IndicWiki Sandbox - User contributions [en]

Bhabani Sankar Das

2026-02-27T15:53:37Z

Krupal: Created page with "{{Short description|Indian soil scientist and professor at IIT Kharagpur}} {{Infobox academic | name = Bhabani Sankar Das | image = Dr_Bhabani_Das.jpg | image_size = 250px | alt = Photograph of Professor Bhabani Sankar Das | caption = Prof Bhabani Sankar Das, Professor at Indian Institute of Technology Kharagpur | birth_date = {{birth year and age|1966}} | citizenship = Indian | nationality..."

{{Short description|Indian soil scientist and professor at IIT Kharagpur}}
{{Infobox academic
| name = Bhabani Sankar Das
| image = Dr_Bhabani_Das.jpg
| image_size = 250px
| alt = Photograph of Professor Bhabani Sankar Das
| caption = Prof Bhabani Sankar Das, Professor at Indian Institute of Technology Kharagpur
| birth_date = {{birth year and age|1966}}
| citizenship = Indian
| nationality = Indian
| occupation = Academic, Researcher
| title = Professor
| workplaces = [[Indian Institute of Technology Kharagpur]]
| alma_mater = [[Kansas State University]] {{small|(PhD, 1996)}}
| thesis_title = 
| thesis_year = 1996
| doctoral_advisor = 
| website = {{URL|https://www.iitkgp.ac.in/department/AG/faculty/ag-bsdas}}
| discipline = [[Soil science]]
| sub_discipline = [[Soil physics]], [[Hydrology]], [[Diffuse reflectance spectroscopy]], [[Digital soil mapping]], Hyperspectral remote sensing, Contaminant hydrology
| awards = 
}}

'''Bhabani Sankar Das''' (born 1966) is an Indian [[soil scientist]] and Professor in the Department of Agricultural and Food Engineering at the [[Indian Institute of Technology Kharagpur]] (IIT Kharagpur), located in [[Kharagpur]], [[West Bengal]], India. His research focuses on soil physics, contaminant hydrology, soil spectroscopy, hyperspectral remote sensing, and digital soil mapping. He is widely recognised for pioneering contributions to [[diffuse reflectance spectroscopy]] (DRS) as a rapid and non-destructive tool for soil testing, and for producing the first comprehensive national-scale digital soil maps for India.

==Early life and education==
Bhabani Sankar Das was born in 1966. He completed his [[Doctor of Philosophy]] (PhD) in 1996 from [[Kansas State University]], United States, a leading institution known for its programmes in agricultural and soil sciences. His doctoral research laid a rigorous foundation in soil physics and hydrological modelling, and early publications from this period appeared in leading journals such as the ''[[Soil Science Society of America Journal]]'' and the ''[[Journal of Hydrologic Engineering]]''.<ref name="iitkgp-profile">{{cite web |url=https://www.iitkgp.ac.in/department/AG/faculty/ag-bsdas |title=Prof. Bhabani Sankar Das – Faculty Profile |publisher=IIT Kharagpur, Department of Agricultural and Food Engineering |access-date=2026-02-27}}</ref>

==Academic career==
Professor Das joined the Department of Agricultural and Food Engineering at [[Indian Institute of Technology Kharagpur]] in 1999, where he has remained throughout his career, eventually rising to the rank of Professor. IIT Kharagpur, established in 1951 as the first of the [[Indian Institutes of Technology]], is recognised as an Institute of National Importance and was accorded the status of Institute of Eminence by the Government of India in 2019.<ref name="iitkgp-wiki">{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/IIT_Kharagpur |title=Indian Institute of Technology Kharagpur |publisher=Wikipedia |access-date=2026-02-27}}</ref>

He has guided numerous doctoral scholars and postgraduate students, contributed to curriculum development in agricultural and environmental engineering, and collaborated with international institutions including the [[University of Sydney]], [[ICRISAT]], and the [[Kansas State University]].

==Research and expertise==
Professor Das's research is centred on soil as a foundational component of agricultural systems. His group addresses challenges in soil characterisation, water and nutrient management, and large-scale soil information delivery using advanced sensing and computational technologies.

===Soil physics and contaminant hydrology===
His foundational expertise lies in [[soil physics]], encompassing the study of water and solute transport processes in soils. His research addresses water flow, contaminant transport, and nutrient dynamics in rice paddy soils and other agricultural systems. He has applied modelling tools such as Hydrus-1D to simulate water and nutrient transport under alternate wetting and drying irrigation practices, contributing to improved water use efficiency in rice cultivation.<ref name="iitkgp-profile"/>

===Diffuse reflectance spectroscopy and soil characterisation===
A major contribution of Professor Das's group is the development and application of [[diffuse reflectance spectroscopy]] (DRS) as a rapid, non-destructive, and cost-effective alternative to conventional wet chemistry-based soil testing. His laboratory has developed calibrated spectral algorithms and [[spectral library|spectral libraries]] to estimate a wide range of soil properties — including texture, organic carbon, pH, micronutrients, water holding capacity, and cation exchange capacity — from spectral reflectance data. This work has been validated across multiple spatial and temporal scales and in collaboration with ICRISAT for applicability in smallholder farming systems across South Asia.<ref>{{cite web |url=https://pressroom.icrisat.org/new-discovery-in-rapid-soil-testing-for-smallholder-farms-using-diffuse-reflectance-spectroscopy |title=New Discovery in Rapid Soil Testing for Smallholder Farms Using Diffuse Reflectance Spectroscopy |publisher=ICRISAT Pressroom |access-date=2026-02-27}}</ref>

===Hyperspectral remote sensing===
Professor Das's group conducts extensive research in airborne and satellite [[hyperspectral remote sensing]] for the estimation of soil and crop parameters at landscape scales. His group has worked with data from sensors such as [[AVIRIS-NG]] for mapping soil salinity, texture, and other properties. Research from his group has also explored bidirectional reflectance distribution function (BRDF) corrections in hyperspectral data to improve soil property estimation accuracy.<ref name="iitkgp-profile"/>

===Digital soil mapping===
Professor Das is a leading contributor to [[digital soil mapping]] (DSM) in India. His group produced the first national-scale digital maps of key soil properties across India — including texture, pH, [[soil organic carbon]], water holding capacity, cation exchange capacity, and aggregate size distribution parameters — using legacy soil data and environmental covariates. These maps are a major resource for land resource assessment, food security research, and climate modelling in India.<ref>{{cite journal |last1=Reddy |first1=Nagarjuna N. |last2=Chakraborty |first2=Poulamee |display-authors=etal |title=Legacy data-based national-scale digital mapping of key soil properties in India |journal=Geoderma |year=2021 |doi=10.1016/j.geoderma.2020.114499}}</ref>

===Water remote sensing===
His group has also worked on water quality mapping using remote sensing approaches, including the development of water quality parameter maps for the [[Chilika Lake|Chilika lagoon]] in Odisha using satellite data.

==Selected publications==
The following list is representative and non-exhaustive:
* Das, B.S., and G.J. Kluitenberg (1996). "Moment analysis to estimate degradation rate constants from leaching experiments." ''Soil Science Society of America Journal'', 60: 1724–1731.
* Reddy, N.N., Chakraborty, P., Roy, S., Singh, K., Minasny, B., McBratney, A.B., Biswas, A., '''Das, B.S.''' (2021). "Legacy data-based national-scale digital mapping of key soil properties in India." ''Geoderma''.
* Majeed, I., '''Das, B.S.''' (2024). "Large-Scale Mapping of Soil Quality Index in Different Land Uses Using Airborne Hyperspectral Data." ''IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing'', 62: 1–12.
* Swain, S.R., Chakraborty, P., Panigrahi, N., et al., '''Das, B.S.''' (2021). "Estimation of soil texture using Sentinel-2 multispectral imaging data: An ensemble modelling approach." ''Soil and Tillage Research'', 213: 105134.
* Shekhar, S., Mailapalli, D.R., Raghuwanshi, N.S., '''Das, B.S.''' (2020). "Hydrus-1D model for simulating water flow through paddy soils under alternate wetting and drying irrigation practice." ''Paddy and Water Environment'', 18: 73–85.

==Awards and honours==

{{Empty section|date=February 2026}}

==References==
{{Reflist}}

==External links==
* [https://www.iitkgp.ac.in/department/AG/faculty/ag-bsdas IIT Kharagpur Faculty Profile]
* [https://scholar.google.co.in/citations?user=oEvfFMYAAAAJ Google Scholar Profile]
* [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57210428918.0 Scopus Author Profile]
* [https://www.researchgate.net/profile/Bhabani-Das-7 ResearchGate Profile]
* [https://vidwan.inflibnet.ac.in/profile/4 Vidwan Profile]

{{Authority control}}

[[Category:1966 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Indian soil scientists]]
[[Category:Indian agricultural scientists]]
[[Category:Academic staff of Indian Institute of Technology Kharagpur]]
[[Category:Kansas State University alumni]]
[[Category:Scientists from West Bengal]]
[[Category:People from Kharagpur]]

Irishi N. N. Namboothiri

2026-02-27T15:49:03Z

Krupal: Created page with "{{Short description|Indian organic chemist and professor at IIT Bombay}} {{Infobox academic | name = Irishi N. N. Namboothiri | image =  | image_size = 250px | alt = Photograph of Prof Irishi N N Namboothiri | caption = Prof Irishi N. N. Namboothiri, Senior Professor at Indian Institute of Technology Bombay | birth_date = {{birth year..."

{{Short description|Indian organic chemist and professor at IIT Bombay}}
{{Infobox academic
| name = Irishi N. N. Namboothiri
| image = 
| image_size = 250px
| alt = Photograph of Prof Irishi N N Namboothiri
| caption = Prof Irishi N. N. Namboothiri, Senior Professor at Indian Institute of Technology Bombay
| birth_date = {{birth year and age|1964}}
| citizenship = Indian
| nationality = Indian
| occupation = Academic, Researcher
| title = Senior Professor
| workplaces = [[Indian Institute of Technology Bombay]]
| alma_mater = [[Mangalore University]] {{small|(MSc, 1988)}}<br>[[Indian Institute of Science]] {{small|(PhD)}}
| thesis_title = 
| thesis_year = 
| doctoral_advisor = 
| website = {{URL|https://www.chem.iitb.ac.in/~irishi/}}
| discipline = [[Organic chemistry]]
| sub_discipline = [[Organic synthesis]], [[Asymmetric catalysis]], [[Physical organic chemistry]], Reaction mechanisms, Materials chemistry
| awards = CRSI Bronze Medal<br>[[Indian Academy of Sciences|FASc]] (2020)<br>[[National Academy of Sciences India|FNASc]] (2013)<br>Excellence in Teaching Award, IIT Bombay
}}

'''Irishi Narayanan Narayanan Namboothiri''' (born 1964) is an [[India|Indian]] [[organic chemist]] and Senior Professor in the [[Department of Chemistry]] at the [[Indian Institute of Technology Bombay]] (IIT Bombay), located in [[Powai]], [[Mumbai]], [[Maharashtra]], India. His primary research interests span advanced [[organic synthesis]], [[asymmetric catalysis]], [[physical organic chemistry]], reaction mechanisms, and materials chemistry.

Professor Namboothiri is an elected Fellow of the [[Indian Academy of Sciences]] (2020) and a Fellow of the [[National Academy of Sciences, India]] (2013). He has co-authored over 160 publications with an [[h-index]] of 37, and is a recipient of the [[Chemical Research Society of India]] Bronze Medal and the Excellence in Teaching Award at IIT Bombay.

==Early life and education==
Irishi N. N. Namboothiri was born in 1964. He completed his Master of Science (MSc) degree in 1988 from [[Mangalore University]]. He subsequently earned his [[Doctor of Philosophy]] (PhD) from the [[Indian Institute of Science]] (IISc), [[Bangalore]], one of India's foremost research institutions, specialising in synthetic and physical organic chemistry.

==Postdoctoral research and early career==
After completing his PhD, Professor Namboothiri undertook postdoctoral research at three internationally recognised institutions:
* [[Bar-Ilan University]], [[Israel]]
* [[University of North Texas]], USA
* [[Columbia University]], USA

Following his postdoctoral training, he briefly worked as a Senior Research Scientist at Sabinsa Corporation, [[New Jersey]], USA, before returning to India for an academic career.

==Academic career==
Professor Namboothiri joined the [[Department of Chemistry]] at [[Indian Institute of Technology Bombay]] in 2001 as an [[Assistant Professor]]. He was promoted to [[Associate Professor]] in 2005, and subsequently to [[Professor]] in 2009. He currently holds the position of Senior Professor at IIT Bombay, where he continues to conduct active research and mentor doctoral students.

{| class="wikitable" style="margin: 1em auto; font-size: 95%;"
|+ Academic positions held
! Year !! Position !! Institution
|-
| 2001 || Assistant Professor || IIT Bombay
|-
| 2005 || Associate Professor || IIT Bombay
|-
| 2009–present || Professor / Senior Professor || IIT Bombay
|}

==Research and expertise==
Professor Namboothiri's research is characterised by its depth and breadth across several core areas of organic chemistry.

===Organic synthesis and asymmetric catalysis===
His group focuses on the development of novel and efficient methodologies for constructing complex organic molecules. A major area of research involves [[asymmetric catalysis]] and [[organocatalysis]], including extensive work on the [[Morita–Baylis–Hillman reaction]], the [[Rauhut–Currier reaction]], and [[Hauser–Kraus annulation|Hauser–Kraus annulations]]. His group has developed enantioselective approaches using activated substrates such as [[nitroalkene]]s and ''para''-quinone methides (''p''-QMs).

===Physical organic chemistry and reaction mechanisms===
His expertise in [[physical organic chemistry]] involves the quantitative study of the relationship between chemical structure and reactivity. Professor Namboothiri employs kinetic and thermodynamic analyses, spectroscopic techniques, and computational methods to elucidate the step-by-step mechanisms by which chemical transformations occur — work that is fundamental to rational reaction design.

===Materials chemistry and energetic materials===
His group also works in [[materials chemistry]], including the synthesis of [[energetic material]]s such as bishomocubane-based compounds and tetrazole-grafted energetic binders for solid rocket propulsion applications.

==Publications, books, and patents==
Professor Namboothiri has co-authored over 160 research publications in leading international peer-reviewed journals, with an [[h-index]] of 37 (Routledge, 2020). He has also co-authored two books published by [[CRC Press]] (Taylor & Francis), including ''Catalytic Asymmetric Reactions of Conjugated Nitroalkenes'' (2020), and contributed two book chapters. He is a co-inventor on 6 [[patent]]s, including US patents filed in collaboration with IIT Bombay.

==Awards and honours==
* '''Fellow of the [[Indian Academy of Sciences]]''' (FASc) — elected in 2020 under the Chemistry section<ref>{{cite web |url=https://fellows.ias.ac.in/profile/v/FL2020014 |title=Prof. Irishi Narayanan Narayanan Namboothiri – Fellows |publisher=Indian Academy of Sciences |access-date=2026-02-27}}</ref>
* '''Fellow of the [[National Academy of Sciences, India]]''' (FNASc) — elected in 2013<ref>{{cite web |url=https://nasi.org.in/fellows/namboothiri-irishi-narayanan/ |title=NAMBOOTHIRI, Irishi Narayanan |publisher=National Academy of Sciences, India |access-date=2026-02-27}}</ref>
* '''Bronze Medal''', [[Chemical Research Society of India]] (CRSI) — for excellence in chemical research
* '''Excellence in Teaching Award''', [[Indian Institute of Technology Bombay]]
* '''Honorary Faculty''', Institute for Intensive Research in Basic Sciences, MG University, [[Kottayam]], Kerala

==References==
{{Reflist}}

==External links==
* [https://www.chem.iitb.ac.in/~irishi/ Personal Research Group Website, IIT Bombay]
* [https://www.chem.iitb.ac.in/facultyuserview/irishi-namboothiri IIT Bombay Faculty Profile]
* [https://fellows.ias.ac.in/profile/v/FL2020014 Indian Academy of Sciences – Fellowship Profile]
* [https://nasi.org.in/fellows/namboothiri-irishi-narayanan/ National Academy of Sciences India – Fellow Profile]
* [https://scholar.google.com/citations?user=msV80lcAAAAJ Google Scholar Profile]
* [https://vidwan.inflibnet.ac.in/profile/42 Vidwan Profile]
* [https://www.routledge.com/authors/i20750-irishi-namboothiri Routledge & CRC Press Author Profile]

{{Authority control}}

[[Category:1964 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Indian chemists]]
[[Category:Organic chemists]]
[[Category:Academic staff of Indian Institute of Technology Bombay]]
[[Category:Indian Institute of Science alumni]]
[[Category:Mangalore University alumni]]
[[Category:Fellows of the Indian Academy of Sciences]]
[[Category:Fellows of the National Academy of Sciences, India]]
[[Category:Scientists from Kerala]]

ఊటుకూరు రంగారావు

2025-05-19T05:26:50Z

Krupal: Created page with "'''ఊటుకూరు రంగారావు''' తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో తన ముద్ర వేసిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ప్రముఖ సాహితీవేత్త మరియు జర్నలిస్టు. '''జీవిత విశేషాలు:''' ఇతను 1929 డిసెంబర్ 8న ఖమ్మంలో జన్మించాడు...."

'''ఊటుకూరు రంగారావు''' తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో తన ముద్ర వేసిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ప్రముఖ సాహితీవేత్త మరియు జర్నలిస్టు.

'''జీవిత విశేషాలు:'''

ఇతను 1929 డిసెంబర్ 8న ఖమ్మంలో జన్మించాడు. మానవ విలువల పట్ల లోతైన అవగాహన కలిగిన రంగారావు, తన రచనల ద్వారా యువతలో ఉన్న వైరాగ్యం, ఆర్థిక సమస్యల ప్రభావాలు వంటి సామాజిక అంశాలను అద్భుతంగా వివరించాడు.

'''స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాత్ర:'''

రంగారావు స్ఫూర్తిదాయక స్వాతంత్ర్య సమరయోధునిగా పేరొందాడు. తెలంగాణా ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొని జైలు శిక్షను అనుభవించాడు. దేశభక్తితోపాటు రచనా తపన ఇతనిలో ఉండేవి.

