ఏదుపంది

ఏదుపంది
ఏదుపంది (హిస్ట్రిక్స్ ఇండికా)
Conservation status
LC (IUCN3.1)
Scientific classification
Kingdom:	Animalia
Phylum / Division:	Chordata
Class:	Mammalia
Genus:	'Hystrix'
Species:	''H. indica''
Binomial name
'Hystrix indica' Kerr, 1792

ఏదుపంది (శాస్త్రీయ నామం: Hystrix indica; ఆంగ్లం: Indian crested porcupine) అనేది హిస్ట్రిసిడే (Hystricidae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక రకమైన అడవి క్షీరద జంతువు. తెలుగులో దీనిని ఏదుపంది, ముళ్లపంది లేదా ముండ్లపంది అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా అడవులలో, కొండ ప్రదేశాలలో మరియు పొలాల సరిహద్దుల్లో ఇది సహజంగా నివసిస్తుంది. శరీరమంతటా వాడియైన, పొడవైన ముళ్లు (Quills) కలిగి ఉండటం దీని విలక్షణమైన భౌతిక లక్షణం.

జీవ లక్షణాలు

ఇది రాత్రిపూట మాత్రమే సంచరించే (Nocturnal) ఒక క్షీరదం. ఇది తన పదునైన ముళ్లను ఆత్మరక్షణ కోసం ఉపయోగిస్తుంది. శత్రువులు లేదా క్రూర జంతువులు దాడికి వచ్చినప్పుడు తన ముళ్లను నిక్కబొడుచుకుని, వెనుకకు వేగంగా కదులుతూ ఎదుర్కొంటుంది. దీని ఆహారం ప్రధానంగా దుంపలు, వేర్లు, కాయలు మరియు పండ్లు.

సాంప్రదాయం మరియు సంస్కృతి

సాంప్రదాయ పూజా విధానాలు

హిందూ సంప్రదాయ కార్యక్రమాలైన పుంసవన మరియు సీమంతం వేడుకలలో ఏదుపంది ముల్లుకు ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత ఉంది. మూడు తెల్లని చారలు లేదా మచ్చలు ఉన్న ఏదుపంది ముల్లును ‘త్రి శ్వేత శలలి’ అని పిలుస్తారు. దీనితో గర్భిణుల తలపై పాపిడి తీయడం ఒక అనాదిగా వస్తున్న సాంప్రదాయ ఆచారం.

జానపద వైద్యం మరియు నమ్మకాలు

కొన్ని రకాల గిరిజన మరియు జానపద వైద్య విధానాలలో ఏదుపంది పొట్ట మరియు జీర్ణశయాన్ని కసవుతో సహా ఆరబెట్టి, మెత్తగా పొడి చేసి బాలింతలకు మరియు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను క్రమబద్ధీకరించడానికి వాడుతుంటారు. అలాగే నల్లమందు (ఆల్కలాయిడ్స్) విష ప్రభావాలను తగ్గించడానికి, కొన్ని రకాల నొప్పుల నివారణకు దీని భాగాలను విరుగుడుగా వాడతారనే నమ్మకం గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఉంది.

హస్తకళలు మరియు అలంకరణ

ఏదుపంది యొక్క పొడవైన, గట్టి ముళ్లతో (Quills) పూర్వకాలంలో కాళీ సిరా పెన్నులు (Quill pens), చిత్రలేఖన బ్రష్‌లు, బాణాలు మరియు ఇళ్లలో ప్రదర్శించే అందమైన అలంకార వస్తువులను తయారుచేసేవారు.

సాహిత్యం మరియు జానపదం

తెలుగు భాష మరియు జానపద సాహిత్యంలో ఏదుపందికి సంబంధించిన అనేక పొడుపుకథలు, సామెతలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, *"అడవిలో ముండ్లతో తిరిగేది - ఏదుపంది"* వంటి పొడుపుకథలు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.

చట్టపరమైన సంరక్షణ మరియు హెచ్చరిక

> **వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం:** భారతదేశంలో వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం (Wildlife Protection Act) ప్రకారం ఏదుపంది రక్షిత జంతువుల జాబితాలో ఉంది. అడవులలో ఏదుపందులను వేటాడటం, చంపడం, వాటి మాంసాన్ని విక్రయించడం లేదా వాటి ముళ్లు, చర్మం వంటి ఉత్పత్తులను వాణిజ్యపరంగా నిల్వ చేయడం/అమ్మడం చట్టరీత్యా తీవ్రమైన నేరం. ఈ చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తే జరిమానా మరియు జైలు శిక్ష విధించబడుతుంది.

ఇవి కూడా చూడండి

• ముళ్ళపంది
• క్షీరదాలు
• వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం