నేపాలం
| నేపాలం | |
|---|---|
| |
| నేపాలం (జాట్రోఫా గోస్సిపిఫోలియా) ముదురు ఊదా ఆకులు మరియు ఎర్రటి పూలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Malpighiales |
| Family: | Euphorbiaceae |
| Genus: | 'Jatropha' |
| Species: | ''J. gossypiifolia'' |
| Binomial name | |
| 'Jatropha gossypiifolia' L. | |
నేపాలం (శాస్త్రీయ నామం: Jatropha gossypiifolia; ఆంగ్లం: Bellyache Bush లేదా Cotton-leaf Physicnut) అనేది ఆముదము (యూఫోర్బియేసి - Euphorbiaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక బహువార్షిక ఔషధ పొద. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘నేల ఆముదం’, ‘వెర్రి ఆముదం’ లేదా ‘సీమ నేపాలము’ అని పిలుస్తారు. ఉష్ణమండల ప్రాంతాలకు చెందిన ఈ మొక్క భారతదేశమంతటా బంజరు భూములు, రోడ్డు పక్కన, పొలాల గట్ల వెంట మరియు పొడి ప్రదేశాలలో కలుపు మొక్కగా సహజంగా పెరుగుతుంది. లేత ఆకులు ముదురు ఊదా (Purple/Red) రంగులో ఉండి జిగటగా ఉండటం దీని విలక్షణమైన గుర్తు. ఆయుర్వేదంలోను, గిరిజన సాంప్రదాయ వైద్యంలోను దీనిని బాహ్య లేపనంగా ఉపయోగిస్తారు.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది సుమారు 1 నుండి 2.5 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే దట్టమైన పొద.
- ఆకులు: లేతగా ఉన్నప్పుడు ముదురు ఎరుపు/ఊదా రంగులో మెరుస్తూ ఉండి, వయస్సు పెరిగే కొద్దీ ఆకుపచ్చ రంగులోకి మారతాయి. ఆకుల అంచుల వెంట జిగట స్రవించే గ్రంథులు (Glandular hairs) ఉంటాయి.
- పూలు & పండ్లు: పసుపు రంగు కేంద్రం కలిగిన ప్రకాశవంతమైన చిన్న ఎర్రటి పూలు గుత్తులుగా పూస్తాయి. పండ్లు అండాకారంలో చిన్న కాయలుగా కాస్తాయి.
ఆయుర్వేద మరియు సాంప్రదాయ ప్రయోజనాలు
చర్మ సమస్యలు మరియు గాయాలు
ఆయుర్వేద మూలికా గ్రంథాలలో నేపాలం మొక్క శోథ నిరోధక మరియు క్రిమిసంహారక గుణాలను కలిగి ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది[1].
- చర్మ వ్యాధులు: దీని ఆకుల రసాన్ని గజ్జి, తామర (Eczema), చర్మపు దద్దుర్లు, దురదలు మరియు కురుపుల నివారణకు బాహ్య లేపనంగా పూస్తారు.
- గాయాలు మాన్పడం: మొక్క కాండం తుంచినప్పుడు వచ్చే తెల్లటి పాలు (లేటెక్స్) యాంటీబయాటిక్లా పనిచేసి గాయాలను, పుండ్లను త్వరగా మాన్పుతాయి.
దంత సంరక్షణ మరియు కీళ్ల నొప్పులు
- పంటి నొప్పి: దీని ఆకులు లేదా బెరడు నుండి వచ్చే స్రావాన్ని పంటి నొప్పి, చిగుళ్ళ వాపు, రక్తం కారడం మరియు పిప్పి పంటి నివారణకు జానపద వైద్యంలో వాడుతారు.
- కీళ్ల నొప్పులు (రమటిజం): వేర్లు మరియు విత్తనాల నుండి తీసే నూనెను వేడి చేసి పట్టు వేయడం వల్ల కీళ్లవాతం, మోకాళ్ళ వాపులు మరియు కండరాల నొప్పులు శమిస్తాయి.
ఇతర ఉపయోగాలు
- పురుగుమందు: ఆకుల రసంలో ఉన్న సహజ రసాయనాలు పంటలను ఆశించే కీటకాలను నివారించడానికి సహజ పురుగుమందుగా పనిచేస్తాయి.
- అలంకార మొక్క: దీని విలక్షణమైన ఎరుపు-ఊదా వర్ణపు ఆకుల అందం వల్ల తోటలలో అలంకరణ (Ornamental plant) కోసం కూడా పెంచుతారు.
- బయో-డీజిల్: దీని గింజలలో ఉన్న నూనె శాతాన్ని ఉపయోగించి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనం (Biofuel) తయారీపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
విషపూరిత హెచ్చరికలు మరియు జాగ్రత్తలు
> **విషపూరిత స్వభావం (Toxicity Warning):** నేపాలం మొక్కలోని అన్ని భాగాలు, ముఖ్యంగా గింజలు మరియు పండ్లు తీవ్రమైన విషపూరిత రసాయనాలను (Curcin / Toxalbumins) కలిగి ఉంటాయి. > > వీటిని నోటి ద్వారా (అంతర్గతంగా) తీసుకోవడం వల్ల తీవ్రమైన వికారం, కడుపునొప్పి, వాంతులు మరియు విరేచనాలు కలుగుతాయి. అందువల్ల దీనిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ స్వయంగా అంతర్గత ఔషధంగా తీసుకోకూడదు. కేవలం అనుభవజ్ఞులైన ఆయుర్వేద వైద్యుల పర్యవేక్షణలో మాత్రమే వాడాలి.
మూలాలు
- ↑ Ayurvedic Pharmacopoeia of India - Pharmacognostical profile of Jatropha gossypiifolia
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఔషధ వృక్షాలు వర్గం:ఆయుర్వేద మూలికలు వర్గం:యూఫోర్బియేసి వర్గం:విషపూరిత మొక్కలు