View source for అడవి పెద్ద కంద గడ్డ

{{Infobox plant
| name = అడవి పెద్ద కంద గడ్డ
| image = 
| image_caption = 
| genus = Tacca
| species = leontopetaloides
| authority = (L.) Kuntze
| family = Dioscoreaceae
| order = Dioscoreales
| common_names = పాలినేషియన్ ఆరోరూట్, అడవిదుంప, పెద్ద కంద గడ్డ
| type = బహువార్షిక కంద మొక్క
}}

'''అడవి పెద్ద కంద గడ్డ''' ({{lang-en|Polynesian arrowroot}}) అనేది [[Dioscoreaceae]] కుటుంబానికి చెందిన బహువార్షిక కంద మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం '''''Tacca leontopetaloides''''' (L.) Kuntze. దీనిని కొన్ని ప్రాంతాల్లో '''అడవిదుంప''', '''పెద్ద కంద గడ్డ''' వంటి స్థానిక పేర్లతో పిలుస్తారు.

ఈ మొక్కకు భూమి లోపల ఏర్పడే దుంపలు ప్రధాన ప్రత్యేకత. దుంపల్లో అధికంగా పిండిపదార్థం ఉండటంతో పసిఫిక్ దీవులు మరియు ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో దీనిని సంప్రదాయ ఆహారంగా, ముఖ్యంగా పిండి తయారీకి ఉపయోగించారు. Kew၏ Plants of the World Online ప్రకారం ఈ జాతి ప్రస్తుతం ఆమోదిత జాతి이며, దీని సహజ వ్యాప్తి ఉష్ణమండల పాత ప్రపంచం నుంచి పసిఫిక్ దీవుల వరకు ఉంది.[1]

== పేర్లు ==

ఈ మొక్కకు ఆంగ్లంలో '''Polynesian arrowroot''' అనే పేరు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది. దీనిని కొన్ని ప్రాంతాల్లో '''East Indian arrowroot''' మరియు ఇతర స్థానిక పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు.

తెలుగులో ప్రాంతానుసారం '''అడవిదుంప''' లేదా '''పెద్ద కంద గడ్డ''' వంటి పేర్లు ఉపయోగించబడవచ్చు. స్థానిక పేర్లు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారే అవకాశం ఉన్నందున మొక్కను గుర్తించేటప్పుడు శాస్త్రీయ నామం ''Tacca leontopetaloides''ను ఉపయోగించడం స్పష్టతనిస్తుంది.

== వర్గీకరణ ==

* '''రాజ్యం:''' Plantae
* '''విభాగం:''' Tracheophyta
* '''తరగతి:''' Equisetopsida
* '''క్రమం:''' Dioscoreales
* '''కుటుంబం:''' Dioscoreaceae
* '''ప్రజాతి:''' ''Tacca''
* '''జాతి:''' ''Tacca leontopetaloides''
* '''శాస్త్రీయ నామం:''' ''Tacca leontopetaloides'' (L.) Kuntze[1]

పాత వర్గీకరణల్లో ''Tacca'' ప్రజాతిని '''Taccaceae''' అనే ప్రత్యేక కుటుంబంలో ఉంచిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఆధునిక వర్గీకరణలో Taccaceaeను Dioscoreaceaeలో చేర్చారు.[2]

== మొక్క స్వరూపం ==

అడవి పెద్ద కంద గడ్డ ఒక కాండరహితంగా కనిపించే బహువార్షిక శాక మొక్క. దీని భూగర్భ భాగంలో దుంప లేదా కందం ఏర్పడుతుంది. ఆ భూగర్భ భాగం నుంచి ఆకులు మరియు పుష్పగుచ్ఛాలను మోసే కాడలు వెలువడతాయి.

