కసివింద
| కసివింద | |
|---|---|
| కసివింద | |
| కసివింద (కేసియా ఆక్సిడెంటాలిస్) ఆకులు మరియు పసుపు రంగు పూలు | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Fabales |
| Family: | Fabaceae |
| Genus: | 'Senna' |
| Species: | ''S. occidentalis'' |
| Binomial name | |
| 'Senna occidentalis' (L.) Link | |
| Synonyms | |
| Cassia occidentalis L. | |
కసివింద (శాస్త్రీయ నామం: Senna occidentalis లేదా Cassia occidentalis; ఆంగ్లం: Septicweed, Coffee Senna లేదా Mogdad Coffee) అనేది చిక్కుడు (ఫాబేసి - Fabaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ ఔషధ గుబురు పొద. తెలుగులో దీనిని ప్రాంతీయంగా ‘కసింద’ లేదా ‘చెన్నంగి’ అని పిలుస్తారు. కాటి పరిమాణాన్ని బట్టి దీనిలో 'చిన్న కసివింద', 'పెద్ద కసివింద' అనే రకాలు ఉంటాయి. ఆయుర్వేదంలో దీనిని ‘కాసమర్ధ’ (దగ్గును నశింపజేసేది) అని వ్యవహరిస్తారు. భారతదేశమంతటా మైదాన ప్రాంతాలలో, రోడ్ల పక్కన మరియు ఖాళీ స్థలాలలో ఇది సహజంగా పెరుగుతుంది. ఆయుర్వేదంలోనూ, జానపద వైద్యంలోనూ దీని ఆకులు, వేర్లు, విత్తనాలు మరియు పువ్వులు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
వృక్ష లక్షణాలు
- ఆకృతి: ఇది సుమారు 1 నుండి 2 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే ఏకవార్షిక లేదా బహువార్షిక పొద.
- ఆకులు & పువ్వులు: ఆకులు జంటగా అమరి ఉంటాయి. పసుపు రంగు ఆకర్షణీయమైన పువ్వులు గుత్తులుగా పూస్తాయి.
- కాయలు & గింజలు: దీని కాయలు సన్నగా, పొడవుగా ఉంటాయి. గింజలను వేయించి కాఫీ పొడికి ప్రత్యామ్నాయంగా వాడటం వల్ల దీనికి ఆంగ్లంలో 'Coffee Senna' అనే పేరు వచ్చింది.
ఆయుర్వేద మరియు ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
శ్వాసకోశ సమస్యలు (కాసమర్ధ)
ఆయుర్వేదంలో కసివిందను దగ్గు, ఆయాసం మరియు శ్వాసకోశ ఇబ్బందులకు అద్భుతమైన మూలికగా భావిస్తారు[1]. దీని ఆకుల పొడిని తేనెతో కలిపి తీసుకోవడం వల్ల ఊపిరితిత్తులలోని శ్లేష్మం (కఫం) కరిగి ఉపశమనం లభిస్తుంది.
చర్మ వ్యాధులు మరియు గాయాలు
- చర్మ రోగాలు: కసివింద ఆకులు, వేరు బెరడును ఎండబెట్టి చేసిన పొడికి తేనెను కలిపి లేపనంగా రాయడం వల్ల గజ్జి, తామర, సోరియాసిస్, వ్రణాలు మరియు దురదలు తగ్గడానికి సహాయపడుతుంది.
- రక్తస్రావ నివారణ: దెబ్బలు తగిలి రక్తం కారుతున్నప్పుడు కసివింద ఆకులను దంచి గాయంపై పట్టుగా కడితే రక్తస్రావం త్వరగా ఆగుతుంది.
పక్షవాతం మసాజ్ మరియు జీర్ణ వ్యవస్థ
- పక్షవాతం లేపనం: కసివింద ఆకులను వెన్నతో మెత్తగా నూరి, పక్షవాతం వల్ల చచ్చుబడిన భాగాలపై ప్రతిరోజూ మర్దనా చేయడం వల్ల నరాలలో రక్తప్రసరణ మెరుగుపడి ఉత్తేజం కలుగుతుందని జానపద వైద్యంలో నమ్ముతారు.
- నులిపురుగులు & వ్యర్థాలు: ఆకులను నీడలో ఎండబెట్టి పొడి చేసి తీసుకోవడం వల్ల కడుపులోని వ్యర్థాలు బయటకు పోవడమే కాకుండా నులిపురుగులు (Intestinal worms) నశిస్తాయి.
మూత్ర సంబంధ సమస్యలు మరియు రక్తం శుద్ధి
కసివింద గింజలను దోరగా వేయించి పొడి చేసుకుని, పాలు మరియు కండచక్కెరతో కలిపి పానీయంలా తాగడం వల్ల మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్లు తగ్గడంతో పాటు రక్తం శుద్ధి అవుతుంది.
ఆహారంలో ఉపయోగం
తెలుగు ప్రాంతాలలో జ్వరం వచ్చిన తర్వాత నోటి రుచి కోల్పోయిన వారికి, ఆకలి పెంచడానికి కసివింద (చెన్నంగి) ఆకులతో పచ్చడి (చట్నీ) చేసి తినిపించే ఆచారం ఉంది.
హెచ్చరిక / భద్రతా ప్రమాదాలు (Safety Warning)
> **కంటి సమస్యలు & స్వయం వైద్యం:** జానపద నాటు వైద్యంలో కసివింద పువ్వుల రసాన్ని రేచీకటి తగ్గేందుకు నేరుగా కంటిలో చుక్కలుగా వేసే పద్ధతి ప్రచారంలో ఉంది. అయితే, పసరలు లేదా చెట్ల రసాలను నేరుగా కంటిలో వేసుకోవడం వల్ల తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చి చూపు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. > > అలాగే కసివింద విత్తనాలలో 'అంత్రాక్వినోన్లు' (Anthraquinones) ఉంటాయి. పరిమితికి మించి తీసుకుంటే కాలేయం మరియు కండరాలపై విషప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది[2]. కాబట్టి ఆయుర్వేద వైద్యుల సలహా లేకుండా దీనిని అంతర్గతంగా లేదా కంటి చికిత్సలకు వాడకూడదు.