View source for అడవి తెల్లగడ్డ

{{Infobox plant
| name = అడవి తెల్లగడ్డ
| image = Ledebouria revoluta.jpg
| image_caption = అడవి తెల్లగడ్డ (లెడెబోరియా రివోలుటా) ఆకులు మరియు భూగర్భ గడ్డ
| regnum = [[మొక్కలు|Plantae]]
| clades1 = [[Angiosperms]]
| clades2 = [[Monocots]]
| order = [[Asparagales]]
| family = [[Asparagaceae]]
| subfamily = [[Scilloideae]]
| genus = ''[[Ledebouria]]''
| species = '''''L. revoluta'''''
| binomial = ''Ledebouria revoluta''
| binomial_authority = (L.f.) Jessop
| synonyms = ''Scilla hyacinthina''
}}

'''అడవి తెల్లగడ్డ''' (శాస్త్రీయ నామం: ''Ledebouria revoluta''; ఆంగ్లం: ''South Indian Squill''; సంస్కృతం: ''వన పలాండు'' లేదా ''అరణ్య లశున'') అనేది శతావరి/అస్పరాగేసి ([[Asparagaceae]]) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక చిన్నపాటి భూగర్భ గడ్డల (Bulbous) మూలికా వృక్షం. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా '''‘అడవి తెల్లగడ్డ’''' లేదా '''‘అడవి ఉల్లి’''' అని, కన్నడలో '''‘కాడు బెళ్ళుల్లి’''' అని, మరాఠీలో '''‘భూయి కాందా’''' అని పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా (ముఖ్యంగా దక్కన్ పీఠభూమి, దక్షిణ భారతదేశంలో) పొడి ఆకురాల్చే అడవులలో, రాతి కొండవాలు ప్రాంతాలలో, పచ్చిక బయళ్ళలో మరియు పలచటి మట్టి ఉన్న రాతి నేలల్లో ఇది సహజంగా పెరుగుతుంది. చిన్న ఉల్లిపాయ లేదా వెల్లుల్లిని పోలి ఉండే దీని భూగర్భ గడ్డలు (Bulbs) మరియు చుక్కల ఆకులు దీని విలక్షణమైన గుర్తు. భారతీయ జానపద మూలికా వైద్యంలో (Ethno-medicine) మరియు నాటు వైద్యంలో దీనికి ప్రాముఖ్యత ఉంది.

== వృక్ష లక్షణాలు ==
* '''ఆకృతి:''' ఇది భూగర్భంలో ఉండే గడ్డ (Bulb) నుండి నేరుగా పైకి ఆకులు తొడిగే బహువార్షిక చిన్న మూలిక (Herb).
* '''గడ్డలు (Bulbs):''' దీని గడ్డలు తెల్లగా, ఉల్లి లేదా వెల్లుల్లి ఆకారంలో ఉండి, అత్యంత చేదు రుచిని కలిగి ఉంటాయి.
* '''ఆకులు & పూలు:''' ఆకులు మందంగా, ఆకుపచ్చ వర్ణంలో ముదురు చుక్కలు/మచ్చలతో ఉంటాయి. కాండం మధ్య నుండి వచ్చే పొడవాటి గడపై చిన్న చిన్న ఆకుపచ్చ-గోధుమ లేదా గులాబీ వర్ణపు పూలు పూస్తాయి.

== గిరిజన మరియు ఆయుర్వేద ప్రయోజనాలు ==

=== చర్మ సమస్యలు మరియు గాయాల నివారణ ===
జానపద నాటు వైద్యంలో అడవి తెల్లగడ్డ గడ్డలు మరియు వేర్లకు క్రిమినాశక (Antiseptic), శోథ నిరోధక గుణాలు ఉన్నట్లు పరిగణిస్తారు<ref>Ethnobotanical profile of South Indian Squill (Ledebouria revoluta)</ref>.
* '''మానని గాయాలు:''' దీని వేర్లు లేదా గడ్డల సారాన్ని దెబ్బలు, తెగిన గాయాలపై యాంటీసెప్టిక్‌లా పూస్తారు. ఇది గాయాలు త్వరగా మానడానికి తోడ్పడుతుంది.
* '''చర్మ రోగాలు:''' చర్మపు దద్దుర్లు, దురదలు, అలర్జీలు మరియు గీతలను తగ్గించడానికి దీని గడ్డల రసాన్ని బాహ్య లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు.

=== నొప్పుల నివారణ, శ్వాసకోశం మరియు జీర్ణ వ్యవస్థ ===
* '''నొప్పుల నివారణ:''' తీవ్రమైన వెన్నునొప్పి, నడుము నొప్పి మరియు కీళ్ల నొప్పుల (ఆర్థరైటిస్) నుండి ఉపశమనం పొందడానికి దీని గడ్డల గుజ్జును నువ్వుల నూనెతో కలిపి పట్టు వేస్తారు.
* '''దగ్గు & ఫ్లూ:''' శ్వాసకోశ సమస్యలైన జలుబు, దగ్గు, గొంతు నొప్పి మరియు ఫ్లూ జ్వరాల నివారణకు సాంప్రదాయ మూలికా వైద్యంలో నియంత్రిత మోతాదులో వాడతారు.
* '''జీర్ణ సమస్యలు:''' విరేచనాలు (Diarrhea) మరియు ఉదర సంబంధిత రుగ్మతల చికిత్సలో దీని వేర్ల కషాయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

== విషపూరిత హెచ్చరికలు మరియు జాగ్రత్తలు ==
> **భద్రతా హెచ్చరిక (Toxicity Warning):** అడవి తెల్లగడ్డ మొక్క ఆకులు, గడ్డలు మరియు వేర్లలో కొన్ని రకాల రసాయన విషపదార్థాలు (Cardiac glycosides / Saponins) ఉండే అవకాశం ఉంది.
> 
> * **అంతర్గత వాడకం:** నిపుణులైన ఆయుర్వేద లేదా గిరిజన మూలికా వైద్యుల ప్రత్యక్ష పర్యవేక్షణ లేకుండా దీనిని సొంతంగా వండుకుని తినడం కానీ, కషాయంగా అంతర్గతంగా తీసుకోవడం కానీ చేయకూడదు. ఇది వాంతులు, వికారము మరియు గుండె స్పందనలపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.

== మూలాలు ==
<references />

== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[వెల్లుల్లి]]
* [[ఉల్లిపాయ]]
* [[ఆయుర్వేద మూలికల జాబితా]]
* [[అస్పరాగేసి]]

[[వర్గం:ఔషధ మూలికలు]]
[[వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు]]
[[వర్గం:అస్పరాగేసి]]
[[వర్గం:అటవీ ఉత్పత్తులు]]
[[వర్గం:విషపూరిత మొక్కలు]]