'''సాహిత్య మరియు పత్రికా వృత్తి:'''

ఇతను జర్నలిస్టుగా పనిచేశాడు. సాహితీ రంగంలో ఖమ్మం జిల్లా రచయితల సంఘానికి కార్యదర్శిగా వ్యవహరించాడు. 1945 ప్రాంతం నుంచే రచనా జీవితం ప్రారంభించి అనేక సామాజిక, సాహిత్యిక రచనలు చేశాడు.

'''అనువాదకుడు మరియు సంపాదకుడు:'''

రంగారావు ఉత్తమ అనువాదకుడిగా కూడా గుర్తింపు పొందాడు. ఇతను హీరాలాల్ మోరియా అనేక రచనలను ఉర్దూ నుండి తెలుగులోకి, అలాగే కవిరాజ మూర్తి కథలను అనువదించి సాహిత్య సేవలో తనదైన ముద్రవేశాడు.

'''సాహితీ సంబంధాలు:'''

హీరాలాల్ మోరియా ప్రియమిత్రునిగా పేరొందిన రంగారావు, ఆ కాలపు ప్రముఖ సాహితీవేత్తలైన దాశరథి, తాళ్లూరి రామానుజస్వామి, ఎం.ఎల్. నరసింహారావు, పుల్లాట్ల వెంకటేశ్వర్లు, కొలిపాక మధుసూదనరావు వంటి వారితో సాహిత్య మేళాలలో కలిసిమెలిసి పనిచేశాడు. "మాయిల్లోక సాహితీ నిలయం" అని పిలువబడే ఆ సాహిత్య వాతావరణంలో ఇతని పేరు గౌరవంగా నిలిచింది.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

కొలిపాక మధుసూదన్ రావు

2025-05-19T05:23:33Z

Krupal: Created page with "'''కొలిపాక మధుసూదనరావు''' మధురకవి బిరుదాంకితుడు. తెలుగు సాహితీ లోకంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిత మరియు కవి. కవిగా, రచయితగా, పండితునిగా, ఉపాధ్యాయునిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞ క..."

'''కొలిపాక మధుసూదనరావు''' మధురకవి బిరుదాంకితుడు. తెలుగు సాహితీ లోకంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిత మరియు కవి. కవిగా, రచయితగా, పండితునిగా, ఉపాధ్యాయునిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞ కనబరిచాడు.

'''జీవిత విశేషాలు:'''

ఇతను 1936వ సంవత్సరం డిసెంబర్ 7వ తేదీన ఖమ్మం సమీపంలోని రఘునాధపాలెం గ్రామంలో కొలిపాక రామారావు, వెంకట రామనర్సమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతను సాధారణ నియోగిబ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందినవాడు. బాల్యం నుంచే సంస్కృత, ఆంధ్ర భాషలపై అమితమైన ఆసక్తిని పెంచుకుని, ఆ రెండు భాషల్లోనూ అసాధారణమైన పాండిత్యాన్ని సంపాదించాడు. చిన్న వయస్సులోనే కలంపట్టి అనేక ప్రతిభావంతమైన గద్య, పద్య రచనలు చేసి కీర్తి గడించాడు.

'''వృత్తి జీవితం:'''

మధుసూదనరావు తెలుగు పండితునిగా ఉపాధ్యాయ వృత్తిని చేపట్టాడు. ఈ వృత్తి ద్వారా ఎంతోమంది శిష్యులను మంచి పౌరులుగా తీర్చిదిద్ది జన్మభూమి రుణం తీర్చుకున్నాడు.

'''సాహిత్య సేవ మరియు రచనలు:'''

మధుసూదనరావు అనేక సాహిత్య ప్రక్రియలలో కృషి చేశాడు. ఇతను పబ్బరాజు గోపాలరావుతో కలిసి కథలు రచించాడు. ఇతని స్వతంత్ర రచనలలో కొన్ని:

* '''శతకాలు:''' నెమలి వేణుగోపాల శతకం, శ్రీనివాస శతకం.
* '''అనువాదం:''' ఆది శంకరాచార్యుల వారి "శివానందలహరి"కి అత్యద్భుతమైన పద్యానువాదాన్ని అందించాడు.
* '''శ్రీ మద్రామాయణ పారిజాతం:''' ఇతని రచనలలో ఇది మకుటాయమానమైనది. ఈ కావ్యరచనకు సాహిత్యభూషణ శ్రీ పుల్లాట్ల వెంకటేశ్వర్లు ప్రోత్సాహాన్ని అందించగా, ఇతని జీవితంలోనూ, కవితా జీవితంలోనూ భాగస్వామిని అయిన కీ.శే. శ్రీమతి శేషమ్మ ప్రథమ శ్రోతగా ఉండి, పద్యాల ఔచిత్యాన్ని చర్చించి, అనౌచిత్యాలను సరిదిద్దడంలో తోడ్పడింది. మధుసూదనరావు వీరిని స్మరించుకున్నాడు.
* '''గేయ నాటికలు:''' బృందావని, మంజీరాలు.
* '''వచన కావ్యం:''' అంతర్వీక్ష.
* '''కవిత (సంకలనంలో):''' నవజగత్తు (తూణీరం సంకలనంలో ఇతని స్వీయ రచన).

'''సంపాదకత్వం మరియు సంకలనం:'''

రచయితగా ఉండటంతో పాటు, ఇతరుల సాహిత్య కృషిని ప్రోత్సహించడంలోనూ ఇతను ముందున్నాడు.

* సమకాలీన రచయిత అయిన శ్రీ హీరాలాల్ మోరియా జీవితం, సాహిత్య సేవపై అనేకమంది ప్రసిద్ధ రచయితలు, సహృదయుల వ్యాసాలను సంకలించి ఒక గ్రంథంగా అచ్చొత్తించాడు. ఇది ఒక సిద్ధాంత గ్రంథం వలె విలువైనదిగా పేర్కొనబడింది. ఇందులో ఖాజా అహమ్మద్ అబ్బాస్ (కె.ఎ. అబ్బాస్), డా॥ కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి, ఆధిరాజు వీరభద్రరావు, మాదిరాజు రంగారావు, మంజుశ్రీ, విహారి, దేవులపల్లి రామానుజరావు, రావెళ్ల వెంకట్రామారావు, డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి, పొడవాటి నారాయణ వంటి ప్రముఖుల వ్యాసాలున్నాయి.
* 1976లో ఖమ్మం జిల్లా కవుల కవితా సంకలనం "తూణీరం" కు శ్రీ రావెళ్ల వెంకట్రామారావుతో కలిసి సహ సంపాదకత్వం వహించాడు.

'''గుర్తింపు మరియు సన్మానాలు:'''

శ్రీ మద్రామాయణ పారిజాతాన్ని దక్షిణాంనాయ శృంగేరి మహాసంస్థాన శ్రీ శారదా పీఠాధిపతులు పరమహంస పరివ్రాజకాచార్య జగద్గురు శ్రీశ్రీశ్రీ భారతీ తీర్థస్వామి వారు రెండు రోజుల పాటు విని, ఇతనికి అక్షతా శ్రీస్సన్మానం చేసి ఆశీర్వదించాడు.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

పబ్బరాజు గోపాలరావు

2025-05-19T05:19:08Z

Krupal:

పబ్బరాజు గోపాలరావు (జననం: 1928, నిమామిళ్ల గూడెం, ఖమ్మం జిల్లా) తెలుగు సాహిత్యంలో తనదైన ముద్ర వేసిన తెలంగాణ కథా రచయిత. ప్రత్యేకించి 1940-50 దశకాల్లో ఉమ్మడి ఖమ్మం జిల్లాలోని గ్రామీణ జీవితాన్ని, అక్కడి మనుషుల కష్టసుఖాలను, ఆచార వ్యవహారాలను తన కథల ద్వారా కళ్ళకు కట్టినట్లు చిత్రించారు. సహజత్వానికి, సామాజిక వాస్తవికతకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ ఆయన చేసిన రచనలు తెలంగాణ కథా సాహిత్యానికి విశిష్టతను ఆపాదించాయి.

'''తొలి జీవితం, సాహిత్య ప్రస్థానం:'''

ఖమ్మం జిల్లా నిమామిళ్ల గూడెంలో 1928లో జన్మించిన పబ్బరాజు గోపాలరావు, తెలంగాణ గ్రామీణ నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన తొలితరం రచయితల్లో ఒకరు. కొలిపాక మధుసూదనరావుతో కలిసి ఆయన తెలంగాణ సాహిత్యంలో తొలి జంట రచయితలుగా గుర్తింపు పొందారు. వీరిద్దరూ కలిసి "లచ్చి నవ్వింది" పేరుతో 1959లో ఒక కథా సంకలనాన్ని ప్రచురించారు. ఈ సంకలనంలో పబ్బరాజు గోపాలరావు రాసిన ఐదు కథలు, కొలిపాక మధుసూదనరావు రాసిన మూడు కథలు ఉన్నాయి. కథలే కాకుండా, పబ్బరాజు గోపాలరావు గేయాలు కూడా రచించారు.

