కంపు గుమ్ముడు
| కంపు గుమ్ముడు | |
|---|---|
| |
| కంపు గుమ్ముడు (ప్రెమ్నా టోమెంటోసా) ఆకులు మరియు పసుపు పూలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Asterids |
| Order: | Lamiales |
| Family: | Lamiaceae |
| Genus: | 'Premna' |
| Species: | ''P. tomentosa'' |
| Binomial name | |
| 'Premna tomentosa' Willd. | |
కంపు గుమ్ముడు (శాస్త్రీయ నామం: Premna tomentosa; ఆంగ్లం: Poisonous Premna లేదా Velvet Premna) అనేది తులసి/లామియేసి (Lamiaceae) లేదా లవెండర్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక చిన్న నుండి మధ్యస్థ పరిమాణపు ఆకురాల్చే అటవీ వృక్షం. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘పెద్ద నారవ’, ‘నాగూరు’, ‘నారుగుడు’ అని కూడా పిలుస్తారు. దీని ఆకులను నలిపినప్పుడు విలక్షణమైన, ఘాటైన వాసన (కంపు) రావడం వల్ల దీనికి 'కంపు గుమ్ముడు' అనే పేరు వచ్చింది. భారతదేశంలోని, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలోని డ్రై డిసిడ్యుయస్ (పొడి ఆకురాల్చే) అడవులలో ఇది సహజంగా పెరుగుతుంది. భారతీయ ఆయుర్వేదం మరియు గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలో దీని ఆకులు, బెరడు మరియు వేర్లు కాలేయ సమస్యలు, జీర్ణకోశ వ్యాధుల నివారణకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకులు: ఆకులు వెడల్పుగా ఉండి, అడుగుభాగం మృదువైన వెల్వెట్ వంటి సన్నని రోమాలతో (Tomentose) కప్పబడి ఉంటాయి. ఆకులను దంచినా లేదా నలిపినా తీవ్రమైన ఘాటైన వాసన వస్తుంది.
- పూలు & కలప: లేత పసుపు రంగులో చిన్న గుత్తులుగా పూలు పూస్తాయి. దీని చెక్క (కలప) చాలా గట్టిగా, బరువుగా మరియు మన్నికగా ఉంటుంది.
ఆయుర్వేద మరియు సాంప్రదాయ ప్రయోజనాలు
కాలేయ రక్షణ (Hepatoprotective)
ఆయుర్వేద మరియు గిరిజన వైద్యంలో కంపు గుమ్ముడు ఆకుల సారం కాలేయ సంరక్షణకు అత్యంత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుందని పరిగణిస్తారు[1]. కాలేయ రుగ్మతలు, హెపటైటిస్, కామెర్లు మరియు కాలేయ వాపులను తగ్గించడంలో దీని ఆకుల కషాయం తోడ్పడుతుంది.
జీర్ణ వ్యవస్థ మరియు విరేచనాలు
- అజీర్తి & కడుపునొప్పి: దీని వేర్లు మరియు ఆకుల సారం జీర్ణశక్తిని ప్రేరేపించి, కడుపునొప్పి, గ్యాస్ మరియు అజీర్తిని నయం చేస్తుంది.
- విరేచనాలు (Diarrhea): జీర్ణకోశ ఇన్ఫెక్షన్లను అరికట్టి తీవ్రమైన అతిసారం, విరేచనాలు మరియు జిగట విరేచనాల నివారణకు సాంప్రదాయకంగా వాడతారు.
మూత్ర విసర్జన మరియు వాపులు
- మూత్రనాళ శుద్ధి: దీని ఆకులకు సహజ మూత్రవర్ధక (Diuretic) గుణాలు ఉన్నందున మూత్రవిసర్జనను సాఫీగా మార్చి, మూత్రంలో మంటను తగ్గిస్తుంది.
- కీళ్ల నొప్పులు: ఆకులను దంచి వేడి చేసి పట్టు వేయడం వల్ల కీళ్ల నొప్పులు, వాతపు వాపులు శమిస్తాయి.
కలప ఉపయోగాలు
కంపు గుమ్ముడు కలప గట్టిగా మరియు బలంగా ఉండటం వల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాలలో గృహ నిర్మాణాలు, వ్యవసాయ పనిముట్లు, ఫర్నిచర్ మరియు రకరకాల చెక్క వస్తువుల తయారీలో సహాయకారి కలపగా వాడతారు.
హెచ్చరిక / గమనిక
> **వైద్యుల సలహా:** కంపు గుమ్ముడు మొక్క భాగాలు ఘాటైన ఔషధ రసాయనాలను కలిగి ఉంటాయి. అంతర్గతంగా ఔషధ రూపంలో సేవించే ముందు అర్హత కలిగిన ఆయుర్వేద వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం శ్రేయస్కరం.
మూలాలు
- ↑ Journal of Ethnopharmacology - Hepatoprotective activity of Premna tomentosa leaf extract
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ వృక్షాలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:లామియేసి వర్గం:అటవీ వృక్షాలు