దాశరథి రంగాచార్యులు

దాశరథి రంగాచార్యులు (ఆగస్టు 24, 1928 – జూన్ 8, 2015) తెలుగు సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిత, కవి, తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్న యోధుడు. మహబూబాబాద్ జిల్లాలోని చిన్నగూడూరు గ్రామంలో జన్మించిన ఆయన, నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తి, తెలంగాణ ప్రజల జీవితాలను, పోరాటాలను తన రచనల ద్వారా అక్షరీకరించారు. ప్రముఖ కవి, పోరాట యోధుడు దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు ఈయన అన్నయ్యే కావడం విశేషం.

జీవితం - పోరాటం:

దాశరథి రంగాచార్యులు విద్యాభ్యాసం నిజాం పాలనలోని దౌర్జన్యాలకు అద్దం పడుతుంది. పాఠశాల నుండి బహిష్కరణకు గురైన తర్వాత, ఆయన విజయవాడలో విద్యను అభ్యసించారు. 1951 నుండి 1957 వరకు ఉపాధ్యాయుడిగా, గ్రంథపాలకుడిగా సేవలందించారు. అనంతరం, సికిందరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్‌లో 32 ఏళ్ల పాటు ఉద్యోగం చేసి, 1988లో పదవీ విరమణ చేశారు.

కేవలం 12 ఏళ్ల పిన్న వయసులోనే భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలోనూ, నిజాం వ్యతిరేక పోరాటంలోనూ పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో చురుగ్గా పాల్గొని, కాంగ్రెస్ దళంలో చేరారు. ఈ పోరాటంలో తుపాకీ బుల్లెట్ నుండి ప్రాణాపాయాన్ని తప్పించుకోవడం ఆయన తెగువకు నిదర్శనం.

సాహిత్య సృష్టి:

దాశరథి రంగాచార్యుల సాహిత్యం తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం, నిజాం పాలనలో ప్రజలు అనుభవించిన బానిసత్వాన్ని, కడగండ్లను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆయన రచనలు తొలినాళ్లలో కమ్యూనిస్టు భావజాలంతో ప్రభావితమై, క్రమంగా ఆధ్యాత్మిక దృక్పథాన్ని కూడా ఆవిష్కరించాయి.

ప్రముఖ నవలలు:

• చిల్లర దేవుళ్లు: నిజాం పాలనలోని అణచివేత, దౌర్జన్యాలను కళ్లకు కట్టినట్లు చిత్రించిన ఈ నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం లభించింది. ఇది సినిమాగా, రేడియో నాటకంగానూ విస్తృత ప్రజాదరణ పొందింది.
• మోదుగుపూలు: తెలంగాణ ప్రజల జీవన పోరాటాన్ని, ఆత్మగౌరవం కోసం వారు చేసిన త్యాగాలను ఈ నవల వివరిస్తుంది.
• జనపదం: తెలంగాణ గ్రామీణ జీవితాన్ని, ఆనాటి సామాజిక పరిస్థితులను యథార్థంగా చిత్రించిన నవల.

ఆధ్యాత్మిక రచనలు:

భారతీయ సంప్రదాయ సాహిత్యంపై లోతైన అధ్యయనం చేసిన దాశరథి రంగాచార్యులు, నాలుగు వేదాలను సరళమైన తెలుగులోకి అనువదించారు. అలాగే, శ్రీమద్రామాయణం, శ్రీ మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాలను కూడా సాధారణ పాఠకులకు అర్థమయ్యే రీతిలో రచించారు. ఈ కృషికి గాను ఆయనకు "అభినవ వ్యాసుడు" అనే బిరుదు లభించింది.

జీవిత చరిత్రలు:

• శ్రీ మాద్రామానుజార్యులు
• బుద్ధుని కథ
• మహాత్ముడు (మహాత్మా గాంధీ జీవిత చరిత్ర)

ఇతర రచనలు:

ఆయన ఆత్మకథ "జీవనయానం" ఆయన జీవితంలోని సంఘటనలను, పోరాట స్ఫూర్తిని తెలియజేస్తుంది. వీటితో పాటు అనేక వ్యాసాలు, కవితలు, సంప్రదాయ సాహిత్య విశ్లేషణలు చేశారు.

సన్మానాలు - పురస్కారాలు:

సాహిత్యానికి, సమాజానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా దాశరథి రంగాచార్యులు పలు పురస్కారాలు, సన్మానాలు అందుకున్నారు.

• "చిల్లర దేవుళ్లు" నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం.
• వేదాల అనువాదం, మహాభారత రచనకు "అభినవ వ్యాసుడు" బిరుదు.
• 2001లో కళారత్న పురస్కారం.
• 1994లో ఖమ్మంలో సాహితీ హారతి ఆధ్వర్యంలో వెండి కిరీటంతో సత్కారం.

విశిష్టత:

దాశరథి రంగాచార్యులు మార్క్సిజం, సంప్రదాయాన్ని సమన్వయం చేసిన అరుదైన రచయిత. ఆయన మార్క్స్ సిద్ధాంతాలను ఆరాధిస్తూనే, శ్రీరాముని పూజించడం విశేషం. తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని, ప్రజల జీవన పోరాటాన్ని తన రచనల ద్వారా అత్యంత శక్తిమంతంగా ఆవిష్కరించారు. వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి రచనల నుండి ప్రేరణ పొంది, తెలంగాణ చరిత్రను, సంస్కృతిని సాహిత్యంలో నిక్షిప్తం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

మరణం:

దాశరథి రంగాచార్యులు అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 2015 జూన్ 8న హైదరాబాద్‌లోని యశోదా ఆసుపత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు.