పారిజాతం చెట్టు

అడవి కస్తూరి పసుపు ;
Scientific classification
Kingdom:	Plantae ; ;
Order:	Zingiberales
Family:	Zingiberaceae
Genus:	'Curcuma'
Species:	'C. aromatica'
Binomial name
	'Curcuma aromatica'; Salisb.

అడవి కస్తూరి పసుపు లేదా కస్తూరి పసుపు (శాస్త్రీయ నామం: Curcuma aromatica Salisb.) అల్లం కుటుంబమైన Zingiberaceaeకు చెందిన బహువార్షిక గుల్మం. దీనిని ఆంగ్లంలో Wild turmeric లేదా Kasturi turmeric అని పిలుస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దీనిని బొంత పసుపు వంటి స్థానిక పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు.

సాధారణ వంట పసుపు (Curcuma longa)తో పోలిస్తే Curcuma aromatica రైజోమ్‌కు ప్రత్యేకమైన సువాసన ఉంటుంది. అందువల్ల దీని రైజోమ్‌ను సంప్రదాయ సౌందర్య సాధనాలు మరియు కొన్ని ఔషధ తయారీలలో ఉపయోగిస్తారు.

పేర్లు

తెలుగులో ఈ మొక్కను:

అడవి కస్తూరి పసుపు
కస్తూరి పసుపు
బొంత పసుపు

వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు.

ఆంగ్లంలో:

Wild turmeric
Kasturi turmeric
Aromatic turmeric

వంటి పేర్లు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి.

వృక్ష వివరణ

Curcuma aromatica ఒక బహువార్షిక, గుల్మాకార మొక్క. ఇది నేలలో ఉండే రైజోమ్‌ (rhizome) నుంచి ప్రతి పెరుగుదల కాలంలో కొత్త ఆకులు మరియు పుష్పగుచ్ఛాలను ఏర్పరుస్తుంది.

ఆకులు

ఆకులు పొడవుగా, వెడల్పుగా ఉండి సాధారణ పసుపు మరియు అల్లం మొక్కల ఆకులను పోలి ఉంటాయి. ఆకులు నేల నుంచి సమూహంగా పైకి పెరుగుతాయి.

రైజోమ్

మొక్కకు ప్రధాన భూగర్భ భాగం రైజోమ్. ఇది సాధారణంగా లేత పసుపు, పసుపు-తెలుపు లేదా క్రీమ్ రంగులో కనిపిస్తుంది.

రైజోమ్‌కు ప్రత్యేకమైన సువాసన ఉంటుంది. ఈ సువాసన కారణంగానే దీనిని సాధారణ వంట పసుపు నుంచి వేరు చేస్తారు.

పుష్పాలు

పుష్పగుచ్ఛం నేల సమీపం నుంచి లేదా ఆకుల మధ్య నుంచి ఏర్పడుతుంది. పుష్పగుచ్ఛంలోని బ్రాక్టులు మరియు పుష్పాల రంగుల్లో తెలుపు, ఆకుపచ్చ, గులాబీ లేదా లేత ఎరుపు ఛాయలు కనిపించవచ్చు.

వ్యాప్తి మరియు నివాసం

Curcuma aromatica దక్షిణ మరియు ఆగ్నేయ ఆసియాలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు చెందినది. భారతదేశంలో ఇది వివిధ ఉష్ణమండల మరియు ఉపఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా అడవులు మరియు తేమతో కూడిన ప్రదేశాల్లో పెరుగుతుంది.

భారతదేశంలోని తూర్పు హిమాలయ ప్రాంతాలు, మధ్య మరియు దక్షిణ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ జాతి కనిపిస్తుంది.

కస్తూరి పసుపు మరియు వంట పసుపు

కస్తూరి పసుపు (Curcuma aromatica) మరియు సాధారణ వంట పసుపు (Curcuma longa) రెండూ Curcuma ప్రజాతికి చెందినవే అయినప్పటికీ, అవి వేర్వేరు జాతులు.

లక్షణం	కస్తూరి పసుపు	వంట పసుపు
శాస్త్రీయ నామం	Curcuma aromatica	Curcuma longa
ప్రధాన ఉపయోగం	సౌందర్య మరియు సంప్రదాయ ఔషధ వినియోగాలు	ఆహారం, సుగంధ ద్రవ్యం మరియు సంప్రదాయ ఔషధ వినియోగాలు
సువాసన	ప్రత్యేకమైన, బలమైన సువాసన	సాధారణ పసుపు వాసన
ఆహార వినియోగం	సాధారణంగా ఆహార పసుపుగా ఉపయోగించరు	విస్తృతంగా ఆహారంలో ఉపయోగిస్తారు

కస్తూరి పసుపు రైజోమ్‌ను ముఖానికి లేదా చర్మానికి ఉపయోగించినప్పుడు సాధారణ పసుపుతో పోలిస్తే తక్కువ రంగు మరకలు ఏర్పడతాయని సంప్రదాయ సౌందర్య పద్ధతుల్లో భావిస్తారు.

