హిందూ అగ్ని దేవుడు

This article is about భారతీయ మతాలలో నిప్పు, అగ్ని దేవుడి గురించి. For ఇతర ఉపయోగాలు, see హిందూ అగ్ని దేవుడు (disambiguation).

"అనల" redirects here. For ఇతర ఉపయోగాలు, see అనల (అయోమయ నివృత్తి).

అగ్ని (Sanskrit: अग्नि Template:IPA, అంటే 'నిప్పు') హిందూ మతంలో అగ్ని దేవుడు.Olivelle, Patrick (1998). The Early Upanishads: Annotated Text and Translation. Oxford University Press. p. 18. ISBN 978-0-19-535242-9.Lochtefeld, James G. (2002). The Illustrated Encyclopedia of sanatan dharm (Hinduism). Vol. A–M. The Rosen Publishing Group. pp. 14–15. ISBN 978-0-8239-3179-8.<ref name=jamison2014p40">Jamison, Stephanie W.; Brereton, Joel P. (2014). The Rigveda: 3-Volume Set. Oxford University Press. pp. 40–41. ISBN 978-0-19-972078-1. ఈయన ఆగ్నేయ దిశకు సంరక్షక దైవం (దిక్పాలకుడు). ఈ కారణం చేతనే హిందూ దేవాలయాలలో ఆగ్నేయ మూలల్లో అగ్ని దేవుడి విగ్రహాలు లేదా ఆయనకు సంబంధించిన గుర్తులు కనిపిస్తాయి.Kramrisch, Stella; Burnier, Raymond (1976). The Hindu Temple. Motilal Banarsidass. p. 92. ISBN 978-81-208-0223-0. హిందూ మత విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ భౌతిక ప్రపంచం ఏర్పడటానికి ఐదు ముఖ్యమైన మూలకాలు కారణం. వీటినే పంచభూతాలు అంటారు. అగ్ని ఈ ఐదు మూలకాల్లో ఒకటి. మిగిలిన నాలుగు మూలకాలు ఆకాశం (ఆకాశము), నీరు (ఆపస్), గాలి (వాయువు), భూమి (పృథ్వి). ఈ ఐదు శక్తుల కలయిక వల్లనే మనకు కనిపిస్తున్న ఈ భౌతిక ప్రకృతి (ప్రకృతి) ఏర్పడుతుంది.Wynne, Alexander (2007). The Origin of Buddhist Meditation. Routledge. pp. 31–32. ISBN 978-1-134-09741-8.Vatsyayan, Kapila (1995). Prakr̥ti: Vedic, Buddhist, and Jain traditions. Indira Gandhi National Centre for the Arts. pp. 7, 94–95. ISBN 978-81-246-0038-2.

ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాలైన వేదాలలో అగ్ని దేవుడికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇంద్రుడు, సోముడితో సమానంగా అగ్ని దేవుడిని వేదాల్లో ఎక్కువగా స్తుతిస్తారు.Cavendish, Richard (1998). Mythology, An Illustrated Encyclopedia of the Principal Myths and Religions of the World. ISBN 1-84056-070-3 అగ్నిని దేవతల నోరుగా భావిస్తారు. అంటే, మనుషులు చేసే హోమాలు, యజ్ఞాలలో ఇచ్చే ఆహుతులను (హవిస్సు) దేవతలకు చేరవేసే మాధ్యమంగా ఈయన పనిచేస్తాడు.Payne, Richard (2015). Witzel, Michael (ed.). Homa Variations: The study of ritual change across the longue durée. Oxford University Press. pp. 1–3. ISBN 978-0-19-935158-9.Michaels, Axel (2016). Homo Ritualis: Hindu hitual and its significance for ritual theory. Oxford University Press. pp. 237–248. ISBN 978-0-19-026263-1. అగ్ని దేవుడు మూడు స్థాయిల్లో ఉంటాడని శాస్త్రాలు చెబుతాయి. భూమి మీద మంట రూపంలో, వాతావరణంలో మెరుపు రూపంలో, ఆకాశంలో సూర్యుడి రూపంలో ఆయన వెలుగుతాడు. ఈ విధంగా మూడు చోట్లా ఉండటం వల్ల ఆయన దేవతలకు, మానవులకు మధ్య ఒక దూతగా వ్యవహరిస్తాడు. వేదాల కాలం ముగిసిన తర్వాత అగ్ని ప్రాముఖ్యత కొంత తగ్గినట్లు అనిపించినా, ఆయన రూపం మనుషుల అంతరాత్మలోకి మళ్ళింది.Skorupski, Tadeusz (2015). Witzel, Michael (ed.). Homa Variations: The study of ritual change across the longue durée. Oxford University Press. pp. 78–84. ISBN 978-0-19-935158-9. ఉపనిషత్తులు, తరువాతి హిందూ సాహిత్యంలో అగ్ని అంటే కేవలం బయట కనిపించే మంట మాత్రమే కాదు, అది మనలో ఉండే పరివర్తన శక్తికి, జ్ఞానానికి ఒక సంకేతంగా మారింది. నేటికీ హిందూ సంప్రదాయాలలో అగ్ని లేకుండా ఏ శుభకార్యమూ జరగదు. వివాహాల్లో జరిగే సప్తపది (ఏడడుగుల ఆచారం), ఉపనయన సంస్కారం, దీపావళి పండుగలో వెలిగించే దీపాలు, నిత్యం దేవుడికి ఇచ్చే హారతి.. ఇవన్నీ అగ్ని దేవతపై ఉన్న గౌరవాన్ని చాటుతాయి.

బౌద్ధ గ్రంథాలలో కూడా అగ్ని (పాలీ భాషలో 'అగ్గి') గురించి చాలా చోట్ల ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి.Davids, T.W. Rhys; Stede, William (1905). The Pali-English Dictionary. Asian Educational Services. pp. 4–5. ISBN 978-81-206-1273-0. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) బౌద్ధ మతంలో అగ్నిని ఒక శక్తిగా, మనస్సును శుద్ధి చేసే రూపకంగా చర్చిస్తారు.Buswell, Robert E. Jr.; Lopez, Donald S. Jr. (2013). The Princeton Dictionary of Buddhism. Princeton University Press. pp. 852, 962. ISBN 978-1-4008-4805-8.Abe, Masao; Heine, Steven (1992). A Study of Dogen: His philosophy and religion. State University of New York Press. pp. 158–162. ISBN 978-0-7914-0837-7. జైన మత విశ్వాసాల ప్రకారం, అగ్నిలో ప్రాణం ఉంటుంది. అగ్ని శరీరంగా గల సూక్ష్మ జీవులు ఈ విశ్వంలో ఉంటాయని వారు నమ్ముతారు.von Glasenapp, Helmuth (1999). Jainism: An Indian Religion of Salvation. Motilal Banarsidass. pp. 263–264. ISBN 978-81-208-1376-2. జైన గ్రంథాలలో అగ్నిని 'తేజస్సు' అనే పేరుతో కూడా వివరిస్తారు.Bäumer, Bettina; Vatsyayan, Kapila (1988). Kalatattvakosa: A Lexicon of Fundamental Concepts of the Indian Arts. Motilal Banarsidass. pp. 226–227. ISBN 978-81-208-1402-8.

పద పుట్టుక, అర్థం మరియు ఇతర పేర్లు

భారతీయ మతాల్లో వివాహం, అంత్యక్రియలు వంటి ప్రధాన సంస్కారాల్లో అగ్ని (నిప్పు) ఒక ముఖ్యమైన భాగం.

సంస్కృతంలో అగ్ని అనే పదం చాలా పురాతనమైనది. ఇది ఇండో-యూరోపియన్ భాషల నుండి వచ్చింది. లాటిన్ భాషలోని 'ignis' (ఇగ్నిస్) అనే పదం దీనికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఇంగ్లీషులో 'ignite' (నిప్పు అంటించడం) అనే పదం కూడా దీని మూలాల నుండే వచ్చింది. లిథువేనియన్ భాషలో 'ugnis', రష్యన్ భాషలో 'ogon', సెర్బియన్ భాషలో 'oganj' అంటే కూడా నిప్పు అని అర్థం.Phillips, Maurice (1895). The Teaching of the Vedas: What light does it throw on the origin and development of religion?. Longmans Green. p. 57.Puhvel, Jaan (2011). Words Beginning with PA. The Hittite Etymological Dictionary. Vol. 8. Walter de Gruyter. pp. 25–26. ISBN 978-3-11-023865-5.

ప్రాచీన భారతీయ భాషా కోవిదులు అగ్ని అనే పదానికి వివిధ రకాలైన వివరణలు ఇచ్చారు:

'అజ్' అనే ధాతువు నుండి ఈ పదం వచ్చింది. సంస్కృతంలో దీని అర్థం ముందుకు నడపడం లేదా చాలా చురుకుగా ఉండటం (nimble, agile).MacDonell, Arthur Anthony (1898). Vedic Mythology. Motilal Banarsidass. p. 99. ISBN 978-81-208-1113-3. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help)Griswold, Hervey de Witt (1971). The Religion of the Ṛigveda. Motilal Banarsidass. pp. 160, footnote 2. ISBN 978-81-208-0745-7.

'అగ్రి' అనే పదం నుండి కూడా అగ్ని వచ్చిందని కొందరి అభిప్రాయం. అగ్రి అంటే "మొదటిది" అని అర్థం. శతపథ బ్రాహ్మణం ప్రకారం, ఈ విశ్వంలో మొదటగా పుట్టిన శక్తి నిప్పు కాబట్టి దీనిని అగ్ని అంటారు.Annette Wilke; Oliver Moebus (2011). Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism. Walter de Gruyter. pp. 418 with footnote 147. ISBN 978-3-11-024003-0.

క్రీస్తు పూర్వం 5వ శతాబ్దానికి చెందిన నిరుక్తం ప్రకారం, అగ్ని అనే పదం మూడు క్రియల కలయిక వల్ల ఏర్పడింది. అవి - వెళ్లడం, ప్రకాశించడం (లేదా మండటం), మరియు నడిపించడం.

వేద కాలపు సాహిత్యంలో అగ్నిని కేవలం ఒక దేవుడిగానే కాకుండా, ఈ విశ్వం నిర్మితమైన ఒక మూలపదార్థంగా (Constitutive substance) చూశారు. అగ్నిని అనేక సందర్భాల్లో వాడతారు. మన శరీరంలో ఉండే జీర్ణశక్తిని (జఠరాగ్ని), ఇంట్లో వంట చేసే నిప్పును, యజ్ఞ కుండంలో మంటను, చనిపోయినప్పుడు దహనం చేసే అగ్నిని, గాలిలో మెరుపును, ఆకాశంలో సూర్యుడిని కూడా అగ్ని స్వరూపాలుగానే భావిస్తారు.Template:Cite dictionary ఉపనిషత్తులలో అగ్ని అంటే చీకటిని పోగొట్టే వెలుగు లేదా అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసే జ్ఞానానికి ప్రతీకగా చెబుతారు.V.S. Agrawala (1960), Fire in the Ṛigveda, East and West, Volume 11, Number 1 (March 1960), pages 28–32

అగ్ని దేవుడికి ఎన్నో విశేషమైన పేర్లు ఉన్నాయి:Mahabharata Sabha Parva Digvijaya Parva XXXI, prayer of Sahadeva

పావకుడు – ప్రతి వస్తువును పవిత్రం చేసేవాడు.

హవ్యవాహనుడు – హోమంలో వేసే నైవేద్యాలను (నెయ్యి వంటివి) దేవతలకు చేరవేసేవాడు.

సప్తజిహ్వుడు – ఏడు నాలుకలు (మంటలు) కలవాడు.

వహ్ని – గాలితో కలిసి ప్రయాణించేవాడు.

అనలుడు – ఎనిమిది మంది వసువులలో ఒకడు.

హుతాశనుడు – యజ్ఞ ఆహుతులను భక్షించేవాడు.

చిత్రభానువు – రంగురంగుల కాంతిని ఇచ్చేవాడు.

జ్వలనుడు – ఎప్పుడూ ప్రకాశించేవాడు.

వైశ్వానరుడు – మానవ లోకానికి సంబంధం ఉన్నవాడు.

ధూమకేతువు – పొగను తన జెండాగా కలిగిన వాడు.

ఇవి కాకుండా శిఖి, పింగేశుడు, ప్లవంగ, భూరితేజస్ వంటి ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.

పుట్టుక మరియు ప్రాచీన గాథలు

Template:Multiple image అగ్ని దేవుడి పుట్టుక గురించి పురాణాల్లో రకరకాల కథలు ఉన్నాయి. కొన్ని కథలు ప్రపంచవ్యాప్త ఇండో-యూరోపియన్ పురాణాలతో పోలి ఉంటే, మరికొన్ని పూర్తిగా భారతీయ వేద సంస్కృతికి సంబంధించినవి.Bodewitz, H. W. (1976). The Daily Evening and Morning Offering (Agnihotra) According to the Brāhmanas. Motilal Banarsidass. pp. 14–19. ISBN 978-81-208-1951-1.O'Flaherty, Wendy Doniger (1994). Hindu Myths. Penguin Books. pp. 97–98. ISBN 978-0-14-400011-1.

