సోషియోబయాలజీ

For ఈ. ఓ. విల్సన్ రాసిన పుస్తకం కోసం, see Sociobiology: The New Synthesis.

సామాజిక జీవశాస్త్రం లేదా సోషియోబయాలజీ (Sociobiology) అనేది జీవశాస్త్రంలోని ఒక వినూత్నమైన శాఖ. Wilson, Edward O. (2000-03-24), "The Social Insects", Sociobiology, Harvard University Press, pp. 397–437, doi:10.2307/j.ctvjnrttd.22, ISBN 978-0-674-74416-5{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link) ఇది ముఖ్యంగా జంతువుల మరియు మనుషుల యొక్క సామాజిక ప్రవర్తనను పరిణామ సిద్ధాంతం (Evolution) వెలుగులో వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఈ శాస్త్రం కేవలం జీవశాస్త్రానికే పరిమితం కాకుండా, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం, జంతు ప్రవర్తనా శాస్త్రం, మానవశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, పురాతత్వ శాస్త్రం, మరియు జనాభా జన్యుశాస్త్రం వంటి అనేక రంగాల నుండి జ్ఞానాన్ని సేకరించి విశ్లేషిస్తుంది. Nielsen, François (1994). "Sociobiology and Sociology". Annual Review of Sociology. 20 (1): 267–303. doi:10.1146/annurev.so.20.080194.001411. ISSN 0360-0572. మానవ సమాజాల గురించి అధ్యయనం చేసేటప్పుడు, ఇది పరిణామ మానవశాస్త్రం, మానవ ప్రవర్తనా పర్యావరణ శాస్త్రం, మరియు పరిణామ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంతో పెనవేసుకొని ఉంటుంది. de Sousa, Ronald (1990-01-01). "The sociology of sociobiology". International Studies in the Philosophy of Science. 4 (3): 271–283. doi:10.1080/02698599008573367. ISSN 0269-8595.

సోషియోబయాలజీ ప్రధానంగా సంతానోత్పత్తి అలవాట్లు, ప్రాదేశిక పోరాటాలు (Territorial fights), గుంపులుగా వేటాడటం, మరియు సామాజిక కీటకాలలో ఉండే క్రమశిక్షణతో కూడిన జీవనశైలి వంటి అంశాలను పరిశోధిస్తుంది. ప్రకృతిలో మనుగడ సాగించడానికి జీవులు ఎలా తమ పరిసరాలతో పోరాడుతాయో, అలాగే తమ జన్యువులను తర్వాతి తరాలకు అందించడానికి లాభదాయకమైన సామాజిక ప్రవర్తనలను కూడా జన్యుపరంగా పరిణామం చేసుకుంటాయని ఈ శాస్త్రం బలంగా వాదిస్తుంది. Freedman, Daniel G. (January 1985). "Sociobiology and the human dimension". Ethology and Sociobiology. 6 (2): 121–122. doi:10.1016/0162-3095(85)90006-8. ISSN 0162-3095.

"సోషియోబయాలజీ" అనే పదం 1940ల నాటికే ఉన్నప్పటికీ, 1975లో ఈ. ఓ. విల్సన్ తన మైలురాయి లాంటి పుస్తకం Sociobiology: The New Synthesisను ప్రచురించిన తర్వాతే ఇది ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఈ పుస్తకం విడుదలైన వెంటనే పెద్ద ఎత్తున శాస్త్రీయ మరియు సామాజిక వివాదాలకు (Scientific controversy) దారితీసింది. ముఖ్యంగా రిచర్డ్ లెవోంటిన్ మరియు స్టీఫెన్ జే గౌల్డ్ వంటి శాస్త్రవేత్తలు దీనిని తీవ్రంగా విమర్శించారు. మనిషి ప్రవర్తన వెనుక జన్యువుల పాత్ర ఉన్న మాట వాస్తవమే అయినా, దూకుడు లేదా ఆధిపత్యం వంటి ప్రవర్తనలు జీవశాస్త్రం కంటే సామాజిక పరిస్థితుల వల్లే ఎక్కువగా కలుగుతాయని వారు వాదించారు. దీనికి సోషియోబయాలజిస్టులు స్పందిస్తూ, ప్రకృతి (Nature) మరియు పెంపకం (Nurture) అనేవి విడదీయలేనివని, ఈ రెండింటి కలయికే మనిషి ప్రవర్తన అని సమాధానమిచ్చారు. Wilson, David Sloan; Wilson, Edward O. (2007). "Rethinking The Theoretical Foundation of Sociobiology". The Quarterly Review of Biology. 82 (4): 327–348. doi:10.1086/522809. PMID 18217526. S2CID 37774648.

నిర్వచనం (Definition)

ఈ. ఓ. విల్సన్ సోషియోబయాలజీని "జనాభా జీవశాస్త్రం మరియు పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని సామాజిక వ్యవస్థకు అనువర్తింపజేయడం" అని నిర్వచించారు. Wilson, E. O. (1978). On Human Nature. Harvard. p. x. ISBN 978-0674016385.

సోషియోబయాలజీ కొన్ని ప్రాథమిక ప్రతిపాదనలపై పనిచేస్తుంది:

సామాజిక మరియు వ్యక్తిగత ప్రవర్తనలు కనీసం కొంత మేరకైనా జన్యుపరంగా వారసత్వంగా లభిస్తాయి.

ఈ ప్రవర్తనా లక్షణాలు ప్రకృతి వరణం (Natural selection) ద్వారా ప్రభావితమవుతాయి, అంటే మనుగడకు పనికొచ్చే ప్రవర్తనలు తర్వాతి తరాలకు అందుతాయి. Mohammed, Sulma I.; Alfarouk, Khalid O.; Elhassan, Ahmed M.; Hamad, Kamal; Ibrahim, Muntaser E. (2019). "Sociobiological Transition and Cancer". The Genetics of African Populations in Health and Disease. pp. 217–232. doi:10.1017/9781139680295.010. ISBN 9781139680295. S2CID 214321882.

ప్రతి జీవి చేసే పని వెనుక తన జన్యువులను రక్షించుకోవాలనే లేదా తర్వాతి తరానికి పంపాలనే తపన ఉంటుందని ఈ శాస్త్రం వివరిస్తుంది. సంతానోత్పత్తిలో విజయవంతమైన జీవుల ప్రవర్తనా లక్షణాలు జన్యువుల ద్వారా వారసత్వంగా అందుతాయని సోషియోబయలాజికల్ తర్కం చెబుతుంది. Wilson, David Sloan; Wilson, Edward O. (2007). "Rethinking The Theoretical Foundation of Sociobiology". The Quarterly Review of Biology. 82 (4): 327–348. doi:10.1086/522809. PMID 18217526. S2CID 37774648.

దీనికి ఒక ఉదాహరణ ఏమిటంటే, సింహాల గుంపులో ఒక కొత్త మగ సింహం ఆధిపత్యం చేపట్టినప్పుడు, అది పాత మగ సింహం యొక్క పిల్లలను చంపేస్తుంది. ఇది చూడటానికి క్రూరంగా అనిపించినా, పరిణామ కోణంలో చూస్తే ఇది ఒక 'అడాప్టివ్' ప్రవర్తన. ఎందుకంటే ఆ పిల్లలను చంపడం ద్వారా తన సొంత పిల్లలకు పోటీ తగ్గుతుంది మరియు ఆడ సింహాలు త్వరగా మళ్లీ గర్భం దాల్చడానికి సిద్ధమవుతాయి. దీనివల్ల ఆ కొత్త మగ సింహం తన జన్యువులను జనాభాలో విస్తరించగలుగుతుంది. Packer, Craig; Pusey, Anne E. (1983). "Adaptations of Female Lions to Infanticide by Incoming Males" (PDF). The American Naturalist. 121 (5): 716–728. Bibcode:1983ANat..121..716P. doi:10.1086/284097. S2CID 84927815. Archived from the original (PDF) on 2015-12-29. Retrieved 2017-04-03.

