చంద్రపోడ
| చంద్రపోడ | |
|---|---|
| చంద్రపోడ | |
| చంద్రపోడ తీగ (అర్జిరియా నెర్వోసా) ఆకులు మరియు పువ్వులు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Asterids |
| Order: | Solanales |
| Family: | Convolvulaceae |
| Genus: | 'Argyreia' |
| Species: | ''A. nervosa'' |
| Binomial name | |
| 'Argyreia nervosa' (Burm.f.) Bojer | |
| Synonyms | |
| Argyreia speciosa (L.f.) Sweet | |
చంద్రపోడ తీగ (శాస్త్రీయ నామం: Argyreia nervosa; ఆంగ్లం: Elephant Creeper, Hawaiian Baby Woodrose లేదా Woolly Morning Glory) అనేది కాన్వాల్వ్యులేసి/మార్నింగ్ గ్లోరీ (Convolvulaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక బహువార్షిక, పెరిగే పెద్ద తీగ జాతి మొక్క. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘సముద్రపాల’, ‘కొక్కిటి’, ‘పలసముద్ర’, ‘సముద్రపచ్చ’ లేదా ‘ఉన్ని తీగ’ అని పిలుస్తారు. సంస్కృతంలో దీనిని ‘వృద్ధదారు’ అని, హిందీలో ‘విదార’ (Vidhara) అని వ్యవహరిస్తారు. భారతదేశంలో విస్తృతంగా పెరిగే ఈ మొక్క ఆయుర్వేదంలో అత్యంత విలువైన రసాయన (పునరుజ్జీవన) మూలికగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకులు: ఆకులు చాలా పెద్దవిగా, గుండె ఆకారంలో ఉండి ఏనుగు చెవులను పోలి ఉంటాయి. ఆకుల అడుగుభాగం వెండి-తెలుపు (Silver-white) రంగులో మెరిసే దట్టమైన వెంట్రుకలు/నూగుతో కప్పబడి ఉండటం వల్ల దీనికి 'ఎలిఫెంట్ క్రీపర్' అనే పేరు వచ్చింది.
- పువ్వులు: లావెండర్, గులాబీ లేదా ఊదా (Purple) రంగులో బూర ఆకారంలో (Trumpet-shaped) ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు వికసిస్తాయి.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
ఆయుర్వేదంలో అర్జిరియా నెర్వోసా మొక్కను శరీరానికి శక్తినిచ్చే 'రసాయన' (Rejuvenator) మూలికగా మరియు వాపులను తగ్గించే ఔషధంగా పరిగణిస్తారు[1].
వాత నొప్పులు మరియు వాపులు
చంద్రపోడ తీగ వేర్లు మరియు ఆకులలో ఉండే శక్తివంతమైన యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ, యాంటీ ఆక్సిడెంట్ సమ్మేళనాలు (Flavonoids & Steroids) కీళ్ల వాతం (Rheumatism), కీళ్ల నొప్పులు మరియు శరీర వాపులను తగ్గించడంలో అద్భుతంగా పనిచేస్తాయి. ఆకులను వేడి చేసి వాపులపై పట్టులా వేస్తారు.
పునరుజ్జీవనం మరియు శారీరక బలహీనత
సాంప్రదాయ వైద్యంలో దీని వేర్ల చూర్ణాన్ని లైంగిక సామర్థ్యాన్ని పెంచే కామోద్దీపనగా (Aphrodisiac), నరాల బలహీనతను పోగొట్టడానికి మరియు నాడీ వ్యవస్థను ఉత్సాహపరచడానికి ఉపయోగిస్తారు.
జీర్ణక్రియ మరియు మూత్ర సమస్యలు
దీని వేర్ల కషాయం మూత్ర సంబంధిత రుగ్మతలను, మూత్రంలో మంటను తగ్గించడంతో పాటు జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది. ఆకుల సారాన్ని గాయాలు, పుండ్లు త్వరగా మానడానికి రాస్తారు.
శాస్త్రీయ పరిశోధనలు
ఫైటోకెమికల్ అధ్యయనాల ప్రకారం, చంద్రపోడ మొక్కల సారంలో ఫ్లేవనాయిడ్లు, ఆల్కలాయిడ్లు మరియు స్టెరాయిడ్లు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. ఇవి క్రిమిసంహారక (Anti-microbial) మరియు యాంటీ ఆక్సిడెంట్ లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయని పరిశోధనలు ధృవీకరిస్తున్నాయి[2].
హెచ్చరిక / విషపూరిత లక్షణాలు (Toxicity Alert)
> **విత్తనాల మత్తు ప్రభావం:** చంద్రపోడ (అర్జిరియా నెర్వోసా) మొక్క విత్తనాలలో 'లైసెర్జిక్ యాసిడ్ అమైడ్' (Ergine / LSA) అనే శక్తివంతమైన సైకోయాక్టివ్ (Mydriatic/Psychedelic) ఆల్కలాయిడ్లు ఉంటాయి. ఇవి మత్తును, భ్రాంతిని (Hallucinations) మరియు తీవ్ర మానసిక స్థితి మార్పులను కలిగిస్తాయి. విత్తనాలను నేరుగా సేవించడం వల్ల తీవ్రమైన వాంతులు, మైకం మరియు నరాల రుగ్మతలు సంభవించే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి ఆయుర్వేద నిపుణుల పర్యవేక్షణ లేకుండా ఈ మొక్క భాగాలను అంతర్గతంగా సేవించరాదు.
మూలాలు
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:కాన్వాల్వ్యులేసి