తలంబ్రాల మొక్క
| తలంబ్రాల మొక్క | |
|---|---|
| |
| తలంబ్రాల మొక్క (లాంటానా కామరా) వర్ణరంజిత పువ్వులు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Asterids |
| Order: | Lamiales |
| Family: | Verbenaceae |
| Genus: | 'Lantana' |
| Species: | ''L. camara'' |
| Binomial name | |
| 'Lantana camara' L. | |
తలంబ్రాల మొక్క (శాస్త్రీయ నామం: Lantana camara; ఆంగ్లం: Lantana లేదా Wild Sage) అనేది వెర్బెనేసి (Verbenaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక నిత్యహరిత అలంకారిక మరియు ఆక్రమణ పొద (Invasive shrub). తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘పులి కంప’, ‘గాజు కంప’, ‘లంబాడీ చెట్టు’ అని కూడా పిలుస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాలలో Alangium salvifolium (అంకోల వృక్షం) ను కూడా తలంబ్రాల చెట్టుగా వ్యవహరిస్తారు. మూలతః అమెరికా, ఆఫ్రికా ఉష్ణమండల ప్రాంతాలకు చెందిన ఈ మొక్క, భారతదేశమంతటా రోడ్ల పక్కన, పొలాల గట్ల వెంట మరియు అటవీ ప్రాంతాలలో తీవ్రంగా వ్యాపించిన కలుపు మొక్కగా స్థిరపడింది.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి & కొమ్మలు: ఇది 2 నుండి 4 మీటర్ల ఎత్తు వరకు గుబురుగా పెరిగే పొద. దీని కాండం నాలుగు పలకలుగా ఉండి చిన్న ముళ్ళు లేదా నూగును కలిగి ఉంటుంది.
- పువ్వులు: దీని పువ్వులు గుత్తులుగా పూస్తాయి. ఒకే గుత్తులో పసుపు, గులాబీ, నారింజ, ఎరుపు మరియు తెల్లటి రంగుల పువ్వులు కలిసి ఉండి తలంబ్రాల బియ్యాన్ని పోలి ఉండటం వల్ల దీనికి 'తలంబ్రాల మొక్క' అనే పేరు వచ్చింది.
ఆయుర్వేద మరియు సాంప్రదాయ ఉపయోగాలు
చర్మ సంరక్షణ మరియు గాయాలు
తలంబ్రాల ఆకులలో క్రిమినాశక (Antiseptic) మరియు యాంటీమైక్రోబయల్ గుణాలు అధికంగా ఉంటాయి. పొలాల్లో పనిచేసేటప్పుడు గాయాలైతే ఈ ఆకులను నలిపి కట్టుకట్టడం గ్రామీణ ఆచారం. ఆయుర్వేదంలో గజ్జి, తామర, చర్మ ఫంగస్, మీజిల్స్ మరియు చికెన్ పాక్స్ వంటి సమస్యల నివారణకు దీని ఆకుల సారాన్ని బాహ్య లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు.
కీళ్ల నొప్పులు మరియు వాపులు
తలంబ్రాల ఆకులను ఆముదం ఆకులతో కలిపి మెత్తగా నూరి, కొద్దిగా వేడి చేసి మోకాళ్ల నొప్పులు, కీళ్ల వాతం (Arthritis), వెన్నునొప్పి మరియు కండరాల వాపులు ఉన్న చోట కట్టు కడితే మంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
శ్వాసకోశ మరియు జీర్ణ సమస్యలు
- గొంతు నొప్పి & దగ్గు: దీని ఆకులను నీటిలో మరిగించి ఆ నీటితో నోరు పుక్కిలించడం వల్ల గొంతు నొప్పి మరియు దగ్గు తగ్గుతాయి.
- జీర్ణక్రియ: ఆయుర్వేదంలో సాంప్రదాయకంగా దీనిలోని యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు కడుపు ఉబ్బరం, అజీర్ణం మరియు పంటి నొప్పికి ప్రథమ చికిత్సగా వాడబడతాయి.
కీటక నివారిణి (Mosquito Repellent)
తలంబ్రాల ఆకులలో ఉండే ఇథనోలిక్ రసాయనాల వల్ల, ఎండిన ఆకులను పొగ వేస్తే దోమలు మరియు కీటకాలు దూరంగా పారిపోతాయి.
కుటీర పరిశ్రమ మరియు ఫర్నిచర్
హిమాచల్ ప్రదేశ్ వంటి ఉత్తరాది రాష్ట్రాలలో దీని గట్టి కాండాలను కంచెల తయారీకి, కుర్చీలు/ఫర్నిచర్ తయారీకి ఉపయోగిస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని చిత్తూరు జిల్లా మరియు తమిళనాడులోని కొన్ని ప్రాంతాలలో దీని సన్నని కొమ్మలతో బుట్టలు అల్లుతారు.
హెచ్చరిక / విషపూరిత లక్షణాలు
> **విషపూరిత జాగ్రత్తలు (Toxicity Alert):** తలంబ్రాల మొక్క ఆకులు మరియు పచ్చి కాయలలో 'లాంటాడెన్ ఎ' (Lantadene A) మరియు 'లాంటాడెన్ బి' వంటి తీవ్రమైన టాక్సిన్లు (విషపదార్థాలు) ఉంటాయి[1]. దీని ఆకులను మేకలు, పశువులు తింటే కాలేయం దెబ్బతిని, కాంతి సున్నితత్వం (Photosensitization) వల్ల చర్మం ఊడిపోవడం జరుగుతుంది. నాటు వైద్యంలో పాము కాటుకు దీనిని వాడే ఆచారం ఉన్నప్పటికీ, దీనిని అంతర్గతంగా (నోటి ద్వారా) సేవించడం తీవ్ర ప్రాణాపాయం కలిగించవచ్చు. ఏదైనా చికిత్సకు ముందు ఆయుర్వేద వైద్య నిపుణుల ఉచిత సలహా అత్యంత ఆవశ్యకం.
మూలాలు
- ↑ Journal of Scientific & Industrial Research - Toxicity and pharmacological profile of Lantana camara
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:వెర్బెనేసి వర్గం:ఆక్రమణ జాతులు