ఒక ప్రాచీన గాథ ప్రకారం, అగ్ని ఒక డేగ రూపంలో ఆకాశం నుండి భూమికి వచ్చాడు. దేవతల దగ్గర ఉన్న అమృతాన్ని లేదా నిప్పును ఈ డేగ మనుషుల కోసం తెచ్చిందని కొన్ని పురాణాలు చెబుతాయి. వేదాలలో కూడా అగ్నిని "ఆకాశంలో ఎగిరే దైవిక డేగ" అని వర్ణించారు.Doniger, Wendy (1981). The Rig Veda: An Anthology: One Hundred and Eight Hymns, Selected, Translated and Annotated. Penguin Books. pp. 80, 97. ISBN 978-0-14-044402-5.

ప్రాచీన వేద సంహితల ప్రకారం, సృష్టి మొదట్లో ఏమీ లేదు. పగలు, రాత్రి అనేవి లేవు. అప్పుడు కేవలం ప్రజాపతి మాత్రమే ఉన్నాడు. ప్రజాపతి నుదుటి నుండి అగ్ని పుట్టాడు. అగ్ని పుట్టిన తర్వాతే లోకంలో వెలుగు వచ్చింది. ఆ వెలుగు కారణంగానే పగలు, రాత్రి అనేవి ఏర్పడ్డాయి. అగ్ని అంటే సత్యం, వెలుగు అని ఈ గ్రంథాలు చెబుతాయి.

మొదట్లో అగ్ని, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు అనే ముగ్గురు దేవుళ్లు ముఖ్యమైన త్రిమూర్తులుగా ఉండేవారు. అగ్ని భూమిని పాలించేవాడు. ఇంద్రుడు గాలిని (వాతావరణం), సూర్యుడు ఆకాశాన్ని పాలించేవారు. కాలక్రమేణా హిందూ మతంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు త్రిమూర్తులుగా స్థిరపడ్డారు.

శతపథ బ్రాహ్మణం లో ఒక వింతైన విషయం ఉంది. ఇప్పటి అగ్ని కంటే ముందు ముగ్గురు అగ్ని దేవుళ్లు ఉండేవారట. వారు చనిపోయిన తర్వాత, నాలుగో అగ్ని భయపడి నీళ్లలో దాక్కున్నాడు. అప్పుడు దేవతలు అతడిని వెతికి పట్టుకొని మళ్లీ బయటకు తెచ్చారు. అందుకే అగ్నిని నీటి నుండి పుట్టినవాడు అని కూడా పిలుస్తారు.

వేదాలు మరియు ఉపనిషత్తులు

కుషాణుల కాలం నాటి అగ్ని విగ్రహం. మథుర మ్యూజియం.

వేదాలు

ఋగ్వేదంలో అగ్ని దేవుడికి ఇంద్రుడి తర్వాత అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. వేదాల్లోని 1028 సూక్తాలలో దాదాపు 200 కంటే ఎక్కువ సూక్తులు అగ్నిని స్తుతించేవే. అంటే వేదాల్లోని ప్రతి మూడో సూక్తంలో అగ్ని ప్రస్తావన ఉంటుంది.Doniger, Wendy (1988). Textual Sources for the Study of Hinduism. Manchester University Press. pp. 6–7. ISBN 978-0-7190-1866-4. ఋగ్వేదం మొదలయ్యే మొదటి మంత్రమే అగ్నిని ప్రార్థిస్తూ ఉంటుంది. అగ్నిని ధర్మానికి (ఋత) కాపలాదారుగా వర్ణిస్తారు.Mahony, William K. (1998). The Artful Universe: An Introduction to the Vedic Religious Imagination. State University of New York Press. p. 123 verse 8. ISBN 978-0-7914-3580-9.

వేదాల ప్రకారం, అగ్నిని పెంచే తల్లిదండ్రులు రెండు చెక్క ముక్కలు. వాటిని ఒకదానికొకటి రాపిడి చేయడం ద్వారా అగ్ని పుడతాడు. పుట్టినప్పుడు చిన్న బిడ్డలా ఉండే అగ్నిని నెయ్యి పోసి జాగ్రత్తగా పెంచాలి. అలా చేస్తే, అతడు తనను పుట్టించిన ఆ చెక్కలనే కాల్చివేసేంత బలవంతుడు అవుతాడు.Stephanie W. Jamison; Joel P. Brereton (2014). The Rigveda: 3-Volume Set. Oxford University Press. pp. 41–42. ISBN 978-0-19-972078-1. అగ్నిని 'జాతవేద' అని కూడా అంటారు. అంటే పుట్టిన ప్రతి వస్తువు గురించి తెలిసినవాడు లేదా అంతటా నిండి ఉన్నవాడు అని అర్థం.

