కడజముడు
| కడజముడు | |
|---|---|
| |
| కడజముడు (యుఫోర్బియా సూడోకాక్టస్) ముళ్ళతో కూడిన రసభరిత కాండం | |
| Scientific classification | |
| Kingdom: | Plantae
|
| Clade: | Angiosperms |
| Clade: | Eudicots |
| Clade: | Rosids |
| Order: | Malpighiales |
| Family: | Euphorbiaceae |
| Genus: | 'Euphorbia' |
| Species: | ''E. pseudocactus'' |
| Binomial name | |
| 'Euphorbia pseudocactus' Berger | |
కడజముడు (శాస్త్రీయ నామం: Euphorbia pseudocactus; ఆంగ్లం: False Cactus) అనేది ఆముదము/జెముడు (యుఫోర్బియేసి - Euphorbiaceae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక బహువార్షిక రసభరిత (Succulent) ముళ్ళ పొద. మూలతః దక్షిణ ఆఫ్రికా ప్రాంతానికి చెందిన ఈ మొక్క, బాహ్య రూపురేఖలలో అచ్చం బ్రహ్మజెముడు (Cactus) ను పోలి ఉండటం వల్ల దీనిని ఆంగ్లంలో ‘ఫాల్స్ కాక్టస్’ (False Cactus) అని పిలుస్తారు. తెలుగులో దీనిని చెముడు లేదా కడజముడు జాతులలో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. తీవ్రమైన ఎండను, నీటి అభావ పరిస్థితులను (కరవు) తట్టుకుని పెరిగే ఈ మొక్కను ప్రధానంగా అలంకార వృక్షంగా (Ornamental plant) మరియు సహజ రక్షణ కంచెగా పెంపకం చేస్తారు.
వృక్ష లక్షణాలు
- కాండం: దీని కాండాలు ముక్కలు ముక్కలుగా (Segments) విడిపోయి, ఆకుపచ్చ మరియు పసుపు/బూడిద రంగు చారలతో జిగ్-జాగ్ (Zig-zag) ఆకారంలో పెరుగుతాయి.
- ముళ్ళు: కాండం అంచుల వెంట జంటగా పొడవాటి, బూడిద లేదా గోధుమ రంగు పదునైన ముళ్ళు ఉంటాయి.
- పాలు (Latex): కాండం దెబ్బతిన్నప్పుడు లేదా విరిగినప్పుడు తెల్లటి మందపాటి పాలు (క్షీరం) స్రవిస్తాయి.
ఉపయోగాలు మరియు పెంపకం
గార్డెనింగ్ మరియు లాన్ డిజైన్
కడజముడు చూడటానికి ఆకర్షణీయంగా ఉండటం మరియు తక్కువ నీటితో జీవించగలగడం వల్ల దీనిని ఇండోర్/అవుట్డోర్ గార్డెన్స్, రాక్ గార్డెన్స్ (Rock gardens) మరియు ల్యాండ్స్కేపింగ్ రూపకల్పనలలో అలంకార మొక్కగా విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.
సహజ రక్షణ కంచె
దీని దట్టమైన పెరుగుదల మరియు పదునైన ముళ్ళ కారణంగా, పొలాలు, తోటలు మరియు గృహాల చుట్టూ ప్రహరీ గోడల వెంట సహజ రక్షణ కంచెగా (Live barrier) నాటుతారు.
ఔషధ పరిశోధనలు
యుఫోర్బియా జాతికి చెందిన ఈ మొక్కలోని ఫైటో కెమికల్స్పై జరిగిన పరిశోధనల ప్రకారం, ఇందులో బ్యాక్టీరియా నిరోధక (Anti-cellular) మరియు కొన్ని రకాల క్యాన్సర్ కణాల నిరోధక ఔషధ గుణాలు ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు[1].
విషప్రభావం మరియు భద్రతా హెచ్చరికలు (Toxicity & Safety Warnings)
> **తీవ్రమైన భద్రతా హెచ్చరిక:** కడజముడు (యుఫోర్బియా సూడోకాక్టస్) కాండం విరిగినప్పుడు వచ్చే తెల్లటి పాలు (Latex) అత్యంత విషపూరితమైనవి మరియు ఘాటైనవి. > > **ప్రమాదాలు:** > * **చర్మ అలెర్జీలు:** ఈ పాలు చర్మానికి తగిలితే తీవ్రమైన దురద, ఎర్రబారడం, మంట మరియు దద్దుర్లు (Contact dermatitis) వస్తాయి. > * **కంటికి ప్రమాదం:** పొరపాటున కళ్ళలో పడితే కంటిపొర తీవ్రంగా దెబ్బతిని చూపు మందగించడం లేదా తాత్కాలిక అంధత్వం కలిగే ప్రమాదం ఉంది. > > **తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:** > 1. ఈ మొక్కను కత్తిరించేటప్పుడు లేదా ప్రూనింగ్ (Pruning) చేసేటప్పుడు తప్పనిసరిగా రక్షణ గ్లౌజులు (Gloves) ధరించాలి. > 2. పాలు లేదా మొక్క రసం తాకిన వెంటనే సబ్బు మరియు నీటితో శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి. > 3. చిన్న పిల్లలు మరియు పెంపుడు జంతువులకు (Pets) అందుబాటులో లేని ప్రదేశాలలో ఈ మొక్కను పెంచడం శ్రేయస్కరం.
మూలాలు
- ↑ Journal of Natural Products - Chemical constituents and biological activities of Euphorbia species
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:అలంకార వృక్షాలు వర్గం:యుఫోర్బియేసి వర్గం:విషపూరిత మొక్కలు