సంప్రదాయ ఉపయోగాలు

Curcuma aromatica రైజోమ్‌ను భారతదేశంలోని ఆయుర్వేద మరియు జానపద వైద్య పద్ధతుల్లో వివిధ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించినట్లు ఔషధ మొక్కలపై ప్రచురితమైన గ్రంథాలు మరియు పరిశోధనా సమీక్షలు పేర్కొంటున్నాయి.

ముఖ్యంగా దీనిని:

చర్మ సంరక్షణ
చిన్న చర్మ గాయాలు
చర్మ వాపులు
కొన్ని చర్మ వ్యాధులు
కీళ్ల నొప్పులు
జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు

వంటి సమస్యలకు సంప్రదాయంగా ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

సౌందర్య సాధనాల్లో ఉపయోగం

కస్తూరి పసుపు రైజోమ్ పొడిని భారతీయ సంప్రదాయ సౌందర్య సంరక్షణలో ఉపయోగిస్తారు.

కొన్ని ప్రాంతీయ పద్ధతుల్లో దీన్ని చందనం, నీరు, రోజ్ వాటర్, పెరుగు లేదా ఇతర సహజ పదార్థాలతో కలిపి ముఖానికి పూతగా ఉపయోగిస్తారు.

ఇలాంటి ఉపయోగాలు చర్మాన్ని శుభ్రపరచడం, చర్మానికి సువాసన ఇవ్వడం మరియు చర్మ సంరక్షణ కోసం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతున్నాయి.

అయితే మొటిమలు, మచ్చలు, పిగ్మెంటేషన్, ముడతలు లేదా అవాంఛిత రోమాల పెరుగుదలను తగ్గిస్తుందని చెప్పడానికి బలమైన మానవ క్లినికల్ ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి.

పరిశోధనల్లో పరిశీలించిన ఔషధ గుణాలు

Curcuma aromatica రైజోమ్‌లో వివిధ వృక్ష రసాయన సమ్మేళనాలు గుర్తించబడ్డాయి. వీటిలో టెర్పెనాయిడ్లు, కుర్కుమినాయిడ్లకు సంబంధించిన సమ్మేళనాలు, ఫినాలిక్ పదార్థాలు మరియు ఇతర సుగంధ సమ్మేళనాలు ఉన్నాయి.

ప్రయోగశాల మరియు జంతు అధ్యయనాల్లో ఈ మొక్కలోని సారాలు లేదా సమ్మేళనాలపై:

యాంటీఆక్సిడెంట్ చర్య
వాపు నిరోధక చర్య
సూక్ష్మజీవులపై ప్రభావం
చర్మ సంబంధిత జీవక్రియాత్మక చర్యలు

వంటి అంశాలను పరిశీలించారు.

అయితే ప్రయోగశాల లేదా జంతు అధ్యయనాల ఫలితాలను మానవుల్లో నిర్ధారిత చికిత్సా ప్రయోజనాలుగా పరిగణించలేము.

సంప్రదాయంగా పేర్కొనబడే ఆరోగ్య ఉపయోగాలు

చర్మ సమస్యలు

కస్తూరి పసుపును సంప్రదాయ వైద్యంలో చర్మ వాపులు, చిన్న గాయాలు, మొటిమలు మరియు ఇతర చర్మ సమస్యలకు బయట నుంచి ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

కీళ్ల నొప్పులు

రైజోమ్‌ను నూరి తయారు చేసిన పేస్ట్‌ను కీళ్ల నొప్పులు లేదా వాపు ఉన్న ప్రాంతాల్లో బయట నుంచి ఉపయోగించే పద్ధతులు కొన్ని సంప్రదాయ వైద్య విధానాల్లో ఉన్నాయి.

అయితే ఆర్థరైటిస్‌కు ఇది నిర్ధారిత చికిత్స అని చెప్పడానికి తగిన మానవ క్లినికల్ ఆధారాలు లేవు.

