అడవి గెనుసు

అడవి గెనుసు గడ్డ
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
Order:	Dioscoreales
Family:	Dioscoreaceae
Genus:	'Dioscorea'
Species:	'D. villosa'
Binomial name
'Dioscorea villosa' L.

అడవి గెనుసు గడ్డ అనే పేరు వివిధ ప్రాంతాల్లో అడవుల్లో పెరిగే పలు దుంప జాతులకు స్థానికంగా ఉపయోగించబడవచ్చు. Dioscorea villosa L. అనే శాస్త్రీయ నామం కలిగిన మొక్కను ఆంగ్లంలో Wild yam అని పిలుస్తారు. ఇది Dioscoreaceae కుటుంబానికి చెందిన బహువార్షిక తీగ.

Dioscorea villosa ప్రధానంగా ఉత్తర అమెరికాకు చెందిన మొక్క. దీనిని భారతదేశంలోని స్థానిక అడవి గెనుసు గడ్డకు శాస్త్రీయ సమానార్థకంగా పరిగణించకూడదు. భారతదేశంలో Dioscorea ప్రజాతికి చెందిన అనేక ఇతర జాతులు స్థానికంగా అడవి దుంపలు లేదా గెనుసు వంటి పేర్లతో పిలువబడతాయి.

పేర్లు

Dioscorea villosaకు ఆంగ్లంలో:

• Wild yam
• Wild yam root

వంటి పేర్లు ఉన్నాయి.

తెలుగులో దీనికి అడవి యామ్, అడవి గెనుసు గడ్డ వంటి అనువాద లేదా స్థానిక పేర్లు ఉపయోగించబడవచ్చు. అయితే ఈ పేర్లను భారతదేశంలోని స్థానిక Dioscorea జాతులతో గందరగోళం చేయకూడదు.

వృక్ష వివరణ

Dioscorea villosa ఒక బహువార్షిక తీగ మొక్క. ఇది ఇతర మొక్కలను ఆసరాగా చేసుకుని పెరుగుతుంది.

ఆకులు

ఆకులు సాధారణంగా గుండె ఆకారంలో ఉండి, తీగపై ప్రత్యామ్నాయంగా ఏర్పడతాయి. ఆకుల ఆకారం మరియు పరిమాణం మొక్క పెరిగే పరిస్థితులను బట్టి మారవచ్చు.

పుష్పాలు

ఈ మొక్క సాధారణంగా చిన్న పరిమాణంలోని పుష్పాలను ఏర్పరుస్తుంది. పుష్పాలు ప్రత్యేక పుష్పగుచ్ఛాలలో ఏర్పడతాయి. Dioscorea ప్రజాతిలోని అనేక జాతుల మాదిరిగానే D. villosaలో మగ మరియు ఆడ పుష్పాలు వేర్వేరు మొక్కలపై ఏర్పడవచ్చు.

దుంప

భూమిలో ఏర్పడే దుంప లేదా రైజోమ్ మొక్కకు ప్రధాన నిల్వ అవయవం. సంప్రదాయ ఔషధ వినియోగాల్లో ప్రధానంగా ఈ భూగర్భ భాగాన్నే ఉపయోగిస్తారు.

వ్యాప్తి మరియు నివాసం

Dioscorea villosa ఉత్తర అమెరికాకు చెందిన జాతి. ఇది ముఖ్యంగా తూర్పు మరియు మధ్య ప్రాంతాల్లోని అడవులు, పొదల ప్రాంతాలు, తేమతో కూడిన ప్రదేశాలు మరియు ఇతర సహజ ఆవాసాల్లో పెరుగుతుంది.

ఈ మొక్కను ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా సాగు లేదా ఔషధ మొక్కగా పెంచారు.

అడవి యామ్ మరియు భారతీయ అడవి దుంపలు

Dioscorea ప్రజాతిలో వందలాది జాతులు ఉన్నాయి. వీటిలో అనేక జాతులు ఆహారంగా లేదా సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి.