'''రచనా శైలి, వస్తువు:'''

పబ్బరాజు గోపాలరావు కథలు ప్రధానంగా తెలంగాణ పల్లె వాతావరణం చుట్టూ తిరుగుతాయి. ఆనాటి గ్రామీణ సమాజంలో నెలకొని ఉన్న అసమానతలు, పేదరికం, మూఢనమ్మకాలు, అమాయకత్వం, ఆత్మీయతలు వంటి అనేక పార్శ్వాలను ఆయన తన కథల్లో ఆవిష్కరించారు. ఆయన పాత్రలు మన చుట్టూ కనిపించే సామాన్య మనుషులలాగే ఉంటారు. వారి భాష, యాస, జీవన విధానం అత్యంత సహజంగా చిత్రీకరించబడతాయి.

"రిక్షావాలా", "మానవకంఠధ్వని" వంటి కథలు ఆనాటి గ్రామీణ జీవితంలోని విషాదాలను, సవాళ్లను స్పష్టంగా ప్రతిబింబించాయి. ఆయన కథల్లోని సన్నివేశాలు ఎక్కడా కృతకంగా అనిపించవు. జీవితం నుంచి నేరుగా స్వీకరించినట్లుగా ఉంటాయి. పాఠకుడిని కథలో లీనం చేసి, పాత్రలతో మమేకం చేయడంలో ఆయన సిద్ధహస్తుడు.

'''సామాజిక స్పృహ:'''

పబ్బరాజు గోపాలరావు కేవలం జీవితాన్ని యథాతథంగా చిత్రించడమే కాకుండా, తన రచనల ద్వారా సామాజిక మార్పును కూడా ఆకాంక్షించారు. నాటి సమాజ నియమాల పట్ల ఆయనకు అయిష్టత ఉన్నప్పటికీ, అసహ్యాన్ని వ్యక్తం చేయకుండా, పరిస్థితులను సరిదిద్దడానికి, సంఘంలో క్రమంగా పరివర్తన తీసుకురావడానికి ఆయన రచనలు ప్రయత్నిస్తాయి అని హీరాలాల్ మోరియా పేర్కొనడం ఆయన రచనా లక్ష్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. నిరాడంబరమైన జీవితం గడుపుతూనే, తన కలాన్ని సామాజిక మార్పు కోసం ఆయుధంగా మలిచిన ఆచార్యుడిగా ఆయనను పరిగణించవచ్చు.

'''ముఖ్యమైన లక్షణాలు:'''

పబ్బరాజు గోపాలరావు కథల మూల స్తంభాలు సహజత్వం, గంభీరత, అంతర్నిర్మిత నిగూఢ సత్యం. పైపై మెరుగులకు తావులేకుండా, లోతైన మానవీయ కోణాలను స్పృశిస్తూ ఆయన కథలు సాగుతాయి. తెలంగాణ తొలితరం కథకుల్లో ఒకరిగా, గ్రామీణ జీవిత వాస్తవిక చిత్రణకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన రచయితగా పబ్బరాజు గోపాలరావు తెలుగు సాహిత్యంలో సుస్థిర స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు.

'''ముఖ్య రచనలు:'''

* లచ్చి నవ్వింది (కథా సంకలనం - కొలిపాక మధుసూదనరావుతో కలిసి)
* రిక్షావాలా (కథ)
* మానవకంఠధ్వని (కథ)
* ఆదర్శసంపదలు (కథ)
* పల్లె ప్రయాణం (కథ)
[[Category:ఖమ్మం]]

పబ్బరాజు గోపాలరావు

2025-05-19T05:18:47Z

Krupal: Created page with " పబ్బరాజు గోపాలరావు (జననం: 1928, నిమామిళ్ల గూడెం, ఖమ్మం జిల్లా) తెలుగు సాహిత్యంలో తనదైన ముద్ర వేసిన తెలంగాణ కథా రచయిత. ప్రత్యేకించి 1940-50 దశకాల్లో ఉమ్మడి ఖమ్మం జిల్లాలోని గ్రామీణ జీవి..."

దాశరథి రంగాచార్యులు

2025-05-19T05:15:08Z

Krupal: Created page with "'''దాశరథి రంగాచార్యులు''' (ఆగస్టు 24, 1928 – జూన్ 8, 2015) తెలుగు సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిత, కవి, తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్న యోధుడు. మహబూబాబాద్..."

'''దాశరథి రంగాచార్యులు''' (ఆగస్టు 24, 1928 – జూన్ 8, 2015) తెలుగు సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న రచయిత, కవి, తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్న యోధుడు. మహబూబాబాద్ జిల్లాలోని చిన్నగూడూరు గ్రామంలో జన్మించిన ఆయన, నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తి, తెలంగాణ ప్రజల జీవితాలను, పోరాటాలను తన రచనల ద్వారా అక్షరీకరించారు. ప్రముఖ కవి, పోరాట యోధుడు దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు ఈయన అన్నయ్యే కావడం విశేషం.

'''జీవితం - పోరాటం:'''

దాశరథి రంగాచార్యులు విద్యాభ్యాసం నిజాం పాలనలోని దౌర్జన్యాలకు అద్దం పడుతుంది. పాఠశాల నుండి బహిష్కరణకు గురైన తర్వాత, ఆయన విజయవాడలో విద్యను అభ్యసించారు. 1951 నుండి 1957 వరకు ఉపాధ్యాయుడిగా, గ్రంథపాలకుడిగా సేవలందించారు. అనంతరం, సికిందరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్‌లో 32 ఏళ్ల పాటు ఉద్యోగం చేసి, 1988లో పదవీ విరమణ చేశారు.

కేవలం 12 ఏళ్ల పిన్న వయసులోనే భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలోనూ, నిజాం వ్యతిరేక పోరాటంలోనూ పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో చురుగ్గా పాల్గొని, కాంగ్రెస్ దళంలో చేరారు. ఈ పోరాటంలో తుపాకీ బుల్లెట్ నుండి ప్రాణాపాయాన్ని తప్పించుకోవడం ఆయన తెగువకు నిదర్శనం.

'''సాహిత్య సృష్టి:'''

దాశరథి రంగాచార్యుల సాహిత్యం తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం, నిజాం పాలనలో ప్రజలు అనుభవించిన బానిసత్వాన్ని, కడగండ్లను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆయన రచనలు తొలినాళ్లలో కమ్యూనిస్టు భావజాలంతో ప్రభావితమై, క్రమంగా ఆధ్యాత్మిక దృక్పథాన్ని కూడా ఆవిష్కరించాయి.

'''ప్రముఖ నవలలు:'''

* '''చిల్లర దేవుళ్లు:''' నిజాం పాలనలోని అణచివేత, దౌర్జన్యాలను కళ్లకు కట్టినట్లు చిత్రించిన ఈ నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం లభించింది. ఇది సినిమాగా, రేడియో నాటకంగానూ విస్తృత ప్రజాదరణ పొందింది.
* '''మోదుగుపూలు:''' తెలంగాణ ప్రజల జీవన పోరాటాన్ని, ఆత్మగౌరవం కోసం వారు చేసిన త్యాగాలను ఈ నవల వివరిస్తుంది.
* '''జనపదం:''' తెలంగాణ గ్రామీణ జీవితాన్ని, ఆనాటి సామాజిక పరిస్థితులను యథార్థంగా చిత్రించిన నవల.

'''ఆధ్యాత్మిక రచనలు:'''

భారతీయ సంప్రదాయ సాహిత్యంపై లోతైన అధ్యయనం చేసిన దాశరథి రంగాచార్యులు, నాలుగు వేదాలను సరళమైన తెలుగులోకి అనువదించారు. అలాగే, శ్రీమద్రామాయణం, శ్రీ మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాలను కూడా సాధారణ పాఠకులకు అర్థమయ్యే రీతిలో రచించారు. ఈ కృషికి గాను ఆయనకు "అభినవ వ్యాసుడు" అనే బిరుదు లభించింది.

'''జీవిత చరిత్రలు:'''

* శ్రీ మాద్రామానుజార్యులు
* బుద్ధుని కథ
* మహాత్ముడు (మహాత్మా గాంధీ జీవిత చరిత్ర)

'''ఇతర రచనలు:'''

ఆయన ఆత్మకథ '''"జీవనయానం"''' ఆయన జీవితంలోని సంఘటనలను, పోరాట స్ఫూర్తిని తెలియజేస్తుంది. వీటితో పాటు అనేక వ్యాసాలు, కవితలు, సంప్రదాయ సాహిత్య విశ్లేషణలు చేశారు.

'''సన్మానాలు - పురస్కారాలు:'''

సాహిత్యానికి, సమాజానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా దాశరథి రంగాచార్యులు పలు పురస్కారాలు, సన్మానాలు అందుకున్నారు.

* "చిల్లర దేవుళ్లు" నవలకు '''కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం'''.
* వేదాల అనువాదం, మహాభారత రచనకు '''"అభినవ వ్యాసుడు" బిరుదు'''.
* 2001లో '''కళారత్న పురస్కారం'''.
* 1994లో ఖమ్మంలో సాహితీ హారతి ఆధ్వర్యంలో '''వెండి కిరీటంతో సత్కారం'''.

