Editing భవన నిర్మాణ శాస్త్రం (section)

== చరిత్ర ==

{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 300
| footer = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: [[నార్వే]] లోని చెక్క ఇల్లు; [[లెసోతో]] లోని రోండావెల్ రాళ్లు; [[రొమేనియా]] లోని రైతు ఇల్లు; [[ఐర్లాండ్]] లోని యోలా హట్.
| image1 = Stærnes Søndre Loft, Rollag.jpg
| image2 = Lesotho Slide Show (294).JPG
| image3 = Yola hut -Tagoat Co. Wexford.JPG
| image4 = Muzeul Satului Bucuresti 02.jpg
}}
{{main|స్వదేశీ వాస్తుశిల్పం}}

ప్రారంభంలో భవన నిర్మాణం అనేది అవసరాలు (ఆశ్రయం, భద్రత, ఆరాధన) మరియు వనరుల (లభించే సామాగ్రి, నైపుణ్యం) మధ్య జరిగే సమతుల్యత వల్ల పరిణామం చెందింది.<ref>{{cite journal | title=Primitive Architecture and Climate | first1=James Marston | last1=Fitch | first2=Daniel P. | last2=Branch | journal=Scientific American | volume=203 | issue=6 | date=December 1960 | pages=134–145 | jstor=24940726 | url=https://wwq.tboake.com/2018/Fitch%20James%20primitive%20architecture%20Scientific%20American%201960.pdf | access-date=2026-03-12 }} </ref>మానవ సంస్కృతులు అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ, మౌఖిక సంప్రదాయాల ద్వారా జ్ఞానం ఒక తరం నుండి మరో తరానికి మారింది. నిర్మాణం ఒక 'కళ' గా మారింది, ఈ కళలో అత్యంత గౌరవప్రదమైన మరియు క్రమబద్ధమైన రూపాలనే 'వాస్తుశిల్పం' అని పిలిచారు. విజయవంతమైన నిర్మాణాలు పదేపదే అనుకరించబడ్డాయి. నేటికీ ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో సాంస్కృతిక సంప్రదాయాల ఆధారంగా నిర్మించబడే స్వదేశీ వాస్తుశిల్పం (vernacular architecture) కనిపిస్తుంది.<ref>{{cite journal | title=Ancient vernacular architecture: characteristics categorization and energy performance evaluation | first1=Zhiqiang (John) | last1=Zhai | first2=Jonathan M. | last2=Previtali | journal=Energy and Buildings | volume=42 | issue=3 | date=March 2010 | pages=357–365 | publisher=Elsevier | doi=10.1016/j.enbuild.2009.10.002 }}</ref>

=== ప్రాగ్చారిత్రక వాస్తుశిల్పం ===
{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 300
| footer = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: [[టర్కీ]] లోని [[గోబెక్లి టేపే]], క్రీ.పూ. 10 నుండి 8వ సహస్రాబ్దికి చెందినది; [[జర్మనీ]] లోని గోసెక్ సర్కిల్, క్రీ.పూ. 4900; స్కాట్లాండ్ లోని [[స్కారా బ్రే]] నివాసాలు; కుకుటేని-ట్రిపిలియన్ ఇంటి నమూనా.
| image1 = Göbekli Tepe, Urfa.jpg
| image2 = Goseck Circle 1.jpg
| image3 = Cucuteni MNIR IMG 7622.JPG
| image4 = Orkney Skara Brae.jpg
}}

ప్రారంభ మానవ స్థావరాలు ఎక్కువగా గ్రామీణంగా ఉండేవి. ఆర్థిక వ్యవస్థ విస్తరించడం వల్ల పట్టణ ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి. టర్కీలోని [[చాటల్ హోయుక్]] (Çatalhöyük)  నేటి పాకిస్తాన్ లోని [[మొహెంజొదారో]] వంటి నగరాలు చాలా వేగంగా అభివృద్ధి చెందాయి.

