గొట్టి చెట్టు
| గొట్టి చెట్టు | |
|---|---|
| గొట్టి చెట్టు | |
| గొట్టి చెట్టు (జిజిఫస్ జైలోపైరస్) ముళ్ల కొమ్మలు, ఆకులు మరియు కాయలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Rosales |
| Family: | Rhamnaceae |
| Genus: | 'Ziziphus' |
| Species: | ''Z. xylopyrus'' |
| Binomial name | |
| 'Ziziphus xylopyrus' (Retz.) Willd. | |
| Synonyms | |
| Ziziphus rugosa Lam. (ప్రత్యామ్నాయ జాతి) | |
గొట్టి చెట్టు (శాస్త్రీయ నామం: Ziziphus xylopyrus లేదా Ziziphus rugosa; ఆంగ్లం: Woody-fruited Jujube లేదా Wild Jujube; సంస్కృతం: గోంటి లేదా ఘోంటా) అనేది రేగు/రామ్నేసి (Rhamnaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక ముళ్ల పొద లేదా చిన్న వృక్షం. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘గొట్టి చెట్టు’, ‘గొట్టికంప’ లేదా ‘గొట్టి రేగు’ అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా (ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలోని అటవీ ప్రాంతాలలో, పొలాల గట్ల వెంట, గుట్టలపై మరియు బీడు భూముల్లో) ఇది సహజంగా పెరుగుతుంది. కాండంపై ఉండే పదునైన ముళ్ళు, చిన్న రేగు పండ్లను పోలి ఉండే గట్టి కాయలు దీని విలక్షణమైన గుర్తు. భారతీయ జానపద నాటు వైద్యంలో మరియు గ్రామీణ పిల్లల సంరక్షణలో గొట్టి చెట్టుకు ప్రాముఖ్యత ఉంది.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది సుమారు 3 నుండి 6 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే దట్టమైన ముళ్ల పొద లేదా చిన్న ఆకురాల్చే చెట్టు.
- కాండం & ముళ్ళు: కొమ్మలపై పదునైన వంకీ తిరిగిన జంట ముళ్ళు ఉంటాయి.
- కాయలు & విత్తనాలు: చిన్న రేగు పండ్ల మాదిరిగానే కాయలు కాస్తాయి. పక్వానికి వచ్చినప్పుడు కాయలు గట్టిగా చెక్క వలె మారి, లోపల దృఢమైన గుండ్రని విత్తనాలు ఉంటాయి.
ఆయుర్వేద మరియు జానపద వైద్య ప్రయోజనాలు
ఆయుర్వేదంలో గొట్టి చెట్టు బెరడు, ఆకులు, వేర్లు మరియు కాయలు శోథ నిరోధక మరియు జీర్ణ స్థిరీకరణ గుణాలను కలిగి ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది[1].
పిల్లల ఉగ్గు పాల చికిత్స
- జీర్ణక్రియ & గ్యాస్ నివారణ: గ్రామీణ ప్రాంతాలలో చిన్న పిల్లలలో వచ్చే కడుపునొప్పి, జీర్ణ సమస్యలు, వాతము మరియు గ్యాస్ట్రిక్ (Gas trouble) సమస్యల నివారణకు గొట్టి కాయల గుజ్జు లేదా గింజను ఉగ్గు పాలతో మెత్తగా నూరి తాపిస్తారు.
ఆకులు మరియు బెరడు ఉపయోగాలు
- వాపులు & నొప్పులు: దీని బెరడు కషాయాన్ని వాతపు నొప్పులు, కీళ్ల వాపులను తగ్గించడానికి బాహ్య లేపనంగా వాడుతారు.
- చర్మ సమస్యలు: ఆకుల పేస్టును చర్మపు పుండ్లు, కీటకాలు కుట్టిన చోట రాస్తే ఉపశమనం లభిస్తుంది.
గచ్చ కాయల పొరపాటు (స్పష్టీకరణ)
> **స్పష్టీకరణ / వ్యత్యాసం:** గొట్టి కాయలకు మరియు **గచ్చ కాయలకు (Caesalpinia bonduc)** చాలా దగ్గర పోలికలు ఉండటం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాలలో గొట్టి కాయలను గచ్చ కాయలుగా పొరబడతారు. > > * **గచ్చ కాయ చెట్టు:** ఇది చిక్కుడు (ఫాబేసి) కుటుంబానికి చెందినది. దీని కాండంపై విపరీతమైన పదునైన వంకీ ముళ్ళు ఉంటాయి. దీని కాయలు ఆల్చిప్పల (Mussel shells) మాదిరిగా ఉండి లోపల బూడిద వర్ణంలో అత్యంత గట్టి విత్తనాలను కలిగి ఉంటాయి.
మూలాలు
- ↑ Pharmacognostical profile of Ghonta (Ziziphus xylopyrus)
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ వృక్షాలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:రామ్నేసి వర్గం:అటవీ వృక్షాలు