'''విశిష్టత:'''

దాశరథి రంగాచార్యులు మార్క్సిజం, సంప్రదాయాన్ని సమన్వయం చేసిన అరుదైన రచయిత. ఆయన మార్క్స్ సిద్ధాంతాలను ఆరాధిస్తూనే, శ్రీరాముని పూజించడం విశేషం. తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని, ప్రజల జీవన పోరాటాన్ని తన రచనల ద్వారా అత్యంత శక్తిమంతంగా ఆవిష్కరించారు. వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి రచనల నుండి ప్రేరణ పొంది, తెలంగాణ చరిత్రను, సంస్కృతిని సాహిత్యంలో నిక్షిప్తం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

'''మరణం:'''

దాశరథి రంగాచార్యులు అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 2015 జూన్ 8న హైదరాబాద్‌లోని యశోదా ఆసుపత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

దాశథి కృష్ణమాచార్యులు

2025-05-19T05:10:59Z

Krupal:

దాశరథి సోదరులలో పెద్దవారు. ఆయన కవిగా ముఖ్యంగా గుర్తింపు పొందారు. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొని, నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా కృషి చేశారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆస్థానకవిగా నియమితులయ్యారు. నిజాం పాలనలో తెలంగాణ ప్రజలు అనుభవించిన హింసలను, అణచివేతలను తన కవిత్వంలో ధ్వనింపజేసి, విముక్తి ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. "నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ" అనే ఆయన ప్రసిద్ధ పంక్తి తెలంగాణ ఉద్యమానికి స్ఫూర్తినిచ్చింది.

జీవిత విశేషాలు:

* '''జననం''': 1925 జూలై 22, మహబూబాబాద్ జిల్లా, చిన్నగూడూరు గ్రామం, శ్రీవైష్ణవ కుటుంబంలో వెంకటాచార్యులు, వెంకటమ్మ దంపతులకు జన్మించారు.
* '''విద్య''': ఖమ్మం ఉస్మానియా హైస్కూల్‌లో మెట్రిక్యులేషన్, భోపాల్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇంటర్మీడియట్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఇంగ్లీష్ సాహిత్యంలో బి.ఎ. పూర్తిచేశారు. తెలుగు, సంస్కృతం, ఉర్దూ, ఇంగ్లీష్ భాషల్లో పండితుడు.
* '''వృత్తి''': ఉపాధ్యాయుడు, పంచాయతీ ఇన్‌స్పెక్టర్, ఆకాశవాణి ప్రయోక్తగా పనిచేశారు. 1977లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆస్థాన కవిగా నియమించింది, ఇది ఆయన చివరి ఆస్థాన కవి పదవిగా గుర్తింపబడింది.

సాహిత్య కృషి:

దాశరథి కవిత్వం, కథలు, నాటికలు, సినిమా గీతాలు, అనువాదాలు వంటి అనేక ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు. ఆయన రచనలు నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పీడిత ప్రజల గొంతుకగా మారాయి. ప్రముఖ రచనలు:

* '''అగ్నిధార''' (1949): తెలంగాణ ప్రజల కష్టాలను వర్ణిస్తూ నిజాం పాలనపై అక్షర శరాలు సంధించిన కావ్యం.
* '''మహాంధ్రోదయం''', '''రుద్రవీణ''', '''అమృతాభిషేకం''', '''తిమిరంతో సమరం''', '''పునర్నవం''', '''కవితాపుష్పకం''' వంటి ఖండ కావ్యాలు.
* '''సినిమా గీతాలు''': ''ఇద్దరు మిత్రులు'', ''మూగమనసులు'', ''డాక్టర్ చక్రవర్తి'', ''పూలరంగడు'' వంటి హిట్ సినిమాలకు గేయ రచయితగా విశేష కీర్తి గడించారు.

ఉద్యమ కృషి:

* నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఆంధ్ర మహాసభలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు. ఆయన రచనలు తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటానికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి.
* నిజామాబాద్ జైలులో ఖైదు అనుభవించారు, అక్కడ బొగ్గుతో గోడలపై పద్యాలు రాసి ధిక్కార స్వరం వినిపించారు.
* "ఓ నిజాం పిశాచమా, నిన్ను బోలిన రాజు మాకెన్నడేని" వంటి రచనలతో నిజాం పాలనను సూటిగా ఎదిరించారు.

పురస్కారాలు:

* 1974లో '''సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు''' (''తిమిరంతో సమరం'' కావ్యానికి).
* ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి '''కళాప్రపూర్ణ''' బిరుదు.
* ఆగ్రా, శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయాల నుండి '''గౌరవ డి.లిట్''' బిరుదులు.
* తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఆయన జయంతి సందర్భంగా '''దాశరథి సాహితీ పురస్కారం''' ప్రదానం చేస్తుంది.

మరణం:

1987 నవంబర్ 5న, అనారోగ్యంతో హైదరాబాద్‌లో కన్నుమూశారు. ఆయన మరణం తెలుగు సాహితీ లోకంలో తీరని లోటును మిగిల్చింది.

వారసత్వం:

దాశరథి రచనలు తెలంగాణ సాహిత్యంలో, ఉద్యమ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచాయి. ఆయన శతజయంతి (2024-25) సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏడాది పొడవునా ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తోంది.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

దాశథి కృష్ణమాచార్యులు

2025-05-19T05:10:17Z

Krupal: Created page with "దాశరథి సోదరులలో పెద్దవారు. ఆయన కవిగా ముఖ్యంగా గుర్తింపు పొందారు. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొని, నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా కృషి చేశారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆస్థానకవిగా నియమిత..."

హీరాలాల్ మోరియా,

2025-05-19T04:53:21Z

Krupal: Created page with "'''హీరాలాల్ మోరియా''' (జననం: 1927) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, సాహితీవేత్త, వక్త మరియు రచయిత. ఆయన ఖమ్మం జిల్లాలో సుదీర్ఘకాలం ప్రజా సేవకుడిగా మరియు సాహిత్య సాధకుడిగా కృష..."

'''హీరాలాల్ మోరియా''' (జననం: 1927) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, సాహితీవేత్త, వక్త మరియు రచయిత. ఆయన ఖమ్మం జిల్లాలో సుదీర్ఘకాలం ప్రజా సేవకుడిగా మరియు సాహిత్య సాధకుడిగా కృషి చేశారు. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న తర్వాత, రాజకీయ రంగంలో సేవలందించడంతో పాటు, తెలుగు సాహిత్యంలో అనేక ప్రక్రియలలో రచనలు చేశారు.

=== జీవన ప్రారంభం ===
హీరాలాల్ మోరియా 1927లో జగన్నాధప్రసాద్ మోరియా మరియు రాధాబాయి దంపతులకు జన్మించారు. సాహిత్య, ధార్మిక, దేశభక్త గుణాలున్న కుటుంబంలో జన్మించిన మోరియా, బాల్యం నుండే సాహిత్య పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నారు. ఆయన కుటుంబం దాశరథి వేంకటాచారి, దాశరథి కృష్ణమాచార్యులతో స్నేహ సంబంధాలు కలిగి ఉండటంతో పురాణాలు, ఇతిహాసాలపై చర్చల వాతావరణం చిన్ననాటి నుండే మోరియాపై ప్రభావం చూపింది.

=== స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాత్ర ===
1947 ఆగస్టులో నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సత్యాగ్రహాల్లో మోరియా పాల్గొన్నారు. ఖమ్మం పట్టణంలో సత్యాగ్రహం చేపట్టిన జట్టులో ఆయన సభ్యునిగా ఉన్నారు. అప్పటికే వివాహం అయినా, కుటుంబ బాధ్యతలను పక్కనపెట్టి ఉద్యమానికి అంకితమయ్యారు. ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించినందుకు ఆయనపై పదమూడు కేసులు నమోదు చేసి 17 ఏళ్ల జైలు శిక్ష విధించారు.

=== రాజకీయ జీవితము ===
స్వాతంత్ర్యానంతరం, 1952 నుండి 1962 వరకు ఖమ్మం జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ కార్యదర్శిగా మోరియా పని చేశారు. పలు ప్రజా సమస్యలను పరిష్కరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలిలో సభ్యుడిగా పనిచేసిన సమయంలో "అష్యూరెన్స్ కమిటీ"కు అధ్యక్షుడిగా నియమితులయ్యారు.

=== సాహిత్య రచనలు ===
హీరాలాల్ మోరియా వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు. కథ, నాటకం, వ్యాసం, కావ్యం, గేయం మొదలైన శైళ్లలో ఆయన రచనలు వెలువడినవి. గురజాడ అప్పారావు, వేమన ప్రభావం ఆయన రచనలలో కనిపిస్తుంది. మానవతావాదాన్ని కేంద్రబిందువుగా చేసుకుని సమాజంలో మార్పు తేవాలని ఆయన కృషి చేశారు.

'''ప్రసిద్ధ కవితా ఉల్లేఖనం:'''<blockquote>''"కొడవళ్ళు, గొడ్డళ్ళు నాగళ్లు, చక్రాలూ, రంగులూ, దొంగలూ లేని అసలు జండాలే లేని హూమనిజం పెంచండి"'' – (కదనం – కదలండి)</blockquote>

=== సమకాలీనులతో సంబంధాలు ===
ఆయనకు నీలం సంజీవరెడ్డి, పి.వి. నరసింహారావు, నెహ్రూ వంటి ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులతో పాటు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, సి. నారాయణ రెడ్డి, కాళోజీ నారాయణరావు వంటి సాహితీవేత్తలతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. నిరాడంబర జీవనశైలి ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపునిచ్చింది.
----'''గమనిక''': ఈ వ్యాసం ''ఖమ్మం కథాసుధ'' లో ప్రచురితమైన సమాచారం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. మరింత నాణ్యతతో కూడిన ఆధారాలపై వ్యాసాన్ని మెరుగుపరచవచ్చు

సర్వదేవభట్ల నరసింహమూర్తి

2025-05-19T04:49:12Z

Krupal: Created page with "ఖమ్మం కథాసుధ నుండి అందించిన సమాచారం ఆధారంగా కవిరాజమూర్తి గురించిన వ్యాసం క్రింద పొందుపరచబడింది: '''కవిరాజమూర్తి: కలం పదును చూపిన ధీశాలి''' సర్వదేవభట్ల నరసింహమూర్తి గుప్తనామధేయ..."

ఖమ్మం కథాసుధ నుండి అందించిన సమాచారం ఆధారంగా కవిరాజమూర్తి గురించిన వ్యాసం క్రింద పొందుపరచబడింది:

'''కవిరాజమూర్తి: కలం పదును చూపిన ధీశాలి'''

సర్వదేవభట్ల నరసింహమూర్తి గుప్తనామధేయం కవిరాజమూర్తి. ఆయన 1926వ సంవత్సరంలో ఖమ్మంలోని మామిళ్ళ గూడెంలో జన్మించాడు. ఖమ్మం జిల్లాలో సుదీర్ఘమైన సాహిత్య సేవ చేసిన వారిలో కవిరాజమూర్తి అగ్రగణ్యుడు. ముఖ్యంగా రజాకార్ల రోజుల్లో తమ కలం పదును చూపెట్టిన ధీశాలి ఆయన.

'''రైతుబిడ్డల కోసం కలం పట్టిన రచయిత:'''

ఉన్నత కుటుంబంలో జన్మించినప్పటికీ, కవిరాజమూర్తి రైతుబిడ్డల జీవితాలను, వారి కష్టాలను చిత్రించడానికి తన కలాన్ని అడించినవాడు. ఆ రోజుల్లో ప్రముఖ పత్రికలన్నీ ఆయన్ని ప్రస్తుతిస్తూ, "ప్రజాస్వామ్యం వర్ధిల్లే ఈ రోజుల్లో, ఈ నూతన యుగంలో పెట్టుబడిదారీ ధనవంతుల పాదధూళి, వాళ్ల కల్మష మనస్తత్వంలో కుళ్లిపోతున్న సమాజ స్వరూపాన్ని యథాతథంగా చూపుతున్నాడు" అని కీర్తించాయి. సమాజంలోని అసమానతలను, ధనవంతుల దురాగతాలను నిర్భయంగా తన రచనల ద్వారా వెలుగులోకి తెచ్చాడు.

'''లేఖా సాహిత్యం మరియు ఉర్దూ ప్రావీణ్యం:'''

లేఖా సాహిత్యానికి ఓనమాలు దిద్దినవాడిగా నరసింహమూర్తిని పేర్కొంటారు. ఆయన స్వచ్ఛమైన దక్కనీ ఉర్దూలో మంచి ప్రావీణ్యం కలిగినవారు. "మై గరీబూ" అనే నవల వ్రాసి, ఆనాటి దక్కనీ ప్రజల జీవన స్థితిగతులను కళ్ళకు కట్టినట్లుగా వర్ణించాడు. ఉర్దూ నుండి తెలుగులోకి అనేక పుస్తకాలు అనువదించాడు. హీరాలాల్ మోరియా ఉర్దూలో వ్రాసిన జమలాపురం కేశవరావు గూర్చిన పద్యకావ్యాన్ని నరసింహమూర్తి తెలుగులోకి 'మహాపథం' పేరిట అనువదించాడు. ఆయన స్వయంగా ఉర్దూలో వ్రాసిన కథలను ఈ జిల్లాకే చెందిన మరో ప్రఖ్యాత రచయిత ఊటుకూరు రంగారావు తెలుగులోకి అనువదించడం విశేషం.

'''దీర్ఘ కవితా ప్రక్రియ మరియు ఇతర రచనలు:'''

ప్రస్తుతం ప్రచారంలో ఉన్న దీర్ఘ కవితా ప్రక్రియను ఆరోజుల్లో ఆయనే ప్రారంభించాడు. తొలి దీర్ఘ కవితలైన "మహైక ప్రణతి" వంటి వాటిని ప్రచురించి తర్వాతి కవులకు మార్గదర్శకులయ్యాడు. గాంధీజీ చరిత్రను జముకుల కథారూపంలో వ్రాసి ప్రజలను చైతన్యపరిచాడు. "మానవ సంగీతం" అనే ఖండకావ్యం, "మై గరీబూ", "మొదటి రాత్రి", "జారుడబండ" అనే నవలలు, "మార్పు" అనే నాటకం, "నవయుగ శ్రీ" అనే గేయాల సంపుటి, "లహుకీలకేర్" అనే ఉర్దూ నవల మొదలైన అనేక రచనలు చేశాడు. గేయం, ఖండకావ్యం, నాటకం, నవల, కథ, జముకుల కథ వంటి సాహిత్యంలోని అన్ని ప్రక్రియలలో రచించి ఖమ్మం జిల్లాకు ఎనలేని ఖ్యాతిని తెచ్చిపెట్టాడు.

'''విమర్శకుల ప్రశంసలు మరియు స్మృతి చిహ్నం:'''

కవిరాజమూర్తి సాహిత్య ప్రతిభను విమర్శక కవులు బెల్లంకొండ రామదాసు, రెంటాల గోపాలకృష్ణులు ఎంతగానో ప్రశంసించారు. వారు ఆయన్ని చిలీ కవి పాబ్లో నెరూడాతో పోల్చారు. "పల్లెటూరు" అనే పత్రికలో లేఖా సాహిత్యాన్ని ఆరంభిస్తూ సీరియల్ లేఖలను ప్రచురించాడు. ఆయన పట్టుదలకు, దృఢదీక్షకు ప్రతీకగా నిలిచాడు. ఒక సందర్భంలో ఆయన అన్న మాటలు ఈ జిల్లా ప్రజలు ఇప్పటికీ గుర్తు చేసుకుంటారు: "నన్ను మీరేమీ చేయలేరు, నేను మరణించిన తరువాత కూడా నలుగురి భుజాల మీద స్వారీ చేస్తాను." అనేక రంగాలలో అనన్యమైన సేవ చేసి ధన్యజీవిగా ప్రజల హృదయాలలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాడు. ఆయన లేకపోయినా ఆయన పేరుతో ఖమ్మంలో పిలుచుకునే "కవిరాజగర్" ప్రాంతం ఆయనను సదా గుర్తుకు తెస్తూ ఉంటుంది.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

శొంఠికృష్ణమూర్తి

2025-05-19T04:47:01Z

Krupal:

ఖమ్మం జిల్లాలోని కథా రచయితలలో విస్తృతంగా కథలు వ్రాసిన వారిలో శ్రీ శొంఠి కృష్ణమూర్తి గారు చిరస్మరణీయులు. ఆయన 1925వ సంవత్సరం అక్టోబర్ 18న ఖమ్మం జిల్లా మధిరలో జన్మించారు. విద్యార్థి దశ నుండే రచనా వ్యాసంగంలో నిమగ్నమైన కృష్ణమూర్తి గారు ఉపాధ్యాయులుగా చాలా కాలం పనిచేశారు.

'''రచనా ప్రస్థానం మరియు ప్రచురణలు:'''

శ్రీ కృష్ణమూర్తి గారు వ్రాసిన కథలు ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రజ్యోతి, తెలుగు స్వతంత్ర, ఆనందవాణి, తెలుగుదేశం, నవోదయ మొదలైన పలు ప్రముఖ పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. కథా రచనపై ఆసక్తితో పాటు దానిపై అవగాహనను పెంపొందించే లక్ష్యంతో, కృష్ణమూర్తి గారు కాళోజీ నారాయణరావు మరియు కొడవటిగంటి కుటుంబరావు వంటి ప్రముఖుల సహకారంతో "కథలు రాయడమెలా!" అనే పుస్తకాన్ని వెలువరించారు.

'''కథా సంపుటాలు మరియు రచనా శైలి:'''

కృష్ణమూర్తి గారు "కథావాహిని" సీరీస్‌తో పాటు "మూగభార్య", "రకరకాల భార్యలు", "రకరకాల భర్తలు", "కృష్ణాంజలి" అనే కథా సంపుటాలను ప్రచురించారు. వారి రచనా శైలి మైదాన ప్రాంతంలో ప్రవహించే గోదావరి నదిలా ప్రశాంతంగా, సరళంగా సాగిపోతుంది. కథారచన కేవలం కాలక్షేపం, వినోదం కోసం కాకుండా విజ్ఞాన వికాసాలకు తోడ్పడాలనేది వీరి ఆకాంక్ష. దానికి అనుగుణంగానే వారి రచనలు సాగాయి. సమాజానికి ఉపయుక్తమైన అంశాలను తమ కథల ద్వారా తెలియజేయడానికి ఆయన ప్రయత్నించారు.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

శొంఠికృష్ణమూర్తి

2025-05-19T04:46:08Z

Krupal: Created page with "ఖమ్మం జిల్లాలోని కథా రచయితలలో విస్తృతంగా కథలు వ్రాసిన వారిలో శ్రీ శొంఠి కృష్ణమూర్తి గారు చిరస్మరణీయులు. ఆయన 1925వ సంవత్సరం అక్టోబర్ 18న ఖమ్మం జిల్లా మధిరలో జన్మించారు. విద్యార్థి..."

డి. రామలింగం

2025-05-19T04:44:51Z

Krupal: Created page with "డి. రామలింగం 1924వ సంవత్సరం జూన్ 8న ఖమ్మం జిల్లా, మధిర తాలూకాలోని బనిగండ్ల పాడు గ్రామంలో జన్మించాడు. నిరాడంబరత, నిజాయితీ, పట్టుదల ఆయన వ్యక్తిత్వ లక్షణాలు. ఈతరం రచయితలు ఆయనలోని నిజాయ..."

డి. రామలింగం 1924వ సంవత్సరం జూన్ 8న ఖమ్మం జిల్లా, మధిర తాలూకాలోని బనిగండ్ల పాడు గ్రామంలో జన్మించాడు. నిరాడంబరత, నిజాయితీ, పట్టుదల ఆయన వ్యక్తిత్వ లక్షణాలు. ఈతరం రచయితలు ఆయనలోని నిజాయితీని, నిబద్ధతను ఆదర్శంగా తీసుకోవాలని పేర్కొనబడింది.

'''విద్య మరియు ఉద్యమాలలో భాగస్వామ్యం:'''

ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడైన రామలింగం ఇంగ్లీష్ లిటరేచర్, పాలిటిక్స్, ఎకనామిక్స్ వంటి విషయాలలో ప్రత్యేక ఆసక్తిని కనబరిచాడు. తెలుగులో డిస్టింక్షన్ సాధించిన優秀మైన విద్యార్థి ఆయన. విద్యార్థి దశలోనే జాతీయోద్యమం పట్ల ఆకర్షితులై క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా హైదరాబాదు స్టేట్ కాంగ్రెస్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో చురుగ్గా పాలుపంచుకున్నాడు.

'''పత్రికారంగం మరియు అజ్ఞాత జీవితం:'''

హైదరాబాదు స్టేట్ కాంగ్రెస్ ఆధ్వర్యంలో విజయవాడ నుండి వెలువడిన తెలుగు వారపత్రిక "సారధి"కి రామలింగం సహ సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. నిజాం ప్రభుత్వం ఆ పత్రికను నిషేధించడంతో ఆయన పద్నాలుగు నెలలపాటు అజ్ఞాత జీవితం గడిపాడు. అయినప్పటికీ, ఆయన "సారధి" పత్రికకు వ్యాసాలు రాయడం ఆపలేదు. కొంతకాలం తరువాత "గోలకొండ" ద్వైవార పత్రికలో పనిచేశాడు. ఆ పత్రిక దినపత్రికగా మారిన తర్వాత కూడా ఆయన అందులో సేవలందించాడు.

'''ప్రభుత్వ సేవ మరియు ఇతర బాధ్యతలు:'''

పత్రికారంగం తర్వాత రామలింగం సమాచార శాఖలో అనువాదకుడిగా ఉద్యోగం చేశాడు. హైదరాబాదు సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనమయ్యాక, ఆ శాఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ సమాచార శాఖగా రూపాంతరం చెందింది. కొంతకాలం తెలంగాణ రచయితల సంఘానికి కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. ఢిల్లీలోని ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR)లో, మద్రాసులో డిప్యూటీ సెన్సార్ ఆఫీసరుగా కూడా కొంతకాలం పనిచేశాడు. మద్రాసులోనే ఆయన పదవీ విరమణ చేశాడు. ఉద్యోగ విరమణానంతరం హైదరాబాద్‌లోని బాగ్ లింగంపల్లిలో తమ స్వంత ఇంట్లో శేష జీవితం గడిపాడు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ సలహా సంఘ సభ్యులుగా ఐదు సంవత్సరాలు సేవలందించాడు.

'''సాహిత్యకృషి:'''

డి. రామలింగం జీవిత చరిత్రలు రాయడంలో, సాహితీ సమీక్షకుడిగా, అనువాదకుడిగా విశిష్ట గుర్తింపు పొందాడు. తెలుగులో, ఇంగ్లీషులో అనేక విషయాలపై ఎన్నో వ్యాసాలు వ్రాశాడు. ఇంగ్లీష్ లిటరేచర్, తెలుగు సాహిత్య ధోరణులు, తెలుగు రచయితల గురించి అనేక వ్యాసాలు అందించాడు. కథానికలు, స్కెచ్‌లు, రేడియో నాటికలు కూడా రచించాడు.

"కాగితపు పడవలు" అనే కథా సంపుటిని దేవప్రచురణాలయం 1964లో ప్రచురించింది. బూర్గుల రామకృష్ణారావు, దామోదరం సంజీవయ్య, శొంఠి రామమూర్తి వంటి ప్రముఖుల జీవిత చరిత్రలను తెలుగు పాఠకులకు అందించాడు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ కోసం ఆయన "తెలుగు కథ" పేరుతో కథా సంకలనాలను రూపొందించాడు. జీవిత చరమ దశలో సర్వేపల్లి గోపాల్ గ్రంథాన్ని తెలుగులోకి అనువదించాడు. మీర్జా గాలిబ్ ఆత్మకథను ఆయన ఆంగ్లంలో రచించగా నేషనల్ బుక్స్ ట్రస్ట్ వారు ప్రచురించారు.

'''తుది ఘట్టం:'''

భార్య మరణించిన తర్వాత కుటుంబ సభ్యుల ఆదరణ అంతగా లభించలేదనే అభిప్రాయం ఉంది. దురదృష్టవశాత్తు, 1993 జనవరి 3న ఆయన హుస్సేన్ సాగర్‌లో దూకి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. ఈ విషాద సంఘటన రచయితలనే కాకుండా ఆయన తెలిసిన వారందరినీ తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

పుల్లా భొట్ల వేంకటేశ్వర్లు

2025-05-19T04:42:32Z

Krupal:

ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ సాహితీవేత్త, రచయిత పుల్లాభొట్ల వేంకటేశ్వర్లు 1924వ సంవత్సరం నవంబర్ 14న జన్మించారు. 1940 నుండే సాహితీ సృజనను ప్రారంభించిన ఆయన, నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తెలంగాణ ప్రజాపోరాటంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నారు. ఈ పోరాట సమయంలో 1947 మరియు 1948 సంవత్సరాలలో రెండుసార్లు మృత్యుముఖం నుండి బయటపడటం విశేషం.

'''సాహిత్య వ్యాసంగం మరియు రచనలు:'''

పుల్లాభొట్ల వారి రచనా వ్యాసంగం కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ సాహితీ వ్యాసంగాన్ని పోలి ఉంటుందని చెప్పబడుతుంది. 1962లో ఆయన "మాఘంటం" నవల ప్రచురితమైంది. తెలంగాణ ప్రజాపోరాటానికి తెరవెనుక జరిగిన కథ ఈ నవల ఇతివృత్తంగా వేంకటేశ్వర్లు పేర్కొన్నారు. ఈ నవల ఆనాటి అమాయక ప్రజలు పడిన బాధలను కళ్ళకు కట్టినట్లు చిత్రించింది.

సాహిత్య పరిశోధన రంగంలోనూ పుల్లాభొట్ల వారి కృషి గణనీయమైంది. వారు రచించిన "తెలుగు నవలా వికాసం" పరిశోధక గ్రంథానికి 1977లో ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారి అవార్డు లభించింది. వారు శతాధిక గ్రంథకర్తగా అనేక రచనలు చేశారు. ఆదిరాజు వారి జీవితచరిత్ర, కేసరిద్వయం, స్వాతంత్ర్యోద్యమ రథసారథులు, మహావిజ్ఞాన వేత్తలు, క్రాంతిరేఖలు వంటి జీవిత చరిత్రలు రచించారు. భక్తుల, వాగ్గేయకారుల జీవిత చరిత్రలను కూడా గ్రంథస్థం చేశారు. సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞానకోశంలో వందకు పైగా వ్యాసాలు వివిధ విషయాలపై వ్రాశారు.

మహాకవి గురజాడ శతజయంతి సంచికను ఖమ్మం శాఖ తరఫున వారి సంపాదకత్వంలో ప్రచురించారు. త్యాగరాజ సావనీరు వెలువరించడంలో కళారాధన మండలి వారికి సహకరించారు. ఆంధ్రదేశంలోని ప్రముఖ దేవాలయాలన్నింటిని గురించీ వ్రాశారు. హీరాలాల్ మోరియా వచన, గేయ కావ్యాలపై విమర్శ గ్రంథాన్ని రచించారు. ఇంకా వందలాది వ్యాసాలు, కథలు వ్రాశారు.

