Editing దంత వైద్యం (section)

== చరిత్ర  ==
[[File:A wealthy patient falling over because of having a tooth ext Wellcome V0012058.jpg|thumb|upright|1790 ప్రాంతంలో దంతాన్ని పీకుతున్నప్పుడు నొప్పికి తట్టుకోలేక పడిపోతున్న రోగిని చూపే చిత్రం.]]

పురాతన కాలంలో మనుషులు అడవిలో లభించే ఆహారం తిన్నప్పుడు దంతాల క్షయం తక్కువగా ఉండేది. కానీ సుమారు 10,000 ఏళ్ల క్రితం వ్యవసాయం మొదలైన తర్వాత, పిండి పదార్ధాలు చక్కెర వినియోగం పెరిగి దంతాల సమస్యలు (పిప్పి పళ్లు) పెరిగాయి.<ref>{{cite web |url = https://www.bbc.com/earth/story/20160229-how-our-ancestors-drilled-rotten-teeth |title = How our ancestors drilled rotten teeth |last = Barras |first = Colin |publisher = BBC |date = 29 February 2016 |access-date = 1 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519063141/https://www.bbc.com/earth/story/20160229-how-our-ancestors-drilled-rotten-teeth |archive-date=19 May 2017}}</ref> ఇటలీలో లభించిన ఆధారాల ప్రకారం 14,000 ఏళ్ల క్రితమే రాతి పనిముట్లతో పళ్లను శుభ్రం చేసేవారు. 130,000 ఏళ్ల క్రితం నియాండర్తల్ మానవులు కూడా ప్రాథమిక దంత పనిముట్లను వాడేవారని 2017 అధ్యయనం చెబుతోంది.<ref>{{cite web |url = https://news.ku.edu/2017/06/23/analysis-neanderthal-teeth-marks-uncovers-evidence-prehistoric-dentistry |title = Analysis of Neanderthal teeth marks uncovers evidence of prehistoric dentistry |publisher = The University of Kansas |date = 28 June 2017 |access-date = 1 July 2017 }}</ref>

క్రీస్తుపూర్వం 7000 సంవత్సరాల క్రితం సింధు లోయ నాగరికతలో దంత వైద్యం జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. అప్పట్లో పూసలు తయారు చేసే డ్రిల్ యంత్రాలతో పంటి సమస్యలను నయం చేసేవారని పాకిస్థాన్‌లోని మెహర్‌గర్ వద్ద జరిపిన తవ్వకాల్లో తెలిసింది. స్లోవేనియాలో 6500 ఏళ్ల క్రితమే తేనెటీగల మైనం (beeswax) తో పంటిలోని రంధ్రాలను పూడ్చేవారు. పురాతన ఈజిప్షియన్లు బంగారు తీగలతో దంతాలను కలిపి కట్టేవారు. ఆధునిక దంత వైద్యానికి పితామహుడిగా 'పియరీ ఫౌచార్డ్' ను పరిగణిస్తారు. ఆయన 1728లో దంత వైద్యంపై మొదటి సమగ్రమైన పుస్తకాన్ని రాశారు.

పాత కాలంలో సుమేరియన్లు 'పంటి పురుగు' (tooth worm) వల్ల పళ్లు పుచ్చిపోతాయని నమ్మేవారు. ఈ నమ్మకం భారత్, ఈజిప్ట్, చైనా జపాన్ దేశాల్లో కూడా ఉండేది. చివరకు 14వ శతాబ్దంలో కూడా కొందరు శస్త్రచికిత్సకులు ఇదే నమ్మకాన్ని ప్రచారం చేశారు.<ref>{{cite journal|author=Suddick Richard P., Harris Norman O. |year=1990 |title=Historical Perspectives of Oral Biology: A Series |url=http://crobm.iadrjournals.org/cgi/reprint/1/2/135.pdf |journal=Critical Reviews in Oral Biology and Medicine |volume=1 |issue=2 |pages=135–51 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218025641/http://crobm.iadrjournals.org/cgi/reprint/1/2/135.pdf |archive-date=18 December 2007 |doi=10.1177/10454411900010020301 |pmid=2129621 }}</ref>

