నేల తంగేడు
| నేల తంగేడు | |
|---|---|
| |
| నేల తంగేడు (సెన్నా ఆరిక్యులేటా) ప్రకాశవంతమైన పసుపు పూలు మరియు ఆకులు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Fabales |
| Family: | Fabaceae |
| Genus: | 'Senna' |
| Species: | ''S. auriculata'' |
| Binomial name | |
| 'Senna auriculata' (L.) Roxb. | |
| Synonyms | |
| Cassia auriculata | |
నేల తంగేడు (శాస్త్రీయ నామం: Senna auriculata; ఆంగ్లం: Tanner's Cassia లేదా Avaram; సంస్కృతం: ఆవర్తకి) అనేది చిక్కుడు/తంగేడు (ఫాబేసి - Fabaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక ఔషధ పొద. తెలుగులో దీనిని సాధారణంగా ‘తంగేడు’, ‘నేల తంగేడు’ అని పిలుస్తారు (తెలంగాణ రాష్ట్ర అధికారిక పుష్పం కూడా తంగేడు పూలే). భారతదేశంలోని పొడి ప్రాంతాలలో, శీతాకాలం, వేసవి మైదానాలలో మరియు రోడ్ల పక్కన ఇది పసుపు రంగు పూలతో సహజంగా పెరుగుతుంది. भारतीय ఆయుర్వేదంలోను, గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలోను దీని ఆకులు, పువ్వులు, వేర్లు మరియు బెరడు మధుమేహం, చర్మ వ్యాధులు మరియు జీర్ణకోశ సమస్యల నివారణకు దివ్యౌషధంగా పరిగణించబడతాయి.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది సుమారు 1 నుండి 3 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే నిటారైన, సదాహరిత పొద.
- పూలు & ఆకులు: ఆకులు చిన్న చిన్న పత్రకాలతో (Leaflets) అమరి ఉంటాయి. ప్రకాశవంతమైన బంగారు పసుపు వర్ణంలో ఆకర్షణీయమైన పూలు పూస్తాయి.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
మధుమేహ నియంత్రణ (Anti-diabetic)
ఆయుర్వేదంలో నేల తంగేడు ప్రమేహ (మధుమేహం) నివారణకు ప్రసిద్ధి చెందింది[1].
- ఇన్సులిన్ క్రమబద్ధీకరణ: నేల తంగేడు పువ్వులు లేదా ఆకుల చూర్ణాన్ని క్రమం తప్పకుండా తీసుకోవడం వల్ల రక్తంలో ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి పెరిగి, గ్లూకోజ్ స్థాయిలు అదుపులో ఉంటాయి. తంగేడు పూల టీ/కషాయం మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులకు ఎంతో మేలు చేస్తుంది.
జీర్ణ వ్యవస్థ, మలబద్ధకం మరియు పైల్స్ (Piles)
- మలబద్ధక నివారణ: ఆకుల చూర్ణాన్ని పాత బెల్లంతో కలిపి తీసుకుంటే సుఖవిరేచనమై కడుపులోని మలినాలు తొలగిపోతాయి.
- రక్త మొలలు & భగంధరం: ఆకులు, వేర్లు మరియు బెరడు యొక్క చూర్ణాన్ని క్రమం తప్పకుండా వాడటం వల్ల పైల్స్ (రక్త మొలలు), పిస్టులా మరియు భగంధరం వంటి తీవ్రమైన అసహ్యకర రుగ్మతలు తగ్గడానికి తోడ్పడుతుంది.
కీళ్ల నొప్పులు, ఇమ్యూనిటీ మరియు చర్మ ఆరోగ్యం
- కీళ్ల నొప్పులు: తంగేడు చూర్ణాన్ని పటికబెల్లంతో కలిపి తీసుకుంటే మోకాళ్ళ నొప్పులు, కీళ్ల వాపులు తగ్గి శరీరానికి బలం చేకూరుతుంది.
- చర్మ సౌందర్యం: ఈ చూర్ణాన్ని పెరుగు లేదా నీటితో పేస్ట్లా చేసి రాయడం వల్ల గజ్జి, తామర, దురదలు, దద్దుర్లు మరియు నల్లటి మచ్చలు తొలగిపోతాయి.
- శరీర వేడి & దృష్టి: తంగేడు పూలను పాలలో మరిగించి తాగడం వల్ల శరీరంలో అధిక వేడి తగ్గి, కంటి చూపు మెరుగుపడుతుంది. తేనె లేదా ఆవు నెయ్యితో కలిపి తీసుకుంటే రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.
సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత
తెలుగు ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా తెలంగాణ సాంప్రదాయ పండుగైన **బతుకమ్మ** వేడుకలలో తంగేడు పూలకు అగ్రతాంబూలం ఉంటుంది. పేర్చిన బతుకమ్మకు పసుపు వర్ణంతో శోభను తెచ్చేందుకు ఈ పూలను విశేషంగా ఉపయోగిస్తారు.
మూలాలు
- ↑ Ayurvedic Pharmacopoeia of India - Therapeutic profile of Avartaki (Senna auriculata)
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ మూలికలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:ఫాబేసి వర్గం:మధుమేహ నివారణ మూలికలు