ఆకులు సాధారణంగా మొక్క అడుగు భాగంలో గుత్తిగా ఏర్పడి, పొడవైన కాడలపై విస్తరించి ఉంటాయి. ఆకులు పెద్దవిగా ఉండి, జాతి మరియు పెరిగే పరిస్థితులను బట్టి వాటి ఆకారం మారవచ్చు.

పుష్పగుచ్ఛం మొక్క యొక్క ప్రత్యేక లక్షణాల్లో ఒకటి. పుష్పగుచ్ఛం చుట్టూ పెద్ద ఆకారంలోని పత్రాలు ఉండటంతో ఇది గొడుగు ఆకారాన్ని పోలి ఉంటుంది. పుష్పగుచ్ఛం నుంచి పొడవైన, సన్నని, దారంలాంటి పుష్ప పత్రాలు వేలాడుతూ ఉండటం వల్ల మొక్కకు ప్రత్యేకమైన రూపం ఏర్పడుతుంది.[3]

== వ్యాప్తి మరియు నివాసం ==

''Tacca leontopetaloides'' యొక్క సహజ వ్యాప్తి ఉష్ణమండల పాత ప్రపంచం నుంచి పసిఫిక్ ప్రాంతం వరకు విస్తరించింది. Kew ప్రకారం ఇది భారతదేశం, అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు, శ్రీలంక, ఆగ్నేయాసియా, ఆఫ్రికాలోని అనేక ప్రాంతాలు, ఉత్తర ఆస్ట్రేలియా మరియు పసిఫిక్ దీవుల్లో సహజంగా నమోదైంది.[1]

ఈ మొక్క ప్రధానంగా ఉష్ణమండల తేమ ప్రాంతాల్లో పెరుగుతుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కాలానుగుణంగా తేమ లభించే ప్రాంతాల్లో కూడా కనిపిస్తుంది.

భారతదేశంలో ఈ జాతి ఉనికిని వృక్షశాస్త్ర సంబంధిత వనరులు నమోదు చేశాయి.[1] అయితే ఏదైనా నిర్దిష్ట అటవీ ప్రాంతంలో దీని స్థానిక ఉనికిని పేర్కొనేటప్పుడు ప్రాంతీయ వృక్షజాల గ్రంథాలు లేదా హెర్బేరియం ఆధారాలను ఉపయోగించడం అవసరం.

== దుంప ==

మొక్క భూగర్భంలో ఏర్పరచే దుంప దీనిలో ఆర్థికంగా మరియు ఆహారపరంగా ముఖ్యమైన భాగం. దుంపలో పిండిపదార్థం నిల్వ ఉంటుంది.

దుంపను నేరుగా ఆహారంగా ఉపయోగించడానికి ముందు సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో దానిని శుభ్రపరచడం, తురమడం లేదా ముక్కలుగా చేయడం, నీటిలో నానబెట్టడం మరియు పలుమార్లు కడగడం వంటి ప్రక్రియలు ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రక్రియల ఉద్దేశ్యం చేదు పదార్థాలను తగ్గించడం మరియు పిండిని వేరు చేయడం.

== ఆహార ఉపయోగాలు ==

'''పాలినేషియన్ ఆరోరూట్''' అనే పేరుకు ప్రధాన కారణం దీని దుంపల నుంచి పిండిని తయారు చేసే సంప్రదాయం. పసిఫిక్ దీవుల్లో ఈ మొక్క దుంపల నుంచి పిండి తయారు చేసి వివిధ ఆహార పదార్థాల్లో ఉపయోగించినట్లు ఆర్థిక వృక్షశాస్త్ర సాహిత్యంలో నమోదు చేయబడింది.

దుంపల నుంచి పొందిన పిండిని:

* గంజి తయారీలో
* రొట్టెలు మరియు ఇతర పిండివంటల్లో
* సూప్‌లలో
* పుడ్డింగ్‌లు మరియు ఇతర సంప్రదాయ ఆహారాల్లో

ఉపయోగిస్తారు.

హవాయి వంటి పసిఫిక్ ప్రాంతాల్లో స్థానిక ఆహార సంప్రదాయాల్లో వివిధ రకాల పిండిపదార్థాలను ఉపయోగించే పద్ధతులు ఉన్నాయి. అయితే నిర్దిష్ట వంటకం లేదా దాని తయారీలో ''Tacca leontopetaloides'' పిండి ఉపయోగిస్తారనే విషయాన్ని స్థానిక మూలాలతో నిర్ధారించడం అవసరం.

== పిండిపదార్థం ==

దుంపలలో పిండిపదార్థం అధికంగా ఉండటం వల్ల ఈ మొక్క సంప్రదాయంగా ఆహార పిండి వనరుగా ఉపయోగించబడింది.

దుంపను సరైన విధంగా ప్రాసెస్ చేసిన తరువాత లభించే పిండిని నిల్వ చేసి అవసరానికి అనుగుణంగా ఆహార తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.

''రెసిస్టెంట్ స్టార్చ్'' లేదా రక్తంలో చక్కెర నియంత్రణ వంటి నిర్దిష్ట పోషక లేదా వైద్య ప్రయోజనాలను ఈ మొక్కకు నేరుగా ఆపాదించడానికి ముందు సంబంధిత మానవ పోషక పరిశోధనలను పరిశీలించడం అవసరం.

== సాంప్రదాయ వైద్య ఉపయోగాలు ==

పాలినేషియన్ ఆరోరూట్ దుంపలకు కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయ వైద్య ఉపయోగాలు కూడా ఉన్నాయి. స్థానిక వైద్య సంప్రదాయాల్లో దుంపలు లేదా వాటి నుంచి తయారుచేసిన పదార్థాలను జీర్ణ సంబంధ సమస్యలు, గాయాలు మరియు ఇతర సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు వృక్షజాతి-వైద్య అధ్యయనాల్లో నమోదు చేయబడింది.

అయితే ఈ సంప్రదాయ ఉపయోగాలు ఆధునిక వైద్యపరంగా నిర్ధారిత చికిత్సలుగా పరిగణించబడవు. ముఖ్యంగా విరేచనాలు, రక్త విరేచనాలు, అంతర్గత రక్తస్రావం, గాయాలు లేదా కాలిన గాయాలకు దీనిని వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించకూడదు.

== జీర్ణ సంబంధ ఉపయోగాలు ==

కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ మొక్క నుంచి పొందిన పిండిని జీర్ణ సంబంధ సమస్యలకు సంప్రదాయంగా ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

అయితే ''Tacca leontopetaloides'' పిండి IBS లేదా ఇతర నిర్దిష్ట జీర్ణవ్యాధులకు చికిత్స చేస్తుందని నిర్ధారించడానికి తగిన క్లినికల్ ఆధారాలు లేవు.

== గాయాలు మరియు చర్మ సంబంధ ఉపయోగాలు ==

కొన్ని స్థానిక వైద్య సంప్రదాయాల్లో మొక్క యొక్క దుంప లేదా దాని తయారీలను గాయాలు, వాపులు మరియు ఇతర చర్మ సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు నమోదు చేయబడింది.

అయితే పచ్చి దుంప రసాన్ని గాయాలు లేదా కాలిన గాయాలపై నేరుగా ఉపయోగించడం సురక్షితమని నిర్ధారించబడలేదు. గాయాలు లేదా కాలిన గాయాలకు ఆధునిక వైద్య పద్ధతులే అనుసరించడం మంచిది.

== ఇతర ఉపయోగాలు ==

దుంపల నుంచి తీసిన పిండిని ఆహారంతో పాటు కొన్ని సంప్రదాయ గృహ వినియోగాల్లో కూడా ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

పిండిపదార్థానికి ఉండే గంజి లక్షణాల కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో దీనిని వస్త్రాలకు గట్టితనం ఇవ్వడానికి ఉపయోగించినట్లు ఆర్థిక వృక్షశాస్త్ర సమాచారం సూచిస్తుంది.

