మరాఠీలో ‘మరోడ్ ఫాలి’ (Marod phali) అని, సంస్కృతంలో ‘అవర్తని’ (కాయలు నులిపిరి తిరిగి ఉండేది) అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా ఆకురాల్చే అడవులలో, కొండ ప్రాంతాలలో ఇది సహజ సిద్ధంగా పెరుగుతుంది. దీని కాయలు ఒకదానికొకటి స్క్రూ (Screw) వలె తిలిపిరి/నులి తిరిగి ఉండటం దీని ప్రత్యేక గుణం. ఆయుర్వేదంలో మరియు గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలో నులితడ కాయలు, విత్తనాలు, వేరు బెరడు మరియు ఆకులు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది సుమారు 2 నుండి 5 మీటర్ల ఎత్తు వరకు గుబురుగా పెరిగే పొద.
- కాయలు: దీని కాయలు 5 నుండి 6 సెం.మీ పొడవు ఉండి, 5 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ భాగాలు ఒకదానితో ఒకటి తాడు లేదా స్క్రూ వలె నులి తిరిగి (Twisted) ఉంటాయి. కాయలు ఎండిన తర్వాత ముదురు గోధుమ/నల్లటి రంగులోకి మారతాయి.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
జీర్ణక్రియ మరియు నులిపురుగులు
ఆయుర్వేదంలో నులితడ కాయలు మరియు విత్తనాలు జీర్ణకోశ వ్యాధులకు దివ్యౌషధంగా పరిగణించబడతాయి[1].
- ఉదర సమస్యలు: నులితడ కాయల చూర్ణం (పొడి) తీసుకోవడం వల్ల విరేచనాలు (Diarrhea), జిగట విరేచనాలు (Dysentery), కడుపునొప్పి మరియు అజీర్తి తగ్గడమే కాకుండా పేగుల్లోని నులిపురుగులు (Intestinal worms) నశిస్తాయి.
గాయాలు మరియు రక్తస్రావ నివారణ
దీని గింజల పొడిని గాయాలు, పుండ్లపై చల్లడం ద్వారా రక్తం గడ్డకట్టే ప్రక్రియ వేగవంతమై, ఇన్ఫెక్షన్లు రాకుండా గాయాలు త్వరగా మానుతాయి.
మధుమేహం మరియు స్త్రీల ఆరోగ్యం
- మధుమేహ నియంత్రణ: నులితడ వేరు బెరడు సారం రక్తంలో చక్కెర (గ్లూకోజ్) స్థాయిలను అదుపులో ఉంచడానికి, ఇన్సులిన్ రక్షణను పెంచడానికి తోడ్పడుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి[2].
- ప్రసవానంతర ఆరోగ్యం: సాంప్రదాయ వైద్యంలో బాలింతలకు ప్రసవానంతరం వచ్చే నొప్పులు, శరీర బలహీనతను తగ్గించి పునరుజ్జీవనం ఇవ్వడానికి నులితడ భాగాలను వివిధ మూలికా కషాయాలలో వాడతారు.
హెచ్చరిక / గమనిక
> **వైద్యుల సలహా:** నులితడ కాయలు శక్తివంతమైన ఔషధ గుణాలను కలిగి ఉన్నందున, మోతాదు మించితే కడుపులో తిప్పడం లేదా వికారం రావచ్చు. కాబట్టి ఆయుర్వేద మూలికగా ఉపయోగించే ముందు అర్హత కలిగిన ఆయుర్వేద నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం శ్రేయస్కరం.