భారతదేశంలో ఒక ప్రాంతంలో "అడవి గెనుసు", "అడవి కంద" లేదా "అడవి యామ్" అని పిలిచే మొక్క మరొక ప్రాంతంలో వేరే Dioscorea జాతి కావచ్చు. కాబట్టి స్థానిక పేరును మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని ఒక మొక్కకు Dioscorea villosa అనే శాస్త్రీయ నామాన్ని ఇవ్వడం సరైనది కాదు.

సంప్రదాయ ఉపయోగాలు

ఉత్తర అమెరికాలోని కొన్ని స్థానిక మరియు సంప్రదాయ వైద్య పద్ధతుల్లో Dioscorea villosa యొక్క భూగర్భ భాగాలను వివిధ సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు చారిత్రక మరియు ఔషధ మొక్కల సాహిత్యంలో నమోదైంది.

సంప్రదాయ ఉపయోగాల్లో:

• కండరాల తిమ్మిరి
• జీర్ణ సంబంధిత అసౌకర్యం
• రుతుక్రమానికి సంబంధించిన సమస్యలు
• కీళ్ల మరియు కండరాల నొప్పులు

వంటి ఉపయోగాలు పేర్కొనబడ్డాయి.

అయితే సంప్రదాయ ఉపయోగాలు ఆధునిక వైద్యపరంగా నిర్ధారిత చికిత్సలకు సమానం కావు.

డయోస్జెనిన్

Dioscorea ప్రజాతికి చెందిన అనేక జాతుల్లో డయోస్జెనిన్ (diosgenin) అనే స్టెరాయిడల్ సాపోజెనిన్ కనిపిస్తుంది. Dioscorea villosa కూడా డయోస్జెనిన్‌కు సంబంధించిన పరిశోధనల్లో ప్రస్తావించబడింది.

డయోస్జెనిన్‌ను ఔషధ పరిశ్రమలో కొన్ని స్టెరాయిడ్ సమ్మేళనాల రసాయనిక తయారీకి పూర్వగామిగా పరిశోధించారు.

అయితే డయోస్జెనిన్‌ను ఆహారంగా తీసుకున్నప్పుడు మానవ శరీరంలో నేరుగా ఈస్ట్రోజెన్ లేదా ప్రొజెస్టెరాన్ వంటి హార్మోన్లుగా మారుతుందని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు. అందువల్ల wild yam తినడం వల్ల హార్మోన్ల సమతుల్యత స్వయంచాలకంగా ఏర్పడుతుందని నిర్ధారించలేము.

మహిళల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ఉపయోగాలు

Wild yam ఉత్పత్తులను రుతుక్రమ సమస్యలు, మెనోపాజ్ లక్షణాలు మరియు ఇతర మహిళల ఆరోగ్య సమస్యలకు ఉపయోగించే వాణిజ్య ఉత్పత్తులు ఉన్నాయి.

అయితే Dioscorea villosa లేదా దాని డయోస్జెనిన్ మానవుల్లో మెనోపాజ్ హాట్ ఫ్లాషెస్, రుతుక్రమ సమస్యలు లేదా హార్మోన్ల అసమతుల్యతను సమర్థవంతంగా చికిత్స చేస్తాయని నిర్ధారించడానికి తగిన నాణ్యమైన క్లినికల్ ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి.

వాపులు మరియు నొప్పులు

Dioscorea జాతులలోని కొన్ని రసాయన సమ్మేళనాలపై వాపు నిరోధక చర్యకు సంబంధించిన ప్రయోగశాల పరిశోధనలు జరిగాయి.

అయితే Dioscorea villosaను రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్ లేదా ఇతర కీళ్ల వ్యాధులకు నిర్ధారిత చికిత్సగా ఉపయోగించడానికి తగిన మానవ క్లినికల్ ఆధారాలు లేవు.

