కలడి
| కలడి | |
|---|---|
| కలడి | |
| కలడి (గ్రేవియా ఫ్లేవ్సెన్స్) ఆకులు మరియు పసుపు రంగు పువ్వులు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Malvales |
| Family: | Malvaceae |
| Genus: | 'Grewia' |
| Species: | ''G. flavescens'' |
| Binomial name | |
| 'Grewia flavescens' Juss. | |
కలడి చెట్టు (శాస్త్రీయ నామం: Grewia flavescens; ఆంగ్లం: Sandpaper Raisin లేదా Donkey Berry) అనేది మాల్వేసి (Malvaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ఉష్ణమండల బహువార్షిక పొద లేదా చిన్న వృక్షం. తెలుగులో దీనిని ‘కలడి’ అని పిలుస్తారు. భారతదేశంతో పాటు సబ్-సహారా ఆఫ్రికా ఖండ ప్రాంతాలలో ఇది ఎక్కువగా వ్యాపించి ఉంది. తీవ్రమైన నీటి ఎద్దడిని, కరవును తట్టుకుని రాతి నేలల్లోనూ, మైదానాలలోనూ సతత హరితంగా పెరిగే ఈ మొక్క ఆయుర్వేదంలోనూ, గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలోనూ అపారమైన ఔషధ విలువలు కలిగినదిగా పరిగణించబడుతుంది.
వృక్ష లక్షణాలు
- కాండం & ఆకృతి: ఇది దాదాపు 2 నుండి 5 మీటర్ల ఎత్తు వరకు గుబురుగా పెరిగే సతత హరిత పొద. దీని కాండం నాలుగు అంచులు (Square-shaped stem) కలిగి ఉండటం ఒక ప్రత్యేక లక్షణం.
- ఆకులు: ఆకులు ముదురు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి, కాగితం (శాండ్పేపర్) తాకినట్లు గరుకుగా ఉంటాయి. ఆకుల అంచులు రంపపు పళ్ళ ఆకారంలో (Serrated) ఉంటాయి.
- పువ్వులు: ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగులో 1.5 నుండి 2 సెం.మీ పరిమాణంలో ఆకర్షణీయమైన గుత్తులుగా పూస్తాయి.
- పండ్లు: గుండ్రంగా, మెరుస్తూ బెర్రీల్లా ఉంటాయి. ఈ జాతి మొక్కలలో వీటి పండ్ల తొక్క చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. పండ్లు పూర్తిగా పండిన తర్వాత తినడానికి తీపిగా ఉంటాయి.
ఆహార మరియు పర్యావరణ ఉపయోగాలు
- ఆహారం: కలడి పండ్లు తినదగినవి. వీటిని మనుషులు నేరుగా పచ్చిగా లేదా వండుకుని తింటారు. పక్షులు, కోతులు మరియు అటవీ జంతువులు ఈ పండ్లను చాలా ఇష్టంగా తింటాయి.
- పశుగ్రాసం: దీని ఆకులను గ్రామీణ ప్రాంతాలలో పశువులకు, మేకలకు పశుగ్రాసంగా (Fodder) ఉపయోగిస్తారు.
- పర్యావరణ అనుకూలత: ఇది కరవును, అధిక ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకోగలదు. సూర్యరశ్మి బాగా తగిలే తేలికపాటి, రాతి నేలల్లో వేగంగా పెరుగుతుంది.
ఆయుర్వేద మరియు ఔషధ ప్రయోజనాలు
ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో కలడి మొక్కను శరీరంలో వాత, పిత్త దోషాలను సమతుల్యం చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు[1].
నొప్పులు, వాపులు మరియు గాయాలు
దీని ఆకులు లేదా కాండం గుజ్జులో శోథ నిరోధక (Anti-inflammatory) గుణాలు ఉంటాయి. కీళ్ల నొప్పులు, వాతపు వాపులను తగ్గించడానికి మరియు చర్మంపై ఏర్పడిన గాయాలు త్వరగా మానడానికి దీని గుజ్జును లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు.
శ్వాసకోశ మరియు జీర్ణ సమస్యలు
- శ్వాసకోశ ఆరోగ్యం: దగ్గు, జలుబు వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలను తగ్గించడంలో మరియు ఛాతీలో పేరుకుపోయిన కఫాన్ని సులభంగా తొలగించడంలో దీని కషాయం సహాయపడుతుంది.
- జీర్ణశక్తి: జీర్ణక్రియను మెరుగుపరచడానికి, అజీర్తి మరియు తీవ్రమైన కడుపునొప్పిని తగ్గించడానికి దీని వేర్ల చూర్ణాన్ని సాంప్రదాయ వైద్యంలో వాడుతారు.
చర్మ సంరక్షణ
చర్మంపై వచ్చే దద్దుర్లు, దురదలు మరియు ఇతర అలెర్జీలను తగ్గించడానికి కలడి ఆకుల రసాన్ని బాహ్య పూతగా రాస్తారు.
మూలాలు
- ↑ ఆయుర్వేద ద్రవ్యగుణ విజ్ఞానం: గ్రేవియా జాతులు - కలడి మూలికా విశిష్టత