ఉపనిషత్తులు

ఉపనిషత్తులలో అగ్ని ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక తత్వానికి ప్రతీక. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు లో సత్యకామ జాబాలి అనే బాలుడి కథ ఉంది. సత్యకాముడు ఒక గురుకులంలో చేరతాడు. అక్కడ అగ్ని దేవుడు అతడికి ఒక గురువుగా మారి బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని బోధిస్తాడు. అగ్నిని వెలుగుగా, సత్యానికి రూపంగా ఈ ఉపనిషత్తు వర్ణిస్తుంది.Deussen, Paul (1980). Sixty Upaniṣads of the Veda. Vol. Part 1. Motilal Banarsidass. pp. 122–126. ISBN 978-81-208-1468-4.

ఈశోపనిషత్తు లోని ఒక మంత్రం ఇలా ఉంటుంది: "ఓ అగ్ని దేవా! నువ్వు అన్ని దారులు తెలిసినవాడివి. మమ్మల్ని మంచి మార్గంలో నడిపించు. మాలోని పాపాలను తొలగించి మాకు విజయాన్ని చేకూర్చు."Vajasaneyi Samhita (Isha) Upanishad. Translated by Muller, Max. Oxford University Press. pp. 313–314.

కేనోపనిషత్తు లోని ఒక కథ ప్రకారం, దేవతలు ఒకసారి అహంకారంతో ఉండగా, వారి ముందు ఒక అద్భుతమైన శక్తి (బ్రహ్మం) ప్రత్యక్షమవుతుంది. అగ్ని వెళ్లి ఆ శక్తిని పరీక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. కానీ ఆ శక్తి పెట్టిన ఒక చిన్న గడ్డిపరకను కూడా అగ్ని కాల్చలేకపోతాడు. దీని ద్వారా అగ్ని కూడా ఆ పరబ్రహ్మం నుండే తన శక్తిని పొందుతున్నాడని ఈ ఉపనిషత్తు బోధిస్తుంది.Deussen, Paul (1980). Sixty Upaniṣads of the Veda, Part 1. Motilal Banarsidass. pp. 207–208, 211–213 verses 14–28. ISBN 978-81-208-1468-4.

ప్రాముఖ్యత మరియు సంప్రదాయాలు

హిందూ సంప్రదాయంలో పుట్టిన దగ్గర నుండి చనిపోయే వరకు అగ్ని తోడుగా ఉంటాడు. దీనివల్ల ఆయనను 'అతిథి' అని కూడా పిలుస్తారు.

వివాహంలో సప్తపది

1. REDIRECT साँचा:मुख्य

హిందూ వివాహంలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం అగ్ని సాక్షిగా జరుగుతుంది. దీనిని సప్తపది అంటారు. వధూవరులు అగ్ని చుట్టూ ఏడు అడుగులు వేస్తారు. ఆ పవిత్రమైన నిప్పును సాక్షిగా పెట్టుకొని ఒకరికొకరు ఏడు ప్రమాణాలు చేసుకుంటారు. అగ్ని దేవుడు ఆ వివాహ బంధాన్ని పవిత్రం చేస్తాడని నమ్ముతారు.BBC News article on Hinduism & Weddings

అగ్నిహోత్రం

1. REDIRECT साँचा:मुख्य

ప్రాచీన కాలంలో ప్రతి ఇంట్లో అగ్నిని ఆరకుండా చూసుకునేవారు. దీనినే అగ్నిహోత్రం అంటారు. ఉదయం, సాయంత్రం ఆ అగ్నిలో ఆహుతులను వేసేవారు. దీనివల్ల ఇల్లు పవిత్రంగా ఉంటుందని, కుటుంబం ఆరోగ్యంగా ఉంటుందని భావించేవారు. ఇది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, మనలో ఉండే వేడిని (శక్తిని) కాపాడుకోవడానికి ఒక సంకేతం.Bodewitz, H.W. (1976). The Daily Evening and Morning Offering: (Agnihotra) According to the "Brāhmaṇas. BRILL Academic. pp. 5–14. ISBN 978-90-04-04532-3.

పండుగలు: హోలీ మరియు దీపావళి

హిందూ పండుగలలో అగ్ని ఒక ప్రధాన భాగం.