జీర్ణ సంబంధిత ఉపయోగాలు

Wild yamను కొన్ని సంప్రదాయ వైద్య విధానాల్లో జీర్ణ సంబంధిత అసౌకర్యాలు మరియు కడుపు నొప్పి వంటి సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు నమోదైంది.

అయితే ఇరిటబుల్ బవెల్ సిండ్రోమ్ (IBS), దీర్ఘకాలిక మలబద్ధకం లేదా ఇతర జీర్ణవ్యాధులకు ఇది నిర్ధారిత చికిత్స అని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు.

ఆహార వినియోగం

Dioscorea ప్రజాతికి చెందిన అనేక జాతుల దుంపలు ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఆహారంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. అయితే ప్రతి Dioscorea జాతి లేదా అడవి దుంప ఆహారానికి అనుకూలంగా ఉండదు.

Dioscorea villosaను సాధారణ ఆహార యామ్‌గా పరిగణించకుండా, దాని సంప్రదాయ మరియు ఔషధ ఉపయోగాలను వేరు చేసి చూడాలి.

అడవిలో లభించే ఏదైనా దుంపను శాస్త్రీయంగా గుర్తించకుండా ఆహారంగా ఉపయోగించడం ప్రమాదకరం.

పోషక విలువ

ఆహారంగా విస్తృతంగా ఉపయోగించే కొన్ని Dioscorea జాతుల దుంపల్లో పిండి పదార్థాలు, పీచు, పొటాషియం మరియు ఇతర పోషకాలు ఉంటాయి.

అయితే ఈ పోషక విలువలను Dioscorea villosaకు నేరుగా వర్తింపజేయడం సరికాదు. జాతి, సాగు పరిస్థితులు మరియు మొక్క భాగాన్ని బట్టి పోషక కూర్పు మారుతుంది.

పరిశోధనల్లో పరిశీలించిన లక్షణాలు

Dioscorea villosa మరియు ఇతర Dioscorea జాతులపై వివిధ ప్రయోగశాల మరియు ఔషధశాస్త్ర పరిశోధనలు జరిగాయి.

వీటిలో:

• యాంటీఆక్సిడెంట్ చర్య
• వాపు నిరోధక చర్య
• స్టెరాయిడల్ సాపోజెనిన్ల పరిశోధన
• జీర్ణ సంబంధిత ప్రభావాలు
• హార్మోన్ సంబంధిత జీవక్రియల పరిశోధన

వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.

అయితే ప్రయోగశాల లేదా జంతు అధ్యయనాల ఫలితాలను మానవుల్లో నిర్ధారిత వైద్య ప్రయోజనాలుగా పరిగణించలేము.

భద్రత

Wild yamను ఔషధంగా ఉపయోగించే ముందు మొక్క యొక్క సరైన శాస్త్రీయ గుర్తింపు, ఉపయోగించే భాగం, తయారీ విధానం మరియు మోతాదు వంటి అంశాలను పరిగణించాలి.

గర్భిణీలు మరియు బాలింతలు ఔషధ రూపంలో wild yam ఉత్పత్తులను ఉపయోగించే ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి. హార్మోన్-సంబంధిత వ్యాధులు లేదా హార్మోన్ల మందులు ఉపయోగిస్తున్న వ్యక్తులు కూడా వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

అడవిలో సేకరించిన దుంపలను శాస్త్రీయంగా గుర్తించకుండా పచ్చిగా తినకూడదు.

వర్గీకరణ

వర్గీకరణ	పేరు
రాజ్యం	Plantae
క్రమం	Dioscoreales
కుటుంబం	Dioscoreaceae
ప్రజాతి	Dioscorea
జాతి	Dioscorea villosa

మూలాలు

• "Dioscorea villosa L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew.

• Medicinal Plants of North America.

• The Dioscorea Genus: Traditional Uses, Phytochemistry and Pharmacology.

ఇవి కూడా చూడండి

• Dioscorea
• Dioscorea bulbifera
• అడవి దుంప
• ఔషధ మొక్క
• డయోస్జెనిన్
• Dioscoreaceae