నవీన శిలాయుగపు పురావస్తు ప్రదేశాలలో టర్కీలోని [[గోబెక్లి టేపే]]<ref>{{cite journal | title=Geometry and Architectural Planning at Göbekli Tepe, Turkey | journal=Cambridge Archaeological Journal | volume=30 | issue=2 | date=May 2020 | pages=343–357 | doi=10.1017/S0959774319000660 }}</ref> అత్యంత ముఖ్యమైనది. అలాగే లెవాంట్ లోని జెరిఖో, పాకిస్తాన్ లోని [[మెహర్‌గఢ్]] (Mehrgarh), మరియు రొమేనియా, మోల్డోవా, ఉక్రెయిన్ ప్రాంతాలలో ని సెటిల్మెంట్లు మానవ నిర్మాణ నైపుణ్యానికి నిదర్శనాలు.<ref>{{cite conference | title=The Early Architectural Traditions of Greater Indus as Seen from Mehrgarh, Baluchistan | first=Jean–François | last=Jarrige | series=Studies in the History of Art | volume=31 | conference=Symposium Papers XV: Urban Form and Meaning in South Asia: The Shaping of Cities from Prehistoric to Precolonial Times | year=1993 | pages=25–33 | publisher=National Gallery of Art | jstor=42620470 }}</ref>

=== క్లాసికల్ యుగం ===
{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 300
| footer = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: మెసొపొటేమియా [[ఇష్తార్ గేట్]] పునర్నిర్మాణం, సుమారు క్రీ.పూ. 575; [[ఈజిప్ట్]] లోని [[గిజా మహా పిరమిడ్]], సుమారు క్రీ.పూ. 2589–2566; ఫ్రాన్స్ లోని రోమన్ మేసన్ కారే, సుమారు క్రీ.శ. 2; [[జోర్డాన్]] లోని పెట్రా వద్ద ఉన్న "ది మొనాస్టరీ"; ఏథెన్స్ లోని పురాతన గ్రీకు [[పార్థినన్]], క్రీ.పూ. 460–406.
| image1 = Ishtar gate in Pergamon museum in Berlin..jpg
| image2 = Kheops-Pyramid.jpg
| image3 = Parthenon (30276156187).jpg
| image4 = France-002364 - Square House (15867600545).jpg
| image5 = The Monastery, Petra, Jordan8.jpg
}}

ప్రాచీన ఈజిప్ట్ మరియు మెసొపొటేమియా వంటి అనేక నాగరికతలలో, వాస్తుశిల్పం అనేది దైవిక మరియు అతీంద్రియ శక్తులతో నిరంతరం మమేకమై ఉండేది. పాలకుల రాజకీయ శక్తిని ప్రదర్శించడానికి భారీ స్మారక కట్టడాలను నిర్మించేవారు. ఈజిప్ట్ లో ప్రభుత్వ వాస్తుశిల్పుల శిక్షణ పూజారి వర్గంతో ముడిపడి ఉండేది. రహస్యాలు తండ్రి నుండి కొడుకుకు అందేవి. వారు కొలబద్దలు, స్క్వేర్ మరియు ట్రయాంగిల్ ఉపయోగించి ప్లాన్లను అమలు చేసేవారు.<ref>{{cite book | title=The Architect: Chapters in the History of the Profession | chapter=The Practice of Architecture in the Ancient World: Eygpt and Greece | pages=3–26 | editor-first=Spiro | editor-last=Kostof | first=William L. | last=MacDonald | publisher=University of California Press | year=2000 | isbn=9780520226043 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=NaYwDwAAQBAJ&pg=PA3 }}</ref>

గ్రీకు మరియు రోమన్ నాగరికతల వాస్తుశిల్పం మతపరమైన ఆలోచనల కంటే పౌర ఆదర్శాల నుండి ఉద్భవించింది. కొత్త రకమైన భవనాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి మరియు క్లాసికల్ ఆర్డర్ల (classical orders) రూపంలో వాస్తు శైలి అభివృద్ధి చెందింది. రోమన్ వాస్తుశిల్పంపై గ్రీకు వాస్తుశిల్ప ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉండేది.

=== ఆసియా వాస్తుశిల్పం ===
{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 300
| footer = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: [[భారతదేశం]] లోని [[కందరీయ మహాదేవాలయం]], సుమారు 1030; చైనా లోని టెంపుల్ ఆఫ్ హెవెన్, 1703–1790; [[కంబోడియా]] లోని బాకాంగ్, 881; [[జపాన్]] లోని హిమేజీ కోట, 1609.
| image1 = Beauty of khajuraho temple.jpg
| image2 = Temple of Heaven 20160323 01.jpg
| image3 = Himeji Castle The Keep Towers.jpg
| image4 = Roulos Group - 005 Bakong (8587796725).jpg
}}
ఆసియా వాస్తుశిల్పం ఐరోపా వాస్తుశిల్పం కంటే భిన్నంగా అభివృద్ధి చెందింది. బౌద్ధ, హిందూ మరియు సిక్కు వాస్తు శైలులు విభిన్న లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయి. భారతీయ మరియు చైనీస్ వాస్తుశిల్పం పొరుగు ప్రాంతాలపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపాయి. ఆసియాలోని మరో గొప్ప సాధన హిందూ దేవాలయ వాస్తుశిల్పం. ఇది శాస్త్రాలలోని భావనల ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. ఇది బ్రహ్మాండం (macrocosm) మరియు పిండాండం (microcosm) రెండింటినీ వ్యక్తపరచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

అనేక ఆసియా దేశాలలో, ప్రకృతి దృశ్యాన్ని (natural landscape) మెరుగుపరచడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన వాస్తు రూపాలు కనిపిస్తాయి. బౌద్ధమతం రాతి మరియు ఇటుకలతో కూడిన మతపరమైన కట్టడాల వైపు మళ్ళింది. ఇది బహుశా రాక్-కట్ ఆర్కిటెక్చర్ (రాతిని తొలిచి చేసే నిర్మాణం) గా మొదలై నేటికీ సురక్షితంగా ఉన్నాయి.

=== ఆఫ్రికా వాస్తుశిల్పం ===

[[File:Alyssa K. Barry Koutammakou,Togo.jpg|thumb|టోగో లోని కౌటమ్మాకౌ సెటిల్మెంట్ దృశ్యం]]
ఆఫ్రికా వాస్తుశిల్పం ఆ ఖండంలోని వైవిధ్యమైన వాతావరణాలు మరియు సంస్కృతులను ప్రతిబింబిస్తుంది. సాంప్రదాయ ఆఫ్రికా వాస్తుశిల్పం మట్టి, రాయి మరియు కలప వంటి వివిధ రకాల సామాగ్రిని ఉపయోగిస్తుంది. ఆఫ్రికన్ డిజైన్లలో 'ఫ్రాక్టల్ స్కేలింగ్' (fractal scaling) అనేది సర్వసాధారణం. అంటే నిర్మాణంలోని చిన్న భాగాలు మొత్తం డిజైన్ ను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇది గ్రామాల లేఅవుట్లు మరియు అలంకరణ అంశాలలో కనిపిస్తుంది.<ref>{{Cite web |title=Fractals in African Design – The Center for Generative Justice |url=https://generativejustice.org/africanfractals/ |access-date=2026-03-16 |language=en-US}}</ref>

పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో సుడానో-సాహెలియన్ శైలి ప్రసిద్ధి చెందింది. దట్టమైన మట్టి గోడలు, చెక్క కిరణాలు పొడి మరియు వేడి వాతావరణానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. తూర్పు ఆఫ్రికాలోని స్వాహిలి తీరంలో ఇళ్ళు పగడపు రాళ్లతో నిర్మించబడతాయి. ఇథియోపియాలోని లాలిబెలా వద్ద నేరుగా భూమిని తొలిచి నిర్మించిన రాతి చర్చీలు అద్భుతమైన నిర్మాణ శైలికి నిదర్శనాలు. {{Cite web |last=Mukalay |first=Joel |date=2025-12-29 |title=Tracing the History of African Architecture |url=https://www.terrafriq.org/post/tracing-the-history-of-african-architecture |access-date=2026-03-16 |website=Terrafriq |language=en}}

=== ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్పం ===

{{multiple image
| perrow            = 3
| total_width       = 450
| footer            = మొదటి వరుస: [[స్పెయిన్]] లోని కోర్డోబా మసీదు ఆర్చ్‌లు; [[ఇరాక్]] లోని సమర్రా మసీదు మినార్; [[ఇరాన్]] లోని ఇస్ఫాహాన్ మసీదు. రెండవ వరుస: భారతదేశంలోని [[తాజ్ మహల్]]; టర్కీలోని సెలిమియే మసీదు డోమ్; [[యెమెన్]] లోని సనా నగరం. మూడవ వరుస: ఇండోనేషియా డెమాక్ మసీదు; సౌదీ అరేబియా నాసిఫ్ హౌస్; మాలి లోని జెన్నే మసీదు.
| image1            = Córdoba (5157827355).jpg
| image2            = 001124-MalwiyaMosque-Samerra-IMG 7824-2.jpg
| image3            = 20180301124354 IMG 4179And6more Interior 3.jpg
| image4            = Taj Mahal, Agra, India edit2.jpg
| image5            = Selimiye Mosque, Dome.jpg
| image6            = Bab ul Yemen, Sana'a (2286039117).jpg
| image7            = Sisi Utara Masjid Agung Demak Kab.Demak Jateng Indonesia.jpg
| image8            = Bayt Nasif, 1872, old Jeddah, Saudi Arabia (5) (50703484406).jpg
| image9            = Old Towns of Djenné-107952.jpg
}}

ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్పం 7వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైంది. ఇది ప్రాచీన మధ్యప్రాచ్య మరియు బైజాంటియమ్ రూపాలను పొందుపరచుకోవడమే కాకుండా, సమాజ అవసరాలకు అనుగుణంగా కొత్త లక్షణాలను అభివృద్ధి చేసింది. దీని ఉదాహరణలు ఉత్తర ఆఫ్రికా, స్పెయిన్, భారతదేశం మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం విస్తరించిన ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి.

=== ఐరోపా మధ్యయుగ వాస్తుశిల్పం ===

{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| footer            = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: ఎట్చ్మియాడ్జిన్ కేథడ్రల్ ఇంటీరియర్; రోమ్ లోని శాంటా మారియా మాగియోర్; బ్రిటన్ లోని డర్హామ్ కేథడ్రల్; పారిస్ లోని సెయింట్-చాపెల్ రంగుల గ్లాసు కిటికీలు; జర్మనీ లోని ఆచెన్ కేథడ్రల్.
| image1            = +Mayr Ator Vagharshapat 01.jpg
| image2            = Basilica di Santa Maria Maggiore abside a Roma.jpg
| image3            = Aix dom int vue cote.jpg
| image4            = Durham Cathedral Nave.jpg
| image5            = Sainte Chapelle Interior Stained Glass.jpg
}}

ఐరోపాలో మధ్యయుగ కాలంలో, కళాకారులు తమ వృత్తులను నిర్వహించడానికి గిల్డ్స్ (guilds) గా ఏర్పడ్డారు. ముఖ్యంగా చర్చి భవనాల నిర్మాణానికి సంబంధించి రాతపూర్వక ఒప్పందాలు నేటికీ ఉన్నాయి. ఆ కాలంలో వాస్తుశిల్పి పాత్ర సాధారణంగా మాస్టర్ మేసన్ (ప్రధాన తాపీ పనివాడు) గా ఉండేది.

ప్రధానంగా అబ్బేలు మరియు కేథడ్రల్స్ నిర్మాణంపై దృష్టి సారించారు. క్రీస్తుశకం 900 నుండి వాస్తు విజ్ఞానం ఐరోపా అంతటా వ్యాపించి రోమనెస్క్ మరియు గోతిక్ శైలులకు దారితీసింది. ఖండం అంతటా ఉన్న అనేక కోటలు (fortifications) కూడా మధ్యయుగ వాస్తుశిల్ప వారసత్వంలో ముఖ్యమైన భాగం.

=== పునరుజ్జీవన వాస్తుశిల్పం (Renaissance architecture) ===

{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| footer            = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: రోమ్ లోని టెంపియెట్టో; రోమ్ లోని హాల్ ఆఫ్ పర్స్పెక్టివ్; ఫ్రాన్స్ లోని చాటో డి చెనోన్సో; ఇటలీ లోని విల్లా లా రోటోండా.
| image1            = Tempietto del Bramante Vorderseite.jpg
| image2            = Le salon des Perspectives (Villa Farnesina, Rome) (34242676046).jpg
| image3            = 07-Villa-Rotonda-Palladio.jpg
| image4            = Schloss Chenonceau.JPG
}}

1400 నుండి ఐరోపాలో పునరుజ్జీవన కాలం ప్రారంభమైంది. ఇందులో పునరుజ్జీవన మానవతావాదం (humanism) అభివృద్ధి చెందింది. సమాజంలో వ్యక్తి పాత్రకు ప్రాధాన్యత పెరిగింది. భవనాలు నిర్దిష్ట వాస్తుశిల్పుల పేర్లతో (ఉదాహరణకు: బ్రూనెల్లెస్చి, అల్బెర్టి, మైఖేలాంజెలో, పల్లాడియో) పిలువబడటం మొదలైంది. కళాకారుడు, వాస్తుశిల్పి మరియు ఇంజనీర్ మధ్య అప్పట్లో పెద్దగా విభజన ఉండేది కాదు.

క్లాసికల్ శైలి పునరుద్ధరణతో పాటు విజ్ఞాన శాస్త్రం మరియు ఇంజనీరింగ్ రంగాలలో పురోగతి భవనాల నిర్మాణాన్ని మరియు నిష్పత్తులను ప్రభావితం చేసింది.

=== ఆధునిక కాలం పారిశ్రామిక యుగం ===
{{multiple image
| perrow            = 3
| total_width       = 450
| footer            = ఎగువ వరుస: ఫ్రాన్స్ లోని చాటో డి మైసన్స్; ప్యాలెస్ ఆఫ్ వెర్సైల్లెస్; పెటిట్ ట్రయానాన్. మధ్య వరుస: లండన్ ఆల్ సెయింట్స్ ఇంటీరియర్; బుకారెస్ట్ మ్యూజియం; డార్ట్మండ్ జోల్లెర్న్ కాలరీ. కింద వరుస: పారిస్ ఈడెన్-థియేటర్; బుకారెస్ట్ సి.ఎన్. కాంపెను హౌస్; బుకారెస్ట్ సి.ఇ.సి ప్యాలెస్; జర్మనీ లోని ఎర్నెస్ట్ లుడ్విగ్ హౌస్.
| image1            = Château de Maisons-Laffitte 001.jpg
| image2            = Petit appartement du roi - Pièce de la vaisselle d'or (3).jpg
| image3            = West facade of Petit Trianon 002.JPG
| image4            = All Saints Margaret Street Interior 2, London, UK - Diliff.jpg
| image5            = The Museum of Ages.jpg
| image6            = Zeche-zollern-2004.jpg
| image7            = Éden-Théâtre 1876 Paris - Chauveau 1999 after p96.jpg
| image8            = 56, Bulevardul Dacia, Bucharest (Romania).jpg
| image9            = Palacio CEC, Bucarest, Rumanía, 2016-05-29, DD 91-93 HDR.jpg
| image10           = La colonie dartistes jugendstil (Mathildenhöhe, Darmstadt) (7882268852).jpg
}}

విజ్ఞాన శాస్త్ర రంగాలలో పెరుగుతున్న పరిజ్ఞానం మరియు కొత్త సామాగ్రి, సాంకేతికత వల్ల వాస్తుశిల్పం మరియు ఇంజనీరింగ్ విడిపోవడం ప్రారంభించాయి. వాస్తుశిల్పి సాంకేతిక అంశాల కంటే అందం మరియు మానవీయ అంశాలపై దృష్టి పెట్టారు. ధనవంతులైన క్లయింట్ల కోసం విలాసవంతమైన భవనాలను నిర్మించే "జెంటల్‌మెన్ ఆర్కిటెక్ట్స్" పెరిగారు.

పారిశ్రామిక విప్లవం భారీ ఉత్పత్తికి మరియు వినియోగానికి దారితీసింది. యంత్రాల ద్వారా తయారయ్యే అలంకరించబడిన వస్తువులు చౌకగా లభించడం వల్ల మధ్యతరగతి వారికి కూడా అందమైన భవనాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. స్వదేశీ వాస్తుశిల్పం మరింత అలంకారప్రాయంగా మారింది.

=== ఆధునికవాదం  ===


{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| footer            = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: జర్మనీ లోని ఫాగస్ ఫ్యాక్టరీ; జర్మనీ లోని ఐన్‌స్టీన్ టవర్; ఉక్రెయిన్ లోని డెర్జ్‌ప్రోమ్ భవనం; పారిస్ లోని థియేటర్ డెస్ చాంప్స్-ఎలిసీస్; నెదర్లాండ్స్ లోని గ్లాస్‌పలేస్.
| image1            = Alfeld Fagus 08JUL15.JPG
| image2            = Einsteinturm 7443a.jpg
| image3            = Overzicht voorgevel - Heerlen - 20349660 - RCE.jpg
| image4            = Derzhprom building.jpg
| image5            = Théâtre des Champs-Élysées, 21 April 2013.jpg
}}

20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పాత శైలులపై విరక్తితో ఆధునిక వాస్తుశిల్పానికి పునాదులు పడ్డాయి. 1919లో జర్మనీలో స్థాపించబడిన [[బాహౌస్]] స్కూల్, కళ, నైపుణ్యం మరియు సాంకేతికతను ఏకీకృతం చేయాలని భావించింది. <ref>{{cite web |last1=Winton |first1=Alexandra Griffith |title=The Bauhaus, 1919–1933 |url=https://www.metmuseum.org/essays/the-bauhaus-1919-1933 |website=metmuseum.org |date=August 2007 |publisher=Metropolitan Museum of Art |access-date=6 October 2025}}</ref>

ఆధునిక వాస్తుశిల్పులు చారిత్రక సూచనలను మరియు అనవసరమైన అలంకరణలను తొలగించి, భవనాలను స్వచ్ఛమైన రూపాలకు పరిమితం చేశారు. ఉక్కు కిరణాలు (steel beams) మరియు కాంక్రీటు ఉపరితలాలను బయటకి కనిపించేలా వదిలేశారు. [[ఫ్రాంక్ లాయిడ్ రైట్]] 'ఆర్గానిక్ ఆర్కిటెక్చర్'ను అభివృద్ధి చేశారు. ఇందులో భవనం అది ఉన్న పర్యావరణంతో మమేకమై ఉండాలని ఆయన భావించారు.

[[మీస్ వాన్ డెర్ రోహె]], ఫిలిప్ జాన్సన్ వంటి వారు సామాగ్రి లక్షణాల ఆధారంగా అందాన్ని సృష్టించడానికి ప్రయత్నించారు. ఇది అంతర్జాతీయ శైలికి (International Style) దారితీసింది. న్యూయార్క్ లోని వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ యొక్క ట్విన్ టవర్స్ దీనికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

=== పోస్ట్ మోడర్నిజం ===

{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| footer            = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: అమెరికా లోని పియాజ్జా డి ఇటాలియా; అమెరికా లోని టీమ్ డిస్నీ భవనం; బ్రిటన్ లోని కేంబ్రిడ్జ్ జడ్జ్ బిజినెస్ స్కూల్ ఇంటీరియర్; ప్రేగ్ లోని డాన్సింగ్ హౌస్.
| image1            = PiazzaDItalia1990.jpg
| image2            = The Walt Disney Company office.jpg
| image3            = Case danzanti.jpg
| image4            = Cambridge University Judge Business School interior.jpg
}}

ఆధునికవాదం చాలా నిరాడంబరంగా, ఏకరీతిగా ఉందని భావించిన కొందరు వాస్తుశిల్పులు దానిని వ్యతిరేకించారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత, పాల్ రుడాల్ఫ్ వంటి వారు 'బ్రూటలిజం' (Brutalism) ద్వారా కాంక్రీటుతో అలంకరణలు చేయడానికి ప్రయత్నించారు.

మెటాఫోరిక్ ఆర్కిటెక్చర్ (Metaphoric architecture) వంటి కొత్త ఆలోచనలు ప్రకృతిని ప్రేరణగా తీసుకున్నాయి. పోస్ట్ మోడర్నిజం అనేది ఆధునిక నిర్మాణ సాంకేతికతను పాత క్లాసికల్ శైలి అందాలతో కలిపింది. రాబర్ట్ వెంచురి పోస్ట్ మోడర్న్ వాస్తుశిల్పాన్ని "డెకరేటెడ్ షెడ్" (లోపల ఉపయోగకరంగా ఉండి, పైన అలంకరించబడిన భవనం) గా అభివర్ణించారు.<ref>{{cite book |last=Venturi |first=Robert |title=Complexity and Contradiction in Architecture |publisher=Museum of Modern Art |year=1966 |location=New York |url=https://archive.details/complexitycontra00vent |url-access=registration |quote=complexity and contradiction in architecture. }}</ref>

=== నేటి వాస్తుశిల్పం ===

{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| footer            = ఎగువ ఎడమ నుండి కుడికి: అమెరికా లోని మెడోస్ మ్యూజియం; చైనా లోని బీజింగ్ నేషనల్ స్టేడియం; డెన్మార్క్ లోని ఇస్బ్‌జెర్గెట్ హౌసింగ్ ప్రాజెక్ట్; ఆస్ట్రియా లోని వియన్నా విశ్వవిద్యాలయ లైబ్రరీ.
| image1            = Dallas Meadows Museum 1.jpg
| image2            = Beijing national stadium.jpg
| image3            = Campus WU LC D1 TC DSC 1440w.jpg
| image4            = Isbjerget.jpg
}}

1980ల నుండి భవనాల నిర్మాణం మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది. దీనివల్ల వాస్తుశిల్పం అనేది బహుళ-విభాగాల (multi-disciplinary) రంగంగా మారింది. డిజైన్ చేసే వాస్తుశిల్పి, ప్రాజెక్టును అమలు చేసే వాస్తుశిల్పి అని పాత్రలు విడిపోయాయి. ఒక పెద్ద కట్టడం అనేది ఇక ఒక వ్యక్తి ఆలోచన మాత్రమే కాదు, అది వందల మంది కృషి.

పర్యావరణ సుస్థిరత (Environmental sustainability) నేడు ప్రధాన అంశంగా మారింది. తక్కువ ఖర్చు కంటే పర్యావరణానికి మేలు చేసే డిజైన్లకే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. నిష్క్రియ సౌర రూపకల్పన (passive solar building design), గ్రీన్ రూఫ్ డిజైన్లు, తక్కువ శక్తిని వాడే భవనాల నిర్మాణం పెరుగుతోంది. స్వదేశీ వాస్తుశిల్పంలోని పద్ధతులు నేటి ఆధునిక సాంకేతికతకు ప్రేరణగా నిలుస్తున్నాయి. అమెరికాలోని LEED రేటింగ్ సిస్టమ్ ఈ రంగంలో చాలా ప్రభావం చూపుతోంది.