Indicwiki: Created page with "{{Infobox plant | name = చిరుబొద్ది | image = Cissampelos pareira.jpg | image_caption = చిరుబొద్ది (సిస్సంపెలోస్ పరైరా) హృదయాకార ఆకులు మరియు తీగ అమరిక | regnum = Plantae | clades1 = Angiosperms | clades2 = Eudicots | order = Ranunculales | family = Menispermaceae | genus = ''Cissampelos'' | species = '..."

2026-07-21T13:48:01Z

Created page with "{{Infobox plant | name = చిరుబొద్ది | image = Cissampelos pareira.jpg | image_caption = చిరుబొద్ది (సిస్సంపెలోస్ పరైరా) హృదయాకార ఆకులు మరియు తీగ అమరిక | regnum = Plantae | clades1 = Angiosperms | clades2 = Eudicots | order = Ranunculales | family = Menispermaceae | genus = ''Cissampelos'' | species = '..."

New page

{{Infobox plant
| name = చిరుబొద్ది
| image = Cissampelos pareira.jpg
| image_caption = చిరుబొద్ది (సిస్సంపెలోస్ పరైరా) హృదయాకార ఆకులు మరియు తీగ అమరిక
| regnum = [[మొక్కలు|Plantae]]
| clades1 = [[Angiosperms]]
| clades2 = [[Eudicots]]
| order = [[Ranunculales]]
| family = [[Menispermaceae]]
| genus = ''[[Cissampelos]]''
| species = '''''C. pareira'''''
| binomial = ''Cissampelos pareira''
| binomial_authority = L.
}}

'''చిరుబొద్ది''' (శాస్త్రీయ నామం: ''Cissampelos pareira''; ఆంగ్లం: ''Velvet Leaf'' లేదా ''Abuta''; సంస్కృతం: ''పాఠా'') అనేది తిప్పతీగ/మేనిస్పెర్మేసి ([[Menispermaceae]]) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక ఔషధ తీగ. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా '''‘చిరుబొద్ది’''', '''‘పాఠా’''', '''‘పాటాతీగ’''' అని, దీని వేరును '''‘అగరుశొంఠి’''' అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా రోడ్ల పక్కన, పొదలలో, అడవులలో మరియు చేల కంచెల వెంట ఇది తీగలాగా సహజంగా పాకుతూ పెరుగుతుంది. భారతీయ ఆయుర్వేదం, వేద వాఙ్మయం మరియు సాంప్రదాయ ఆహార సంస్కృతిలో చిరుబొద్దికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది.

== వృక్ష లక్షణాలు ==
* '''ఆకృతి:''' ఇది ఇతర పొదల సహాయంతో పైకి ఎగబ్రాకే బహువార్షిక సన్నని మెత్తటి పీచు కలిగిన తీగ (Climber).
* '''ఆకులు:''' ఆకులు గుండ్రంగా లేదా హృదయాకారంలో (Kidney/Heart-shaped) ఉండి, వెనుక భాగం మృదువైన వెల్వెట్ లాంటి వెంట్రుకలతో నిండి ఉంటాయి.
* '''వేరు (అగరుశొంఠి):''' దీని వేరు అత్యంత సువాసన మరియు చేదు గుణాలను కలిగి ఉండి ఆయుర్వేదంలో 'అగరుశొంఠి' పేరుతో విరివిగా వాడబడుతుంది.

== వైదిక మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ==
* '''అధర్వణ వేదం & రక్షా బంధనం:''' అధర్వణ వేదంలో ఈ తీగ ప్రశస్తి పేర్కొనబడింది. ఇంద్రుడు రాక్షసులపై యుద్ధానికి వెళ్ళే ముందు ఈ తీగ వేరును (అగరుశొంఠి) లేదా కొమ్మను 'రక్ష' (తాయెత్తు) గా ధరించి విజయం సాధించాడని ప్రతీతి. ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాలలో దీనిని రక్షణ నిచ్చే 'తాయెత్తు మూలిక'గా భావిస్తారు.
* '''రసశాస్త్రం:''' ఆయుర్వేద రసశాస్త్రంలో పాదరస శుద్ధి (Mercury purification) ప్రక్రియలలో చిరుబొద్ది రసాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

== ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ==

=== త్రిదోషహరిణి మరియు ఆకుకూరగా విశిష్టత ===
ప్రాచీన ఆయుర్వేద గ్రంథమైన **‘అష్టాంగ సంగ్రహం’** లో చిరుబొద్దిని ఔషధంగానే కాకుండా శ్రేష్టమైన ఆహార యోగ్యమైన ఆకుకూరగా పేర్కొన్నారు:
> ''"శాకం పాఠా శఠీ శ్రూషా నునివండ సతీనజమ్‌! త్రిదోషఘ్నం లఘు గ్రాహి సరాజక్షవ వాస్తుకమ్‌"''

చిరుబొద్ది, కచ్చూరం, కసివింద, చెంచలి వంటి ఆకులను కూరగా వండుకుని తినడం వల్ల వాత, పిత్త, కఫాలనే త్రిదోషాలు సమతుల్యమై శరీరం దృఢపడుతుంది.