చరిత్ర (History)

సోషియోబయాలజీ చరిత్రలో కీలక వ్యక్తి అయిన ఈ. ఓ. విల్సన్. 1975లో ఆయన రాసిన Sociobiology: The New Synthesis పుస్తకం ఈ రంగానికి పునాది వేసింది.

జీవశాస్త్ర తత్వవేత్త డేనియల్ డెన్నెట్ ప్రకారం, 17వ శతాబ్దపు రాజకీయ తత్వవేత్త థామస్ హాబ్స్ మొదటి 'ప్రోటో-సోషియోబయాలిస్ట్'. హాబ్స్ 1651లో రాసిన తన పుస్తకం లెవియాథన్లో మానవ సమాజంలోని నైతిక విలువల పుట్టుకను ఒక రకమైన సోషియోబయలాజికల్ కోణంలో వివరించారు. Dennett, Daniel (1995). Darwin's Dangerous Idea. Simon and Schuster. pp. 453–454. ISBN 978-0140167344.

జన్యుశాస్త్రవేత్త జాన్ పాల్ స్కాట్ 1948లో జరిగిన ఒక సదస్సులో మొదటిసారిగా 'సోషియోబయాలజీ' అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. జంతు ప్రవర్తనపై క్షేత్ర స్థాయి పరిశోధనలు (Field studies) మరియు ప్రయోగశాల పరిశోధనలు కలిపి జరగాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఆయన కృషితో 1956లో అమెరికాలో ఒక ప్రత్యేక విభాగం ఏర్పడింది. ఈ క్రమంలో ఈ. ఓ. విల్సన్ తన విద్యార్థి ద్వారా ఈ రంగంపై ఆసక్తి పెంచుకున్నారు. విల్సన్ యొక్క సోషియోబయాలజీ పద్ధతి విభిన్నమైనది. ఆయన సామాజిక ప్రవర్తనను వివరించడానికి గణిత నమూనాలను (Mathematical models) ఉపయోగించారు. దీని కోసం డబ్ల్యూ. డి. హామిల్టన్, రాబర్ట్ ట్రివర్స్, జాన్ మేనార్డ్ స్మిత్ వంటి వారు రూపొందించిన సిద్ధాంతాలను వాడుకున్నారు. Dobzhansky, Theodosius (September 1966). "Are Naturalists Old-Fashioned?". The American Naturalist. 100 (915): 541–550. Bibcode:1966ANat..100..541D. doi:10.1086/282448. S2CID 129104506.

1975లో విల్సన్ రాసిన పుస్తకం తర్వాతే ఈ శాస్త్రం గురించి సామాన్య ప్రజలకు తెలిసింది. ముఖ్యంగా చీమలు మరియు ఇతర కీటకాలలో ఉండే నిస్వార్థ గుణం (Altruism), దూకుడు, మరియు పిల్లల పెంపకం వెనుక ఉన్న పరిణామ రహస్యాలను ఆయన ఈ పుస్తకంలో వివరించారు. విల్సన్ రాసిన On Human Nature అనే పుస్తకానికి పులిట్జర్ బహుమతి కూడా లభించింది. Walsh, Bryan (17 August 2011). "All-Time 100 Nonfiction Books". Time.

ప్రస్తుతం సోషియోబయాలజీ అనేది దాదాపు అన్ని విశ్వవిద్యాలయాల జీవశాస్త్ర విభాగాల్లో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా ఉంది. Hagen, Edward H. (2005). "Controversial Issues in Evolutionary Psychology". In Buss, David M. (ed.). The Handbook of Evolutionary Psychology. John Wiley & Sons. pp. 145–173. doi:10.1002/9780470939376.ch5. ISBN 978-0471264033. అయితే విమర్శలను తప్పించుకోవడానికి ప్రస్తుతం దీనిని ప్రవర్తనా పర్యావరణ శాస్త్రం అని కూడా పిలుస్తున్నారు.

