View source for హీరాలాల్ మోరియా,

'''హీరాలాల్ మోరియా''' (జననం: 1927) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, సాహితీవేత్త, వక్త మరియు రచయిత. ఆయన ఖమ్మం జిల్లాలో సుదీర్ఘకాలం ప్రజా సేవకుడిగా మరియు సాహిత్య సాధకుడిగా కృషి చేశారు. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న తర్వాత, రాజకీయ రంగంలో సేవలందించడంతో పాటు, తెలుగు సాహిత్యంలో అనేక ప్రక్రియలలో రచనలు చేశారు.

=== జీవన ప్రారంభం ===
హీరాలాల్ మోరియా 1927లో జగన్నాధప్రసాద్ మోరియా మరియు రాధాబాయి దంపతులకు జన్మించారు. సాహిత్య, ధార్మిక, దేశభక్త గుణాలున్న కుటుంబంలో జన్మించిన మోరియా, బాల్యం నుండే సాహిత్య పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నారు. ఆయన కుటుంబం దాశరథి వేంకటాచారి, దాశరథి కృష్ణమాచార్యులతో స్నేహ సంబంధాలు కలిగి ఉండటంతో పురాణాలు, ఇతిహాసాలపై చర్చల వాతావరణం చిన్ననాటి నుండే మోరియాపై ప్రభావం చూపింది.

=== స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాత్ర ===
1947 ఆగస్టులో నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సత్యాగ్రహాల్లో మోరియా పాల్గొన్నారు. ఖమ్మం పట్టణంలో సత్యాగ్రహం చేపట్టిన జట్టులో ఆయన సభ్యునిగా ఉన్నారు. అప్పటికే వివాహం అయినా, కుటుంబ బాధ్యతలను పక్కనపెట్టి ఉద్యమానికి అంకితమయ్యారు. ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించినందుకు ఆయనపై పదమూడు కేసులు నమోదు చేసి 17 ఏళ్ల జైలు శిక్ష విధించారు.

=== రాజకీయ జీవితము ===
స్వాతంత్ర్యానంతరం, 1952 నుండి 1962 వరకు ఖమ్మం జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ కార్యదర్శిగా మోరియా పని చేశారు. పలు ప్రజా సమస్యలను పరిష్కరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలిలో సభ్యుడిగా పనిచేసిన సమయంలో "అష్యూరెన్స్ కమిటీ"కు అధ్యక్షుడిగా నియమితులయ్యారు.

=== సాహిత్య రచనలు ===
హీరాలాల్ మోరియా వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు. కథ, నాటకం, వ్యాసం, కావ్యం, గేయం మొదలైన శైళ్లలో ఆయన రచనలు వెలువడినవి. గురజాడ అప్పారావు, వేమన ప్రభావం ఆయన రచనలలో కనిపిస్తుంది. మానవతావాదాన్ని కేంద్రబిందువుగా చేసుకుని సమాజంలో మార్పు తేవాలని ఆయన కృషి చేశారు.

'''ప్రసిద్ధ కవితా ఉల్లేఖనం:'''<blockquote>''"కొడవళ్ళు, గొడ్డళ్ళు నాగళ్లు, చక్రాలూ, రంగులూ, దొంగలూ లేని అసలు జండాలే లేని హూమనిజం పెంచండి"'' – (కదనం – కదలండి)</blockquote>

=== సమకాలీనులతో సంబంధాలు ===
ఆయనకు నీలం సంజీవరెడ్డి, పి.వి. నరసింహారావు, నెహ్రూ వంటి ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులతో పాటు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, సి. నారాయణ రెడ్డి, కాళోజీ నారాయణరావు వంటి సాహితీవేత్తలతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. నిరాడంబర జీవనశైలి ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపునిచ్చింది.
----'''గమనిక''': ఈ వ్యాసం ''ఖమ్మం కథాసుధ'' లో ప్రచురితమైన సమాచారం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. మరింత నాణ్యతతో కూడిన ఆధారాలపై వ్యాసాన్ని మెరుగుపరచవచ్చు