=== స్త్రీల ఆరోగ్యం మరియు గర్భాశయ వ్యాధులు ===
ఆయుర్వేదంలో స్త్రీల వ్యాధుల నివారణకు చిరుబొద్దిని ప్రధానంగా వాడుతారు<ref>Ayurvedic Pharmacopoeia of India - Therapeutic profile of Patha (Cissampelos pareira)</ref>.
* '''పుష్యానుగ చూర్ణం:''' చిరుబొద్ది వేరు ప్రధాన ద్రవ్యంగా తయారుచేసే 'పుష్యానుగ చూర్ణం' అనే ఆయుర్వేద ఔషధాన్ని గర్భాశయ రుగ్మతలు, అధిక రుతుస్రావం మరియు తెల్లబట్ట సమస్యల నివారణకు వాడతారు.

=== జీర్ణ వ్యవస్థ, లివర్ మరియు విషజ్వరాలు ===
* '''జీర్ణ సమస్యలు & అమీబియాసిస్:''' ఇది విరేచనాలను అరికట్టే 'గ్రాహి' గుణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అమీబియాసిస్, అజీర్తి, కడుపునొప్పి, ఎసిడిటీ మరియు మలబద్ధకాన్ని నివారిస్తుంది.
* '''కడుపులో పురుగులు:''' పెద్దలు మరియు పిల్లల కడుపులోని నులిపురుగులను (పాములు) బయటకు పంపడానికి ఇది దివ్యౌషధంగా పనిచేస్తుంది.
* '''లివర్ & విషజ్వరాలు:''' కాలేయాన్ని (Liver) బలోపేతం చేస్తుంది. శరీరంలోని విషాలను హరించి విషజ్వరాలు, విడవకుండా వచ్చే జ్వరాలను తగ్గిస్తుంది.

=== చర్మ వ్యాధులు మరియు మానని గాయాలు ===
* మధుమేహం వల్ల వచ్చే గాయాలు, ఎంతకీ మానని పుండ్లు, కార్బంకుల్స్, అలెర్జీలు మరియు సొరియాసిస్ వంటి తీవ్రమైన చర్మ వ్యాధులపై చిరుబొద్ది ఆకుల పేస్ట్‌ను ముద్దగా చేసి రాస్తే త్వరగా నయమవుతాయి.

== ఆహార రూపంలో వాడే విధానం (వంటకాలు) ==
క్షేమ శర్మ రచించిన **‘క్షేమ కుతూహలం’** అనే పాకశాస్త్ర గ్రంథంలో చిరుబొద్ది ఆకుల చేదును పోగొట్టి వంటకాలు చేసుకునే పద్ధతి వివరించబడింది:
1. **చేదు తగ్గించడం:** చిరుబొద్ది లేత ఆకులను సేకరించి ముందు రోజు రాత్రే మజ్జిగలో నానబెట్టాలి.
2. **వంటకం:** మరుసటి రోజు ఆ మజ్జిగతో సహా ఆకులను ఉడికించి, నువ్వుల నూనెతో తాలింపు వేసి, ఉప్పు, మిరియాల పొడి చల్లి మగ్గనిస్తే రుచికరమైన 'చిరుబొద్ది కూర' సిద్ధమవుతుంది.
3. దీనిని పచ్చడిగా, పప్పులో కలిపి కలగూర పప్పుగా లేదా చింతపండు రసంతో పులుసు కూరగా కూడా వండుకోవచ్చు.

== మూలాలు ==
<references />

== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[తిప్పతీగ]]
* [[ఆయుర్వేద మూలికల జాబితా]]
* [[మేనిస్పెర్మేసి]]
* [[ఆకుకూరలు]]

[[వర్గం:ఔషధ మూలికలు]]
[[వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు]]
[[వర్గం:మేనిస్పెర్మేసి]]
[[వర్గం:ఆకుకూరలు]]
[[వర్గం:పవిత్ర మూలికలు]]

చిరుబొద్ది - Revision history