సిద్ధాంతం (Theory)

ప్రకృతి వరణం (Natural selection)

సోషియోబయాలజీ అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించిన నికోలాస్ టింబర్గెన్

సోషియోబయాలజిస్టుల ప్రకారం, మనుషుల మరియు జంతువుల ప్రవర్తన ప్రకృతి వరణం యొక్క ఫలితం. ఏదైనా ఒక ప్రవర్తనను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవాలంటే, దానిని పరిణామ క్రమంలో విశ్లేషించాలని వారు వాదిస్తారు. సోషియోబయాలజీ రెండు ముఖ్యమైన ప్రతిపాదనల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది:

కొన్ని ప్రవర్తనా లక్షణాలు వారసత్వంగా వస్తాయి.

ఈ వారసత్వ లక్షణాలు ప్రకృతి వరణం ద్వారా మెరుగుపరచబడ్డాయి మరియు అవి జీవించిన వాతావరణంలో మనుగడకు సహాయపడ్డాయి.

జంతువుల ప్రవర్తనను వివరించడానికి సోషియోబయాలజీ నికోలాస్ టింబర్గెన్ యొక్క నాలుగు ప్రశ్నలను ఉపయోగిస్తుంది. Birkhead, T. R. (1 March 2014). "Reflections" (PDF). Behavioral Ecology. 25 (2): 239–241. doi:10.1093/beheco/art123. ISSN 1045-2249. వీటిలో రెండు జాతుల స్థాయికి (Species level), మిగిలిన రెండు వ్యక్తిగత స్థాయికి (Individual level) సంబంధించినవి. జాతుల స్థాయి ప్రశ్నలను "అంతిమ వివరణలు" (Ultimate explanations) అంటారు: MacDougall-Shackleton, Scott A. (2011-07-27). "The levels of analysis revisited". Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 366 (1574): 2076–2085. doi:10.1098/rstb.2010.0363. PMC 3130367. PMID 21690126.

ఒక ప్రవర్తన మనుగడకు ఎలా సహాయపడుతోంది? (పరివర్తనా విధి)

ఆ ప్రవర్తన ఏ చారిత్రక పరిణామ ప్రక్రియ ద్వారా ఏర్పడింది? (ఫైలోజెనీ)

వ్యక్తిగత స్థాయి ప్రశ్నలను "సమీప వివరణలు" (Proximate explanations) అంటారు:

ఒక జీవి పెరుగుదల కాలంలో ఆ ప్రవర్తన ఎలా అభివృద్ధి చెందుతుంది? (ఆంటోజెనీ)

ఆ ప్రవర్తన వెనుక ఉన్న శారీరక కారణాలు ఏమిటి? (ఉదాహరణకు మెదడు నిర్మాణం, హార్మోన్లు)

మనుషులలో సోషియోబయాలజీ (In humans)

మానవ ప్రవర్తనా జన్యుశాస్త్రంలో జరిగిన పరిశోధనల ప్రకారం సృజనాత్మకత, బహిర్ముఖత్వం (Extroversion), దూకుడు, మరియు ఐక్యూ వంటి లక్షణాలకు అధిక వారసత్వ గుణం (High heritability) ఉందని తేలింది. అయితే, వారసత్వంగా వచ్చినంత మాత్రాన పర్యావరణం లేదా సంస్కృతి ఆ లక్షణాలను మార్చలేదని అర్థం కాదు. Johnson, Wendy; Turkheimer, E.; Gottesman, Irving; Bouchard, Thomas (2009). "Beyond Heritability: Twin Studies in Behavioral Research" (PDF). Current Directions in Psychological Science. 18 (4): 217–220. doi:10.1111/j.1467-8721.2009.01639.x. PMC 2899491. PMID 20625474. Archived from the original (PDF) on Sep 11, 2010. Retrieved 29 June 2010. ఉదాహరణకు, ఎత్తు అనేది 90% జన్యువుల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది, కానీ సరైన పోషకాహారం లేకపోతే ఆ వ్యక్తి పెరగలేకపోవచ్చు. Turkheimer, Eric (April 2008). "A Better Way to Use Twins for Developmental Research" (PDF). LIFE Newsletter. 2 (1): 2–5. Archived from the original (PDF) on Nov 25, 2011. Retrieved 29 October 2010.