ప్రాచీన గ్రీకు పండితులు హిప్పోక్రేట్స్ అరిస్టాటిల్ దంతాల ఎదుగుదల, పంటి నొప్పికి చికిత్స దంతాలను పీకడానికి 'ఫోర్సెప్స్' వంటి పనిముట్ల వాడకం గురించి రాశారు.<ref>{{cite web |url = http://completedentalguide.co.uk/history-of-dentistry/ |title = History Of Dentistry |work = Complete Dental Guide |access-date = 29 June 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160714150814/http://completedentalguide.co.uk/history-of-dentistry/ |archive-date = 14 July 2016 }} </ref>ఇటలీలోని ఎట్రుస్కాన్లు క్రీస్తుపూర్వం 700 నాటికే జంతువుల దంతాలను బంగారు పట్టీలతో కలిపి కృత్రిమ దంతాలను తయారు చేసేవారు.

మధ్య యుగాలలో దంత వైద్యం అనేది ఒక ప్రత్యేక వృత్తిగా లేదు. జుట్టు కత్తిరించే మంగలి పని చేసేవారు (బార్బర్లు) లేదా సాధారణ వైద్యులు పళ్లను పీకేవారు. ఆ కాలంలో నొప్పి నుండి ఉపశమనం పొందడానికి పన్ను పీకడం ఒక్కటే మార్గంగా ఉండేది. 14వ శతాబ్దంలో 'డెంటల్ పెలికాన్' అనే పనిముట్టును పళ్లు పీకడానికి వాడేవారు, ఆ తర్వాత 'డెంటల్ కీ' 19వ శతాబ్దంలో ఆధునిక ఫోర్సెప్స్ వచ్చాయి.

=== ఆధునిక దంత వైద్యం ===
[[File:Microscope,The Dental cosmos (1907).jpg|thumb|right|1907 నాటి దంత విశ్లేషణ మైక్రోస్కోప్]]

1650 నుండి 1800 మధ్య కాలంలో ఆధునిక దంత వైద్య శాస్త్రం వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఫ్రెంచ్ శస్త్రచికిత్సకుడు 'పియరీ ఫౌచార్డ్' దంత వైద్యానికి కొత్త రూపునిచ్చారు. ఆయన గడియారాలు తయారు చేసేవారు ఆభరణాల తయారీదారుల వద్ద ఉండే పనిముట్లను దంత చికిత్సకు అనుగుణంగా మార్చుకున్నారు. చక్కెరకు సంబంధించిన ఆమ్లాల వల్లే దంతాలు దెబ్బతింటాయని ఆయన మొట్టమొదట చెప్పారు.

ఫౌచార్డ్ కృత్రిమ దంతాల తయారీలో కూడా మార్పులు తెచ్చారు. ఏనుగు దంతం లేదా ఎముకలతో పళ్లను తయారు చేయవచ్చని సూచించారు. పళ్లను వరుసలో పెట్టడానికి 'బ్రేసెస్' (braces) వాడకాన్ని కూడా ఆయనే మొదలుపెట్టారు. 1728లో ఆయన ప్రచురించిన పుస్తకం దంత వైద్యాన్ని సాధారణ శస్త్రచికిత్స నుండి వేరు చేసి ఒక ప్రత్యేక విభాగంగా నిలబెట్టింది.<ref>{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=2RRqAAAAMAAJ |title = Pierre Fauchard (1678–1761): The First Dental Surgeon, His Work, His Actuality |author-first1 = André |author-last1=Besombes |author-first2 = Phillipe |author-last2=de Gaillande |publisher = Pierre Fauchard Academy |date = 1993 }}</ref>

ఆ తర్వాత జాన్ హంటర్ అనే బ్రిటిష్ వైద్యుడు పళ్లను ఒకరి నుండి ఒకరికి మార్పిడి (transplant) చేయవచ్చనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. దానం ఇచ్చే వ్యక్తి పన్ను తాజాగా ఉండాలని ఆయన చెప్పారు. ఈ సూత్రాలే నేడు శరీరంలోని ఇతర అవయవాల మార్పిడిలో కూడా వాడుతున్నారు. 19వ శతాబ్దం చివరి నాటికి దంత వైద్యం ప్రభుత్వ నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 1878లో బ్రిటన్ లో దంత వైద్య చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది.