తంగేడు

తంగేడు
తంగేడు పుష్పాలు
Scientific classification
Kingdom:	Plantae
Order:	Fabales
Family:	Fabaceae
Genus:	'Senna'
Species:	'S. auriculata'
Binomial name
'Senna auriculata' (L.) Roxb.
Synonyms
Cassia auriculata L.

తంగేడు (శాస్త్రీయ నామం: Senna auriculata (L.) Roxb.; పాత వర్గీకరణలో Cassia auriculata) ఫాబేసి (Fabaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక పొద. ఇది భారతదేశంలోని పొడి మరియు ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. పసుపు రంగు పుష్పాలు దీని ప్రత్యేక లక్షణం.

తంగేడు తెలంగాణ రాష్ట్ర రాష్ట్ర పుష్పంగా గుర్తించబడింది. తెలంగాణలో బతుకమ్మ పండుగ సందర్భంగా తంగేడు పూలకు ప్రత్యేక సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత ఉంది.

పేర్లు

తంగేడును ఆంగ్లంలో Tanner's cassia, Avaram senna వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు. భారతదేశంలోని వివిధ భాషల్లో దీనికి ప్రాంతీయ పేర్లు ఉన్నాయి. హిందీలో తర్వార్ (Tarwar), సంస్కృతంలో చర్మరంగ (Charmaranga) వంటి పేర్లు ఉపయోగంలో ఉన్నట్లు వృక్షశాస్త్ర మరియు ఔషధ మొక్కల గ్రంథాలు పేర్కొంటాయి.

Cassia auriculata అనే పేరు ఈ మొక్కకు గతంలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. ఆధునిక వర్గీకరణలో ఈ జాతిని Senna auriculata పేరుతో గుర్తిస్తారు.

వృక్ష వివరణ

తంగేడు సాధారణంగా మధ్యస్థ పరిమాణంలోని పొదగా పెరుగుతుంది. కొమ్మలు అనేక శాఖలుగా విస్తరిస్తాయి. ఆకులు సమ్మేళితంగా ఉండి, చిన్న చిన్న పత్రాలతో ఏర్పడతాయి. ఆకుల అడుగు భాగంలో చిన్న ఆకుపత్రాకార నిర్మాణాలు కనిపిస్తాయి.

పుష్పాలు ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగులో ఉండి, ఆకుల కక్ష్యలలో లేదా కొమ్మల చివర ఏర్పడతాయి. పుష్పాలకు ఐదు రేకులు ఉంటాయి. ఫలాలు పొడవైన, కొంత చదునైన కాయలుగా ఏర్పడి వాటిలో అనేక విత్తనాలు ఉంటాయి.

వ్యాప్తి మరియు నివాసం

Senna auriculata భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. పొడి అడవులు, బంజరు భూములు, పొలాల గట్లు, రహదారి పక్క ప్రాంతాలు మరియు ఇతర తెరచిన ప్రదేశాల్లో ఇది పెరుగుతుంది.

ఇది తక్కువ నీటితో కూడిన ఉష్ణ మరియు పొడి వాతావరణ పరిస్థితులను కూడా తట్టుకోగలదు.

తెలంగాణలో ప్రాధాన్యత

తంగేడు తెలంగాణ రాష్ట్ర పుష్పంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. తెలంగాణ సంస్కృతిలో దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

బతుకమ్మ పండుగ సందర్భంగా మహిళలు వివిధ రకాల స్థానిక పూలతో బతుకమ్మను అలంకరిస్తారు. వాటిలో తంగేడు పూలు ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. తంగేడు పువ్వు తెలంగాణ ప్రాంతపు ప్రకృతి, స్థానిక వృక్ష సంపద మరియు సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలతో అనుబంధాన్ని కలిగి ఉంది.

సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగాలు

తంగేడు మొక్కలోని పూలు, ఆకులు, బెరడు మరియు వేర్లను భారతీయ సంప్రదాయ వైద్య విధానాల్లో వివిధ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించినట్లు ఔషధ మొక్కలపై ప్రచురితమైన గ్రంథాలు మరియు పరిశోధనా సమీక్షలు పేర్కొంటున్నాయి.

సంప్రదాయ వైద్యంలో ఈ మొక్కను మధుమేహం, జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు, చర్మ సమస్యలు, వాపులు మరియు కొన్ని ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

అయితే సంప్రదాయ వినియోగం ఒక వ్యాధికి ఆధునిక వైద్యపరంగా నిర్ధారిత చికిత్స అని అర్థం కాదు.

పరిశోధనల్లో పరిశీలించిన ఔషధ గుణాలు

Senna auriculataపై ప్రయోగశాల మరియు జంతు నమూనాల ఆధారంగా వివిధ అధ్యయనాలు జరిగాయి. వీటిలో మొక్కలోని ఫ్లేవనాయిడ్లు, టానిన్లు మరియు ఇతర వృక్ష రసాయనాల జీవక్రియాత్మక లక్షణాలను పరిశీలించారు.

పరిశోధనల్లో ముఖ్యంగా:

• రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలకు సంబంధించిన ప్రభావాలు
• యాంటీఆక్సిడెంట్ చర్య
• వాపు నిరోధక ప్రభావం
• సూక్ష్మజీవులపై ప్రభావం
• జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన ప్రభావాలు

వంటి అంశాలను పరిశీలించారు.

అయితే ఈ పరిశోధనల్లో గణనీయమైన భాగం ప్రయోగశాల లేదా జంతు నమూనాలపై ఆధారపడి ఉంది. మానవుల్లో నిర్దిష్ట వ్యాధుల చికిత్సకు దీని ప్రభావాన్ని నిర్ధారించడానికి మరిన్ని నాణ్యమైన క్లినికల్ అధ్యయనాలు అవసరం.

సంప్రదాయంగా పేర్కొనబడే ఉపయోగాలు

మధుమేహం

తంగేడు పువ్వులు మరియు ఇతర మొక్క భాగాలను సంప్రదాయ వైద్యంలో మధుమేహానికి ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పుష్పాలతో తయారుచేసిన కషాయాలు లేదా ఇతర తయారీలను ఉపయోగించే పద్ధతులు కొన్ని సంప్రదాయ వైద్య విధానాల్లో కనిపిస్తాయి.

తంగేడు సారాలు రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలపై చూపే ప్రభావాన్ని కొన్ని ప్రయోగాత్మక అధ్యయనాలు పరిశీలించాయి. అయితే మధుమేహానికి వైద్యులు సూచించే చికిత్సకు దీనిని ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించడానికి తగిన క్లినికల్ ఆధారాలు లేవు.

జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు

తంగేడు ఆకులు మరియు వేర్లను సంప్రదాయ వైద్యంలో జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు పేర్కొంటారు. మలబద్ధకం మరియు విరేచనాలు వంటి సమస్యలకు వివిధ మొక్క భాగాలతో తయారు చేసిన కషాయాలను కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉపయోగిస్తారు.

చర్మ సమస్యలు

తంగేడు ఆకులు, పుష్పాలు మరియు ఇతర భాగాలను సంప్రదాయ వైద్యంలో చర్మానికి సంబంధించిన సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి.

ఆకులతో తయారు చేసిన పేస్ట్‌ను కొన్ని ప్రాంతాల్లో చర్మంపై కలిగే వాపులు మరియు ఇతర సమస్యలకు బయట నుంచి పూస్తారు.

కీళ్ల నొప్పులు మరియు వాపులు

తంగేడు ఆకులను నూరి తయారు చేసిన పేస్ట్‌ను సంప్రదాయ వైద్యంలో కీళ్ల నొప్పులు, బెణుకులు మరియు వాపులకు బయట నుంచి ఉపయోగించినట్లు స్థానిక వైద్య పద్ధతుల్లో నమోదైంది.

అయితే ఎముకలు విరిగినప్పుడు లేదా తీవ్రమైన గాయాలైనప్పుడు ఇటువంటి సంప్రదాయ పద్ధతులను వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించరాదు.

దగ్గు మరియు నోటి సమస్యలు

కొన్ని ప్రాంతీయ సంప్రదాయ వైద్య పద్ధతుల్లో తంగేడు లేత ఆకులను దగ్గు మరియు నోటి సంబంధిత సమస్యలకు ఉపయోగించినట్లు పేర్కొంటారు.

పిల్లలకు ఏదైనా ఔషధ మొక్క తయారీని ఇవ్వడానికి ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం అవసరం.

మొక్క భాగాల సంప్రదాయ ఉపయోగాలు

మొక్క భాగం	సంప్రదాయంగా పేర్కొనబడే ఉపయోగాలు
పుష్పాలు	మధుమేహం మరియు ఇతర సంప్రదాయ ఔషధ తయారీలు
ఆకులు	చర్మ సమస్యలు, వాపులు, కీళ్ల నొప్పులు మరియు జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు
వేర్లు	సంప్రదాయ వైద్యంలో జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు మరియు విరేచనాలకు ఉపయోగం
బెరడు	వివిధ సంప్రదాయ ఔషధ తయారీలలో వినియోగం

రసాయనిక పదార్థాలు

Senna auriculataలో వివిధ ద్వితీయ జీవక్రియ పదార్థాలు గుర్తించబడ్డాయి. వీటిలో ఫ్లేవనాయిడ్లు, టానిన్లు, ఫినాలిక్ సమ్మేళనాలు మరియు ఇతర వృక్ష రసాయనాలు ఉన్నాయి.

ఈ పదార్థాలలో కొన్ని ప్రయోగశాల స్థాయిలో యాంటీఆక్సిడెంట్ మరియు ఇతర జీవక్రియాత్మక లక్షణాలను చూపినట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

జాగ్రత్తలు

తంగేడు మొక్కను ఔషధంగా ఉపయోగించేటప్పుడు సరైన మొక్కను గుర్తించడం, ఉపయోగించే భాగం, తయారీ విధానం మరియు మోతాదు వంటి అంశాలు ముఖ్యమైనవి.

మధుమేహం, రక్తపోటు లేదా ఇతర దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు మందులు తీసుకునే వ్యక్తులు వైద్యుల సలహా లేకుండా తంగేడు తయారీలను ఔషధానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించకూడదు.

గర్భిణీలు, బాలింతలు మరియు పిల్లలు ఔషధ ప్రయోజనాల కోసం దీనిని ఉపయోగించే ముందు అర్హత కలిగిన వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత

తెలంగాణలో తంగేడు పూలకు ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యత ఉంది. ముఖ్యంగా బతుకమ్మ పండుగలో తంగేడు పూలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడతాయి.

తంగేడు తెలంగాణ స్థానిక వృక్ష సంపదకు ప్రతీకగా కూడా గుర్తింపు పొందింది. పండుగలు, జానపద సంప్రదాయాలు మరియు స్థానిక ప్రకృతితో ఈ మొక్కకు ఉన్న సంబంధం తెలంగాణ సాంస్కృతిక జీవితంలో దీనికి ప్రత్యేక స్థానాన్ని కల్పించింది.

ఇవి కూడా చూడండి

• బతుకమ్మ
• తెలంగాణ రాష్ట్ర పుష్పం
• ఔషధ మొక్క
• ఆయుర్వేదం
• Fabaceae

మూలాలు

• "Senna auriculata". Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew.

• The Wealth of India: Raw Materials. New Delhi: Council of Scientific and Industrial Research.

• Indian Medicinal Plants. Orient Longman.