కొందరు సిద్ధాంతకర్తలు నేరపూరిత ప్రవర్తన (Criminal behavior) కూడా కొన్ని పరిస్థితులలో పరిణామపరంగా లాభదాయకమని వాదించారు. Mealey, Linda (1995). "The Sociobiology of Sociopathy: An Integrated Evolutionary Model". Behavioral and Brain Sciences. 18 (3): 523–541. doi:10.1017/S0140525X00039595. S2CID 53956461. Archived from the original on 2002-10-26. Retrieved 27 October 2020. లీ ఎల్లిస్ ప్రతిపాదించిన 'పరిణామ నాడీ ఆండ్రోజెనిక్ సిద్ధాంతం' (ENA theory) ప్రకారం, మగవారిలో ఉండే పోటీ తత్వం మరియు నేర ప్రవర్తనకు ఆడవారి లైంగిక వరణం (Sexual selection) ఒక కారణం. Hernán, Roberto; Kujal, Praveen (2015). Branas-Garza, Pablo; Cabrales, Antonio (eds.). Gender Differences in Cooperation and Competition. London: Palgrave Macmillan. pp. 154–168. doi:10.1057/9781137538192_10. ISBN 978-1-137-53819-2. {{cite book}}: |work= ignored (help) ప్రముఖ నవలా రచయిత ఎలియాస్ కానెట్టి కూడా బానిసత్వం మరియు నిరంకుశత్వం వంటి సాంస్కృతిక ఆచారాలలో సోషియోబయాలజీ పాత్రను గమనించారు. Elias Canetti, Crowds and Power. Harmondsworth: Penguin, 1981, pp. 444–445.

జన్యుశాస్త్రం (Genetics)

జన్యువులు ప్రవర్తనను ఎలా శాసిస్తాయో చెప్పడానికి ఎలుకలపై చేసిన ప్రయోగాలు ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ. మెదడులోని సెరోటోనిన్ వ్యవస్థను నియంత్రించే FEV అనే జన్యువు లోపిస్తే, ఎలుకలలో విపరీతమైన దూకుడు మరియు ఆందోళన కనిపిస్తాయి. Hendricks, Timothy J.; Fyodorov, Dmitry v.; Wegman, Lauren J.; Lelutiu, Nadia B.; Pehek, Elizabeth A.; Yamamoto, Bryan; Silver, Jerry; Weeber, Edwin J.; Sweatt, J.David; Deneris, Evan S. (2003). "Pet-1 ETS Gene Plays a Critical Role in 5-HT Neuron Development and Is Required for Normal Anxiety-like and Aggressive Behavior". Neuron. 37 (2): 233–247. doi:10.1016/S0896-6273(02)01167-4. PMID 12546819. ఈ జన్యువు లేని మగ ఎలుకలు ఇతర మగ ఎలుకలను వెంటనే అటాక్ చేస్తాయి. అలాగే, పిల్లల పెంపకానికి సంబంధించిన ప్రవర్తనలో కూడా జన్యువులు ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి. Lerch-Haner, J.K.; Frierson, D.; Crawford, L.K.; Beck, S.G.; Deneris, E.S. (Sep 2008). "Serotonergic transcriptional programming determines maternal behavior and offspring survival". Nature Neuroscience. 11 (9): 1001–1003. doi:10.1038/nn.2176. PMC 2679641. PMID 19160496.

జంతువులలో ప్రవర్తన వెనుక జన్యువుల పాత్రను అందరూ అంగీకరిస్తారు, కానీ మానవ సమాజాల్లోని సంక్లిష్ట ప్రవర్తనలను వివరించడానికి జన్యువులను వాడటం ఇప్పటికీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. Fisher, Helen (16 October 1994). "'Wilson,' They Said, 'Your All Wet!'". The New York Times. Retrieved 21 July 2015. Gould, Stephen Jay (16 November 1978). "Sociobiology: the art of storytelling". New Scientist. Vol. 80, no. 1129. pp. 530–533.