దీపావళి: దీపావళి అంటే వెలుగుల వరుస. అజ్ఞానం అనే చీకటిని పోగొట్టి జ్ఞానం అనే వెలుగును నింపడానికి ప్రతీకగా దీపాలు వెలిగిస్తారు.

హోలీ: హోలీకి ముందు రోజు రాత్రి 'హోలికా దహనం' చేస్తారు. అంటే చెడును తగలబెట్టి, అగ్ని ద్వారా మనసును శుద్ధి చేసుకోవడం. తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను ఆ నిప్పు చుట్టూ తిప్పుతూ ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.Fowler, Jeaneane D. (1997). Hinduism: Beliefs and Practices. Sussex Academic Press. p. 71. ISBN 978-1-898723-60-8.

రూపాలు మరియు చిహ్నాలు

అగ్ని దేవుడు ప్రధానంగా రెండు రూపాలలో ఉంటాడు:

జాతవేద: ఇది హోమ గుండంలో ఉండే పవిత్రమైన నిప్పు. ఇది దేవతలకు ఆహారాన్ని చేరవేస్తుంది. ఇది జ్ఞానానికి ప్రతీక. క్రవ్యాద: ఇది శవాలను దహనం చేసే అగ్ని. ఇది శరీరాన్ని కాల్చివేసి, ఆత్మను మళ్లీ కొత్త ప్రపంచంలోకి పంపడానికి సహాయపడుతుంది.Feller, Danielle (2004). Sanskrit Epics. Motilal Banarsidass. p. 91. ISBN 9788120820081. అగ్ని దేవుడిని సాధారణంగా ఎర్రటి రంగులో చూపిస్తారు. ఆయనకు రెండు తలలు ఉండవచ్చు. చేతుల్లో జపమాల, నెయ్యి పోసే గరిటె, ఆయుధాలు ఉంటాయి. ఆయన వాహనం గొర్రె (మేషం). అగ్ని దేవుడి తల చుట్టూ మంటల కాంతి చక్రం ఉంటుంది. దీనివల్ల ఆయన అగ్ని దేవుడని మనం గుర్తించవచ్చు.Daniélou, Alain (1991). The Myths and Gods of India: The Classic Work on Hindu Polytheism from the Princeton Bollingen Series. Inner Traditions. pp. 88–89. ISBN 978-0-89281-354-4.

ఆయుర్వేదం మరియు ఆహారం

1. REDIRECT साँचा:मुख्य

ఆయుర్వేద వైద్య శాస్త్రంలో అగ్ని అనే పదం చాలా ముఖ్యం. మనిషి ఆరోగ్యం ఆయన కడుపులో ఉండే అగ్ని (జఠరాగ్ని) మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. మనం తినే ఆహారాన్ని అరిగించి, దాని నుండి శక్తిని ఇచ్చేది ఈ అగ్నియే.

జఠరాగ్ని: ఆహారాన్ని అరిగించే శక్తి.

భూతాగ్ని: ఆహారంలోని ఐదు మూలకాలను మన శరీరానికి తగ్గట్టుగా మార్చే శక్తి.

ధాత్వాగ్ని: రక్తం, మాంసం వంటి ఏడు రకాల ధాతువులను నిర్మించే శక్తి.

మనిషి శరీరంలో అగ్ని బలంగా ఉంటేనే ఆ మనిషి ఉత్సాహంగా, ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు. అగ్ని తగ్గితే రోగాలు వస్తాయి. అందుకే ఆయుర్వేదంలో అగ్నిని పెంచడానికి తగిన ఆహారాన్ని సూచిస్తారు.Chopra, Arvind; Doiphode, Vijay V. (2002). "Ayurvedic medicine: core concept, therapeutic principles, and current relevance". Medical Clinics of North America. 86 (1): 75–89.

ముగింపు

అగ్ని కేవలం ఒక దేవుడు మాత్రమే కాదు, అది ఒక గొప్ప జీవశక్తి. వెలుగునిస్తూ, వేడినిస్తూ లోకాన్ని నడిపిస్తున్న శక్తి అది. మనలోని అజ్ఞానాన్ని కాల్చివేసి జ్ఞానాన్ని నింపే వెలుగు అగ్ని. అందుకే హిందూ సంస్కృతిలో అగ్ని సాక్షిగా చేసే పనులకు ఎంతో విలువ ఉంటుంది.

ఇవి కూడా చూడండి

ఆగ్నేయి, అగ్ని దేవుడి కుమార్తె

పంచభూతాలు

సప్తపది