అడవి ద్రాక్ష
| అడవి ద్రాక్ష | |
|---|---|
| |
| అడవి ద్రాక్ష తీగ మరియు ఆకులు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Vitales |
| Family: | Vitaceae |
| Genus: | 'Ampelocissus' |
| Species: | ''A. latifolia'' |
| Binomial name | |
| 'Ampelocissus latifolia' (Roxb.) Planch. | |
అడవి ద్రాక్ష (శాస్త్రీయ నామం: Ampelocissus latifolia; ఆంగ్లం: Wild Grape) అనేది ద్రాక్ష (Vitaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక బహువార్షిక అడవి తీగ జాతి మొక్క. తెలుగులో దీనిని అడవి ద్రాక్ష లేదా అడవి తీగ ద్రాక్ష అని పిలుస్తారు. ప్రాంతీయ ప్రాచుర్యాన్ని బట్టి దీనికి ‘బెడస తీగ’ మరియు ‘పూల తీగ’ అనే ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. మన దేశంలో అటవీ ప్రాంతాలు, కొండ ప్రాంతాలలో ఇది సహజంగా పెరుగుతుంది. ఆయుర్వేదంలో దీని వేర్లు, కాండం మరియు పండ్లను వివిధ ఔషధ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తారు.
భౌగోళిక విస్తరణ మరియు ఉనికి
ఈ మొక్క సాధారణంగా కొండ మరియు పొద అడవులలో విస్తారంగా పెరుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కర్నూలు, కడప, చిత్తూరు మరియు తూర్పు గోదావరి వంటి జిల్లాల అటవీ ప్రాంతాలలో ఈ అడవి లత సహజ సిద్ధంగా కనిపిస్తుంది.
వృక్ష లక్షణాలు (గుర్తించే విధానం)
- తీగలు: ఇవి సమీపంలోని చెట్లను ఆశ్రయించి, వాటిపైకి అల్లుకుంటూ చాలా పొడవుగా, మందంగా పెరుగుతాయి. చెట్లను పట్టుకోవడానికి వీలుగా వీటికి ప్రత్యేకమైన స్పర్శ తీగలు (Tendrils) ఉంటాయి.
- ఆకులు: ఆకులు వెడల్పుగా, గుండె ఆకారంలో (Cordate) ఉండి, వాటి అంచులు రంపపు పళ్ల ఆకృతిని కలిగి ఉంటాయి.
- పండ్లు: దీని పండ్లు చిన్నవిగా గుత్తులుగా కాస్తాయి. పచ్చిగా ఉన్నప్పుడు ఆకుపచ్చగా ఉండే ఈ పండ్లు, బాగా పండిన తర్వాత ముదురు ఊదా, నలుపు లేదా ఎరుపు రంగులోకి మారతాయి.
- రుచి: ఈ పండ్లు తినదగినవి. ఇవి కొద్దిగా పులుపు మరియు తీపి మిశ్రమ రుచిని కలిగి ఉంటాయి. వీటిని అడవిలోని పక్షులు, వన్యప్రాణులు ప్రధాన ఆహారంగా తీసుకుంటాయి.
ఔషధ గుణాలు - ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో ఈ మొక్కకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇది శరీరంలోని ‘వాత దోషాన్ని’ తగ్గించి, శారీరక శక్తిని మరియు జీవశక్తిని పెంపొందించడంలో సహాయపడుతుందని ఆయుర్వేద నిపుణులు విశ్వసిస్తారు[1].
- సాంప్రదాయ నివారణలు: హ్యాంగోవర్లు (Hangovers), తీవ్రమైన జలుబు మరియు దగ్గు వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలను తగ్గించడానికి సాంప్రదాయ వైద్యంలో దీని భాగాలను ఉపయోగిస్తారు.
- యాంటీఆక్సిడెంట్ గుణాలు: ద్రాక్ష జాతికి చెందినది కావడం వల్ల దీని పండ్లలో రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే గుణాలు మరియు యాంటీఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉంటాయని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి[2].
ఆహార ఉపయోగాలు
గ్రామీణ మరియు గిరిజన ప్రాంతాలలో అడవి ద్రాక్ష కాయలను/పండ్లను కేవలం పండ్లుగానే కాకుండా, వాటితో రుచికరమైన పచ్చళ్ళు (Pickles), మరియు సలాడ్స్ (Salads) తయారు చేసుకోవడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
గమనిక
అడవి ద్రాక్ష పండ్లు తినదగినవే అయినప్పటికీ, అడవులలో దీనిని పోలిన కొన్ని ఇతర విషపూరిత తీగ జాతులు కూడా ఉండే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి మొక్కను ఖచ్చితంగా గుర్తించిన తర్వాతే ఆహారంగా గానీ, లేదా ఆయుర్వేద వైద్యుల సలహా మేరకు ఔషధంగా గానీ ఉపయోగించాలి.