బ్రహ్మజముడు

బ్రహ్మజముడు
బ్రహ్మజముడు (సెరియస్ రెపాండస్) కాక్టస్ వృక్షం
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
Clade:	Angiosperms
Clade:	Eudicots
Order:	Caryophyllales
Family:	Cactaceae
Genus:	'Cereus'
Species:	''C. repandus''
Binomial name
'Cereus repandus' (L.) Mill.

బ్రహ్మజముడు (శాస్త్రీయ నామం: Cereus repandus; ఆంగ్లం: Peruvian apple cactus లేదా Hedge cactus) అనేది కాక్టస్ (Cactaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక బహువార్షిక ఎడారి మొక్క. ఆంగ్లంలో దీనిని పెరువియన్ ఆపిల్ కాక్టస్, హెడ్జ్ కాక్టస్ మరియు జెయింట్ క్లబ్ కాక్టస్ అని పిలుస్తారు. ఇది దక్షిణ అమెరికా ఖండానికి చెందిన వృక్షం అయినప్పటికీ, భారతదేశంలో కూడా విస్తృతంగా పెరుగుతుంది. ఇది నీటి ఎద్దడిని తట్టుకుని ఇసుక నేలల్లో నిటారుగా, ఎత్తుగా పెరిగే ఒక ఔషధ గుణాలు గల కాక్టస్ జాతి మొక్క.

వృక్ష లక్షణాలు

ఇది స్తంభాకారంలో (Columnar) చాలా వేగంగా పెరుగుతూ, సుమారు 10 నుండి 20 అడుగుల ఎత్తుకు చేరుకుంటుంది. ఈ మొక్కలు తమ మందపాటి కాండంలో నీటిని నిల్వ ఉంచుకునే ప్రత్యేకమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. దీని కాండం అంతటా పదునైన ముళ్ళు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఈ మొక్కను గాటు పెట్టినా లేదా విరిచినా పాలు వంటి తెల్లటి జిగట ద్రవం కారుతుంది. ఇది రాత్రిపూట వికసించే పెద్ద తెల్లని పువ్వులకు మరియు ఆకర్షణీయమైన ఎరుపు-ఊదా రంగు పండ్లకు ప్రసిద్ధి.

ముఖ్యమైన ఉపయోగాలు

ఆహారంగా (Edible Fruit)

ఈ మొక్క కాసే పండ్లను "పెరువియన్ ఆపిల్స్" లేదా "ఎడారి ఆపిల్స్" అని పిలుస్తారు (కొన్ని చోట్ల పితాయా అని కూడా అంటారు). ఈ పండ్లు తియ్యగా, కొద్దిగా నిమ్మ రుచితో (citrus note) ఉంటాయి. వీటిలో విటమిన్-సి, మరియు పీచుపదార్థాలు (Fiber) పుష్కలంగా లభిస్తాయి.

ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు

• అల్సర్ల నివారణ: ఈ కాక్టస్ కాండం యొక్క గుజ్జును (Pulp) కడుపులో మంట, ఎసిడిటీ మరియు అల్సర్లు తగ్గించడానికి సాంప్రదాయ వైద్యంలో వాడుతారు. ఇది శరీర బరువును నియంత్రించడానికి, మలబద్ధకం (Constipation) నివారించడానికి కూడా తోడ్పడుతుంది.
• చర్మ వ్యాధుల నివారణ (సాంప్రదాయ పద్ధతి): ఆయుర్వేద మరియు స్థానిక వైద్య విధానాల ప్రకారం.. మంచి పసుపు కొమ్ములను బ్రహ్మజముడు చెట్టు మొదట్లో గుచ్చి 3 రోజులు నానబెట్టి, ఆపై తీసి ఎండబెట్టాలి. ఈ ప్రక్రియను వరుసగా 7 సార్లు (ఏడు పర్యాయాలు) చేసిన తర్వాత, ఆ పసుపు కొమ్మును నీటితో అరగదీసి తీసిన గంధాన్ని చర్మంపై లేపనంగా రాస్తే బొల్లి మచ్చలు, మేహపోడల మచ్చలు మరియు సకల చర్మ వ్యాధులు నయమవుతాయని నమ్ముతారు.

జీవ కంచె (Living Hedge)

ఈ మొక్క నిటారుగా, దట్టంగా మరియు ముళ్ళతో పెరుగుతుండటం వల్ల వ్యవసాయ పంటలను అడవి జంతువుల నుండి రక్షించుకోవడానికి రైతులు దీనిని పొలాల చుట్టూ, ప్రహరీల పక్కన జీవ కంచెగా (Living Hedge) పెంచుతారు. దీని అందమైన ఆకృతి కారణంగా ఇళ్లల్లో, గార్డెన్లలో అలంకరణ మొక్కగా (Ornamental use) కూడా పెంచుతారు.

ఇతర గృహోపయోగ అవసరాలు

దీని కాండంలో ఉండే జిగురు లాంటి గుజ్జును నీటిని శుద్ధి చేయడానికి (వడకట్టడానికి) ఉపయోగిస్తారు. అలాగే స్థానికంగా దీని కాండం ముక్కలను షాంపూ లేదా సబ్బుకు ప్రత్యామ్నాయంగా తలస్నానం చేయడానికి మరియు పాత్రలను శుభ్రం చేయడానికి పల్లెటూర్లలో వాడుతుంటారు.

గమనిక

బ్రహ్మజముడు మొక్కను గాటు పెట్టినప్పుడు వచ్చే పాలు వంటి ద్రవం చర్మానికి లేదా కళ్ళకు తగిలితే అలర్జీ లేదా మంట వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి దీనిని ఔషధంగా ఉపయోగించేటప్పుడు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం, అనుభవజ్ఞులైన ఆయుర్వేద నిపుణుల సలహాలు పాటించడం మంచిది.

ఇవి కూడా చూడండి

• నాగజెముడు
• కాక్టస్
• ఔషధ మొక్కలు