జుట్టుపాకు
| జుట్టుపాకు | |
|---|---|
| |
| జుట్టుపాకు తీగ (పెర్గులేరియా డెమియా) ఆకులు మరియు పూల అమరిక | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Asterids |
| Order: | Gentianales |
| Family: | Apocynaceae |
| Genus: | 'Pergularia' |
| Species: | ''P. daemia'' |
| Binomial name | |
| 'Pergularia daemia' (Forsk.) Chiov. | |
| Synonyms | |
| Daemia extensa | |
జుట్టుపాకు (శాస్త్రీయ నామం: Pergularia daemia; ఆంగ్లం: Trellis Vine లేదా Velvet Bean Vine; సంస్కృతం: యుగ్మఫల లేదా ఉత్తమారణి) అనేది జిల్లేడు/పాల/అపోసైనేసి (Apocynaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక ఔషధ దుర్వాసన గల తీగ. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘జుట్టుపాకు’, ‘దుష్టపు తీగ’, ‘జిట్టపాకు’ లేదా ‘జిష్టపు తీగ’ అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా రోడ్ల పక్కన, పొలాల కంచెల వెంట, బీడు భూముల్లో మరియు పొదల్లో ఇది కలుపు తీగలాగా సహజంగా అల్లుకుని పెరుగుతుంది. కాండం లేదా ఆకులను తుంచినప్పుడు తెల్లటి పాలు (Latex) వెలువడటం దీని విలక్షణమైన గుర్తు. భారతీయ ఆయుర్వేదం మరియు గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలో దీని ఆకులు, వేర్లు మరియు పాలను అనేక వ్యాధుల నివారణకు దివ్యౌషధంగా ఉపయోగిస్తారు.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది పొదలు, చేల కంచెల పైకి దట్టంగా ఎగబ్రాకే బహువార్షిక పాలు కలిగిన తీగ (Climber).
- ఆకులు: ఆకులు హృదయాకారంలో (Heart-shaped) ఉండి, ఎదురెదురుగా అమరి ఉంటాయి. ఆకుల ఉపరితలంపై సన్నటి మృదువైన వెంట్రుకలు ఉంటాయి.
- కాయలు: జంటగా కాచే కాయల పైభాగంలో చిన్న చిన్న ముళ్ళు లేదా పీచు వంటి నిర్మాణాలు ఉంటాయి.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
మైగ్రేన్ తలనొప్పి మరియు పచ్చకామెర్లు
ఆయుర్వేదంలో జుట్టుపాకు ఆకులు మరియు వేర్లకు శోథ నిరోధక, కాలేయ రక్షణ (Hepatoprotective) గుణాలు ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది[1].
- మైగ్రేన్ తలనొప్పి: జుట్టుపాకు ఆకుల రసాన్ని లేదా ఆకుల పేస్ట్ను నుదిటిపై పట్టు వేయడం ద్వారా తీవ్రమైన మైగ్రేన్ (సగం తలనొప్పి) నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
- పచ్చకామెర్లు (Jaundice): దీని తాజా వేర్ల కషాయాన్ని లేదా రసాన్ని ఆయుర్వేద నిపుణుల పర్యవేక్షణలో తీసుకోవడం వల్ల కామెర్ల వ్యాధి నయమవుతుంది.
చర్మ వ్యాధులు, గాయాలు మరియు కీళ్ల నొప్పులు
- చర్మ రక్షణ: ఆకులలో ఉన్న యాంటీసెప్టిక్, యాంటీమైక్రోబయల్ గుణాల వల్ల ఆకుల పేస్ట్ను గజ్జి, తామర, దురదలు మరియు చర్మపు ఇన్ఫెక్షన్లపై పూస్తే త్వరగా తగ్గిపోతాయి.
- మానని గాయాలు: దీని ఆకుల రసంతో పుండ్లు మరియు గాయాలను శుభ్రం చేయడం వల్ల క్రిములు నశించి గాయాలు త్వరగా మానతాయి.
- కీళ్ల నొప్పులు & వాపులు: జుట్టుపాకు ఆకులను నూనెతో లైట్గా వేడి చేసి కీళ్ల నొప్పులు, మోకాళ్ళ వాపులపై కడితే వాపులు, నొప్పులు శమిస్తాయి.
శ్వాసకోశ నివారణ, జీర్ణ వ్యవస్థ మరియు స్త్రీల ఆరోగ్యం
- దగ్గు & ఆస్తమా: జుట్టుపాకు వేర్లు, ఆకుల రసం శ్లేష్మాన్ని కరిగించి దగ్గు, ఆస్తమా (ఉబ్బసం) మరియు బ్రోన్కైటిస్ నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.
- కడుపులో పురుగులు: దీని వేరు కషాయం లేదా రసాన్ని సేవించడం ద్వారా పేగుల్లోని నులిపురుగులు (పాములు) నాశనమవుతాయి.
- స్త్రీల రుతుక్రమ సమస్యలు: నెలసరి నొప్పులను తగ్గించి, అసమతుల్య రుతుక్రమాన్ని క్రమబద్ధీకరించడానికి జానపద వైద్యంలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
హెచ్చరిక / గమనిక
> **వైద్యుల సలహా:** జుట్టుపాకు మొక్కలో తీవ్రమైన క్షార రసాయనాలు (Cardiolides/Alkaloids) ఉంటాయి. అందువల్ల దీనిని అంతర్గత ఔషధంగా (కషాయం లేదా చూర్ణం) వాడేముందు తప్పనిసరిగా అనుభవజ్ఞులైన ఆయుర్వేద వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
మూలాలు
- ↑ Ayurvedic Pharmacopoeia of India - Pharmacognostical profile of Uttamarani (Pergularia daemia)
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ లతలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:అపోసైనేసి వర్గం:కలుపు మొక్కలు