దూసర తీగ
| దూసర తీగ | |
|---|---|
| |
| దూసర తీగ (కార్డియోస్పెర్మమ్ హాలికాకాబమ్) ఆకులు మరియు బుడగ లాంటి కాయలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Sapindales |
| Family: | Sapindaceae |
| Genus: | 'Cardiospermum' |
| Species: | ''C. halicacabum'' |
| Binomial name | |
| 'Cardiospermum halicacabum' L. | |
దూసర తీగ (శాస్త్రీయ నామం: Cardiospermum halicacabum; ఆంగ్లం: Balloon Vine లేదా Love-in-a-puff) అనేది సపిండేసి (Sapindaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ బహువార్షిక మూలికా తీగ జాతి మొక్క. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘గరుడ తీగ’ లేదా ‘సిబ్బి తీగ’ అని కూడా పిలుస్తారు. భారతదేశమంతటా అడవులలో, మైదాన ప్రాంతాలలో, రోడ్ల పక్కన మరియు పంట పొలాల కంచెల వెంట ఇది సహజ సిద్ధంగా పెరుగుతుంది. భారతీయ ఆయుర్వేదంలో వాత, పిత్త, కఫ దోషాలను (త్రిదోషాలను) సమతుల్యం చేసే అమూల్యమైన ఔషధంగా దీనికి విశిష్ట స్థానం ఉంది.
వృక్ష లక్షణాలు
- తీగ & ఆకులు: ఇది సన్నని, బలహీనమైన కాండంతో వేరే మొక్కలను ఆశ్రయించి పాకే తీగ. ఆకులు చిన్నవిగా, అంచులు కోణీయంగా ఉంటాయి.
- కాయలు: దీని కాయలు గాలితో నిండిన చిన్న బుడగల (Balloons) ఆకారంలో ఉండి విలక్షణంగా ఉంటాయి. విత్తనాలపై హృదయాకారంలో (Heart-shaped) తెల్లటి మచ్చ ఉండటం వల్ల దీనికి 'కార్డియోస్పెర్మమ్' అనే శాస్త్రీయ నామం వచ్చింది.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
కీళ్ల వాతం మరియు వాపుల నివారణ
దూసర తీగ ఆకులలో అద్భుతమైన శోథ నిరోధక (Anti-inflammatory) మరియు నొప్పి నివారిణి గుణాలు ఉన్నాయి[1]. దీని ఆకులను కొద్దిగా వేడి చేసి కీళ్ల నొప్పులు, మోకాళ్ల వాపులు ఉన్న చోట కట్టు కడితే మంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది. కీళ్ల వాతం (Arthritis), సయాటికా నొప్పుల నివారణకు ఇది చాలా బాగా పనిచేస్తుంది.
చర్మ సంరక్షణ మరియు నరాల బలహీనత
- చర్మ రోగాలు: దూసర తీగ ఆకుల పేస్ట్ను చర్మంపై దద్దుర్లు, దురదలు, తామర (Eczema) మరియు అలెర్జీలు ఉన్న చోట రాస్తే త్వరగా తగ్గిపోతాయి.
- నరాల వ్యవస్థ: ఇది నాడీ వ్యవస్థను బలోపేతం చేసి, నరాల బలహీనతను తొలగిస్తుంది. శరీరంలోని అధిక వేడిని తగ్గించి ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుంది.
జుట్టు సంరక్షణ మరియు స్త్రీల ఆరోగ్యం
- కేశ సంరక్షణ: దూసర తీగ ఆకులను కొబ్బరి నూనెలో మరిగించి తయారుచేసిన తైలాన్ని తలకు రాసుకోవడం వల్ల చుండ్రు తొలగిపోయి, జుట్టు రాలడం తగ్గి ఆరోగ్యంగా పెరుగుతుంది.
- స్త్రీల ఆరోగ్యం: సాంప్రదాయ ఆయుర్వేదంలో స్త్రీలలో సంతానలేమి సమస్యల నివారణకు మరియు గర్భాశయ ఆరోగ్యానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైన మూలికగా వాడబడుతుంది.
జీర్ణక్రియ మరియు శరీర వేడి ఉపశమనం
- ఉదర సమస్యలు: ఈ ఆకుల రసం లేదా కషాయం తీసుకోవడం వల్ల మలబద్ధకం, అజీర్తి మరియు కడుపు నొప్పి వంటి సమస్యలు తగ్గుతాయి.
- చలువ చేసే పానీయం: సుగంధి పాల (నన్నురి) వేర్లతో చేసిన సర్బత్లో దూసర తీగ ఆకుల రసాన్ని పిండుకుని తాగడం వల్ల శరీరంలో ఉండే తీవ్రమైన వేడి తగ్గుతుంది.
ఆహారంలో వాడే విధానం
గ్రామీణ ప్రాంతాలలో దూసర తీగ ఆకులను ఆహారంలో భాగంగా తీసుకుంటారు:
- ఆకులను శుభ్రంగా కడిగి, దోశ పిండిలో కలుపుకుని 'దూసర తీగ దోశలు'గా చేసుకుంటారు.
- పప్పు దినుసులతో కలిపి ఆకుకూరలా వండుకుని తినడం ద్వారా మూత్రపిండాలు, కీళ్ల ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుంది.
మూలాలు
- ↑ Ayurvedic Pharmacopoeia of India - Pharmacognostical profile of Cardiospermum halicacabum