మొక్కలోని ఆకులు మరియు ఇతర పీచు పదార్థాలకు స్థానిక హస్తకళా ఉపయోగాలు ఉన్నట్లు కొన్ని ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల్లో పేర్కొనబడింది. అయితే వీటి ఉపయోగం ప్రాంతానుసారం మారుతుంది.

== విషపదార్థాలు మరియు ప్రాసెసింగ్ ==

పచ్చి దుంపలను నేరుగా తినడం సురక్షితం కాదని సంప్రదాయ ఆహార తయారీ పద్ధతులు సూచిస్తున్నాయి. దుంపల్లో చేదు లేదా అవాంఛిత పదార్థాలు ఉండే అవకాశం ఉన్నందున, ఆహారంగా ఉపయోగించే ముందు సంప్రదాయ ప్రాసెసింగ్ పద్ధతులను పాటిస్తారు.

దుంపలను తురమడం, నీటిలో నానబెట్టడం, పలుమార్లు కడగడం మరియు పిండిని వేరు చేసి ఎండబెట్టడం వంటి ప్రక్రియలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉపయోగించబడతాయి.

అందువల్ల అడవిలో లభించిన దుంపను గుర్తింపు లేకుండా లేదా ప్రాసెసింగ్ చేయకుండా పచ్చిగా తినడం సిఫార్సు చేయబడదు.

== పరిశోధన ==

''Tacca leontopetaloides''పై వృక్షశాస్త్ర, ఆర్థిక వృక్షశాస్త్ర మరియు ఆహార సంబంధిత పరిశోధనలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా దీని దుంపల్లోని పిండిపదార్థం, సంప్రదాయ ఆహార వినియోగం మరియు భౌగోళిక వ్యాప్తి పరిశోధనల్లో ప్రాధాన్యం పొందాయి.

అయితే ఈ మొక్కకు సంబంధించిన అనేక ఔషధ వాదనలకు ఆధునిక మానవ క్లినికల్ ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. కాబట్టి ప్రయోగశాల లేదా సంప్రదాయ వైద్య పరిశీలనలను నిర్ధారిత వైద్య ప్రయోజనాలుగా పేర్కొనడం తగదు.

== పరిరక్షణ స్థితి ==

Kew Plants of the World Onlineలో అందుబాటులో ఉన్న IUCN సమాచార ప్రకారం ''Tacca leontopetaloides''కు '''Least Concern (LC)''' హోదా నమోదైంది.[4]

అయితే స్థానిక జనాభాల పరిస్థితి ప్రాంతాన్ని బట్టి మారవచ్చు. సహజ ఆవాసాల నష్టం మరియు అధిక సేకరణ వంటి అంశాలు కొన్ని ప్రాంతాల్లో స్థానిక జనాభాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

== గమనిక ==

'''పాలినేషియన్ ఆరోరూట్''' పేరును సాధారణ ఆరోరూట్ అయిన ''Maranta arundinacea''తో గందరగోళం చేయకూడదు. రెండూ వేర్వేరు మొక్కలు మరియు వేర్వేరు కుటుంబాలకు చెందినవి.

== మూలాలు ==

<references />

== బయటి లింకులు ==

* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:827910-1 Plants of the World Online – ''Tacca leontopetaloides'']
* [https://www.iucnredlist.org/species/44392847/44503085 IUCN Red List – ''Tacca leontopetaloides'']
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126727-1 Plants of the World Online – Dioscoreaceae]

[[వర్గం:Tacca]]
[[వర్గం:Dioscoreaceae]]
[[వర్గం:Dioscoreales]]
[[వర్గం:కంద మొక్కలు]]
[[వర్గం:ఔషధ మొక్కలు]]
[[వర్గం:ఆహార మొక్కలు]]
[[వర్గం:భారతదేశ వృక్షజాలం]]