విమర్శలు మరియు స్పందనలు (Reception)

స్టీవెన్ పింకర్ వంటి శాస్త్రవేత్తలు సోషియోబయాలజీ విమర్శకులను తప్పుబడుతుంటారు. విమర్శకులు కేవలం రాజకీయ కారణాల వల్ల మరియు 'జీవసంబంధ నియతివాదం' (Biological determinism) మీద ఉన్న భయంతోనే ఈ శాస్త్రాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారని ఆయన వాదించారు. Pinker, Steven (2002). The Blank Slate: The Modern Denial of Human Nature. New York: Penguin Books. p. 149. ISBN 978-0-14-200334-3. మరోవైపు రిచర్డ్ లెవోంటిన్, స్టీవెన్ రోజ్ వంటి వారు సోషియోబయాలజీ శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదని వాదించారు. గౌల్డ్ సోషియోబయాలజీని యూజెనిక్స్‌తో పోల్చి విమర్శించారు. Gould, Stephen Jay (1996). The Mismeasure of Man. p. Introduction to the Revised Edition.

ప్రముఖ భాషావేత్త నోమ్ చోమ్స్కీ కూడా సోషియోబయాలజీపై తన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు. మనుషులు జీవసంబంధమైన జీవులని, కాబట్టి వారి ప్రవర్తనను కూడా అలాగే అధ్యయనం చేయాలని ఆయన 1975లో చెప్పారు. మనుషులలో సహజంగా ఉండే సహకార గుణం వల్లే అరాజకవాద సమాజాలు సాధ్యమవుతాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. Chomsky, Noam (1995). "Rollback, Part II." Z Magazine 8 (Feb.): 20–31.

విల్సన్ తన సిద్ధాంతం సమాజం ఎలా "ఉండాలి" అని చెప్పడం లేదని, కేవలం ఎలా "ఉంది" అని మాత్రమే వివరిస్తుందని స్పష్టం చేశారు. ఈ వివాదాల చరిత్రను Cronin, Helena (1993). The ant and the peacock: Altruism and sexual selection from Darwin to today. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-45765-1. Segerstråle, Ullica (2000). Defenders of the truth: The sociobiology debate. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-286215-0. Alcock, John (2001). The triumph of sociobiology. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-514383-6. వంటి గ్రంథాలు వివరంగా వివరిస్తాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

జీవసంస్కృతిక మానవశాస్త్రం

బయోసెమియోటిక్స్

సాంస్కృతిక పరిణామం

పరిణామ మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం

బంధుత్వ వరణం

మెమెటిక్స్

సామాజిక నాడీ విజ్ఞాన శాస్త్రం Template:Colend

వనరులు (Sources)

Alcock, John (2001). The triumph of sociobiology. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-514383-6.

Barkow, Jerome, ed. (2006). Missing the Revolution: Darwinism for Social Scientists. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-513002-7.

Cronin, Helena (1993). The ant and the peacock: Altruism and sexual selection from Darwin to today. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-45765-1.

Segerstråle, Ullica (2000). Defenders of the truth: The sociobiology debate. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-286215-0.

ఇతర పఠనాలు (Further reading)

Etcoff, Nancy (1999). Survival of the Prettiest: The Science of Beauty. Anchor Books. ISBN 978-0-385-47942-4.

Kaplan, Gisela; Rogers, Lesley J. (2003). Gene Worship: Moving Beyond the Nature/Nurture Debate over Genes, Brain, and Gender. Other Press. ISBN 978-1-59051-034-6.

Lerner, Richard M. (1992). Final Solutions: Biology, Prejudice, and Genocide. Pennsylvania State University Press. ISBN 978-0-271-00793-9.

బయటి లింకులు (External links)

సోషియోబయాలజీ (స్టాన్‌ఫోర్డ్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఫిలాసఫీ)

ఎడ్వర్డ్ ఓ. విల్సన్ - చీమల నుండి మానవ పరిణామం నేర్చుకోవడం Template:Sociobiology Template:Branches of biology Template:Biology nav Template:Evolutionary psychology Template:Ethology Template:Nikolaas Tinbergen