జీర్ణ సంబంధిత ఉపయోగాలు

కొన్ని సంప్రదాయ వైద్య పద్ధతుల్లో కస్తూరి పసుపును జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు పేర్కొంటారు. అయితే దీని అంతర్గత వినియోగానికి సంబంధించిన భద్రత మరియు ప్రభావంపై మరింత పరిశోధన అవసరం.

శ్వాసకోశ సమస్యలు

జలుబు మరియు దగ్గు వంటి సాధారణ సమస్యలకు Curcuma జాతులకు చెందిన మొక్కలను సంప్రదాయంగా ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి. అయితే C. aromaticaను వైరల్ జ్వరాలు లేదా శ్వాసకోశ వ్యాధులకు నిర్ధారిత చికిత్సగా పరిగణించడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు.

సంప్రదాయ వినియోగ విధానాలు

కస్తూరి పసుపును సంప్రదాయంగా ప్రధానంగా రైజోమ్ పొడి లేదా పేస్ట్ రూపంలో బయట నుంచి ఉపయోగిస్తారు.

తయారీ	సంప్రదాయ ఉపయోగం
రైజోమ్ పొడి	ముఖానికి మరియు చర్మ సంరక్షణకు పూతగా
రైజోమ్ పేస్ట్	చర్మ వాపులు మరియు కీళ్ల నొప్పుల ప్రాంతాల్లో బయట నుంచి
ఇతర సహజ పదార్థాలతో కలిపిన పూత	సంప్రదాయ సౌందర్య సంరక్షణలో

రసాయనిక ഘటకాలు

Curcuma aromatica రైజోమ్‌లో సుగంధ తైలాలు మరియు అనేక ద్వితీయ జీవక్రియ పదార్థాలు ఉంటాయి. జాతి యొక్క ప్రత్యేక సువాసనకు దాని అస్థిర తైలాల్లోని టెర్పెనాయిడ్ సమ్మేళనాలు ముఖ్య కారణంగా భావిస్తారు.

Curcuma longaతో పోలిస్తే C. aromatica యొక్క రసాయనిక నిర్మాణం భిన్నంగా ఉంటుంది. అందువల్ల సాధారణ పసుపుపై జరిగిన ప్రతి పరిశోధనా ఫలితాన్ని కస్తూరి పసుపుకు నేరుగా వర్తింపజేయకూడదు.

భద్రత

కస్తూరి పసుపును చర్మంపై ఉపయోగించే ముందు కొద్దిపాటి ప్రాంతంలో పరీక్షించడం మంచిది. కొంతమందిలో మొక్క పదార్థాలు లేదా సుగంధ తైలాల వల్ల చర్మానికి చికాకు లేదా అలర్జీ కలగవచ్చు.

చర్మంపై తీవ్రమైన గాయాలు, ఇన్ఫెక్షన్లు లేదా దీర్ఘకాలిక చర్మవ్యాధులు ఉన్నప్పుడు స్వయంగా పసుపు పూతలను ఉపయోగించి వైద్య చికిత్సను ఆలస్యం చేయకూడదు.

అంతర్గతంగా తీసుకోవడం విషయంలో కూడా జాతిని సరైన విధంగా గుర్తించడం, మోతాదు మరియు తయారీ విధానం ముఖ్యమైనవి. వైద్య ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించే ముందు అర్హత కలిగిన వైద్యుడు లేదా ఆయుర్వేద నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

సాంస్కృతిక ఉపయోగం

భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కస్తూరి పసుపు సాంప్రదాయ స్నానపు పొడులు, ముఖ పూతలు మరియు ఇతర సహజ సౌందర్య తయారీలలో ఉపయోగించబడుతుంది.

పసుపు రంగు మరకలు తక్కువగా ఉండటం మరియు ప్రత్యేకమైన సువాసన కారణంగా దీనికి సౌందర్య వినియోగంలో ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పడింది.

వర్గీకరణ

వర్గీకరణ	పేరు
రాజ్యం	Plantae
క్రమం	Zingiberales
కుటుంబం	Zingiberaceae
ప్రజాతి	Curcuma
జాతి	Curcuma aromatica

మూలాలు

"Curcuma aromatica Salisb". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew.

The Wealth of India: Raw Materials. New Delhi: Council of Scientific and Industrial Research.

Indian Medicinal Plants. Orient Longman.

Database on Medicinal Plants Used in Ayurveda. Central Council for Research in Ayurvedic Sciences.

ఇవి కూడా చూడండి

వర్గం:Curcuma వర్గం:Zingiberaceae వర్గం:ఔషధ మొక్కలు వర్గం:సుగంధ మొక్కలు వర్గం:ఆయుర్వేదం వర్గం:భారతదేశ వృక్షజాలం