'''కథా సంపుటాలు:'''

పుల్లాభొట్ల వారి కథా సంపుటాలుగా "పుల్లాభొట్ల కథలు", "గాడితప్పిన జీవితాలు", "మూడు వాక్చిత్రాలు" వెలువడ్డాయి. ఈ మూడింటిని కలిపి "పిన్ని చాలా మంచిది" అనే పేరుతో తిరిగి ప్రచురించారు. 24 కథలతో కూడిన "వెన్నెలకిరణాలు" కథా సంపుటాన్ని వారి సాహిత్య స్వర్ణోత్సవ సంవత్సరం 1990లో ప్రచురించారు. వారి మొదటి కథ 'పుట్టుమచ్చ' 1950లో ఆంధ్ర పత్రిక దినపత్రిక ఆదివారం అనుబంధంలో ప్రచురితమైంది.

'''ఇతర రచనలు మరియు అనుభవాలు:'''

1940లో రచనా వ్యాసంగాన్ని ప్రారంభించి "సముద్రఘోషలు" అనే పేరుతో వెయ్యి పేజీల నవల వ్రాశారు. ఇది ప్రస్తుతం అలభ్యం. ఈ నవలలో ఆనాటి నిజాం సంస్థానంలోని ప్రజలు నిరంకుశ ప్రభువుల పాలనలో పడిన ఇబ్బందులను సహజ సిద్ధంగా చిత్రించారు. రాధ అనే సాంఘిక నవల కూడా రచించారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి గేయ కావ్యాలు, లఘు కావ్యాలపై అనేక విమర్శనాత్మక వ్యాసాలు వ్రాశారు. 1988లో 'క్రాస్ట్రక్' అన్న పెద్ద కథల సంపుటిని వెలువరించారు.

వ్యక్తిగత జీవితంలోనూ ఆయన అనేక గండాల నుండి బయటపడ్డారు. 1979లో కుటుంబంతో దక్షిణ దేశయాత్ర చేస్తూ శ్రీరంగం వద్ద కావేరీ నదిలో, 1987లో ఉత్తర దేశయాత్రలలో గంగోత్రి, యమునోత్రి తీర్థాలు సేవిస్తూ మంచు ముద్దలలో స్నానం చేస్తూ మృత్యుముఖం నుండి తప్పించుకున్నారు. పరమేశ్వరానుగ్రహం వల్లే ఇన్ని గండాల నుంచి బయటపడ్డానని ఆయన వినయంగా చెప్పుకుంటారు.

'''మిత్ర బృందం మరియు గుర్తింపులు:'''

పుల్లాభొట్ల వేంకటేశ్వర్లు మిత్ర మండలి చాలా విశాలమైంది. కొలిపాక మధుసూదనరావు, మోతుకూరి కోటయ్య, హీరాలాల్ మోరియా, కందుకూరి లింగరాజు, డా|| యాలమంచిలి రాధాకృష్ణమూర్తి, గురజాల సుబ్బారావు, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, భీమ్ సేన్ నిర్మల్, పిల్లలమర్రి వేంకటహనుమంతరావు, పురాణం సుబ్రహ్మణ్యశర్మ, అక్కిరాజు రమాపతి రావు, శీలా వీర్రాజు, కాళోజీ నారాయణరావు, కె.వై.యల్ నరసింహారావు, కొండముది శ్రీరామచంద్రమూర్తి, జూపుడి నరసింహారావు, జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం, యం.యల్. నరసింహారావు, అన్నవరం ఆదిశేషయ్య వంటి ఎందరో సాహితీ బంధువులు, రాజకీయ నాయకులు, ప్రజా ప్రతినిధులు ఆయన మిత్రులు. వారందరికీ ఆయన కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.

పుల్లాభొట్ల వేంకటేశ్వర్లు 34 సంవత్సరాలు ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో కొనసాగి పదవీ విరమణానంతరం మరే ఉద్యోగంలో కొనసాగకుండా నిరంతరం సాహితీ సేవ చేస్తూ సరస్వతీ పదకమలాలను అర్చించారు. వారికి సాహిత్యాచార్య, సమీక్షా శిరోమణి, మహోపాధ్యాయ, సాహిత్య భూషణ వంటి ఎన్నో బిరుదులున్నాయి
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

పుల్లా భొట్ల వేంకటేశ్వర్లు

2025-05-19T04:41:55Z

Krupal: Created page with "ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ సాహితీవేత్త, రచయిత పుల్లాభొట్ల వేంకటేశ్వర్లు 1924వ సంవత్సరం నవంబర్ 14న జన్మించారు. 1940 నుండే సాహితీ సృజనను ప్రారంభించిన ఆయన, నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిర..."

తాళ్లూరి రామానుజస్వామి

2025-05-19T04:39:22Z

Krupal:

ఖమ్మం జిల్లా తొలితరం రచయితలలో విశిష్ట స్థానం కలిగిన తాళ్లూరి రామానుజస్వామి తన రచనల ద్వారా, సామాజిక, రాజకీయ కార్యకలాపాల ద్వారా గుర్తింపు పొందాడు.

'''జీవితం మరియు సాహిత్య ప్రస్థానం:'''

తాళ్లూరి రామానుజస్వామి 1920వ సంవత్సరంలో జన్మించాడు. ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన తొలితరం రచయితలలో ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. సాహితీ రంగంలోనే కాకుండా రాజకీయ రంగంలోనూ చురుగ్గా పాల్గొన్నాడు. హీరాలాల్ మోరియా, కవిరాజమూర్తి, దాశరథి కృష్ణమాచార్య, డి. రామలింగం, జమలాపురం కేశవరావు వంటి ప్రముఖులతో ఆయనకు స్నేహ సంబంధాలు ఉండేవి. వీరి స్నేహ ప్రభావంతో రాజకీయాలలో ప్రవేశించి తనదైన ముద్ర వేశాడు.

'''రచనలు:'''

తాళ్లూరి రామానుజస్వామి ప్రసిద్ధ కథా సంకలనం "పీటలమీద పెళ్ళి" 1945 డిసెంబరులో ప్రచురితమైంది. ఇది ఖమ్మం జిల్లా తొలితరం కథా సంకలనాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఈ సంకలనం ఆయన రచనా ప్రస్థానంలో ఒక మైలురాయిగా పేర్కొనవచ్చు. వీరి కథలలో కాల్పనికవాదం (రొమాంటిసిజం) ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. "సంపెంగ తోట", "కొత్తమార్గాలు", "భిక్షిణులు" వంటి ఇతర రచనలు కూడా ఆయన పేరుతో కన్పిస్తున్నాయి.

'''పత్రికా సంపాదకత్వం:'''

తాళ్లూరి రామానుజస్వామి విజయవాడ నుండి వెలువడే "సారధి" అనే సాహిత్య పత్రికకు సంపాదకుడిగా వ్యవహరించాడు. ఈ పత్రిక హైదరాబాదు స్టేట్ కాంగ్రెస్ తరఫున నడపబడింది. పత్రికా సంపాదకుడిగా నాటి సాహిత్య, రాజకీయ వాతావరణాన్ని ప్రతిబింబించే రచనలను ప్రోత్సహించాడు. ఈ పత్రిక ప్రచురణలో దాశరథి కృష్ణమాచార్య వంటి మిత్రుల సహకారం కూడా ఉంది.

'''సామాజిక మరియు రాజకీయ కార్యకలాపాలు:'''

రామానుజస్వామి రాజకీయ రంగంలో చురుగ్గా పాల్గొని తమ ప్రత్యేకతను చాటుకున్నాడు. రజాకార్ల ఉద్యమ సమయంలో పొడపాటి నారాయణతో కలిసి ఆయన ఆ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. హైదరాబాదు రాష్ట్రం భారత యూనియన్‌లో విలీనమైన తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాలు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని నిర్వహించాడు. వీరి సమకాలికులు, సహచరులు అయిన పొడపాటి నారాయణ రామానుజస్వామి గురించిన అనేక విషయాలను సాధికారికంగా చెప్పగలరు.
[[Category:ఖమ్మం రచయితలు]]

తాళ్లూరి రామానుజస్వామి

2025-05-19T04:38:43Z

Krupal: Created page with "ఖమ్మం జిల్లా తొలితరం రచయితలలో విశిష్ట స్థానం కలిగిన తాళ్లూరి రామానుజస్వామి తన రచనల ద్వారా, సామాజిక, రాజకీయ కార్యకలాపాల ద్వారా గుర్తింపు పొందాడు. '''జీవితం మరియు సాహిత్య ప్రస్థా..."

Grand Theft Auto

2025-05-14T12:25:12Z

Krupal: Created page with "'''Grand Theft Auto''' (GTA) is a series of action-adventure video games created by David Jones and Mike Dailly, later overseen by brothers Dan and Sam Houser, Leslie Benzies and Aaron Garbut. It is primarily developed by British development house Rockstar North (formerly DMA Design) and published by its parent company, Rockstar Games. The series is set in fictional locales modeled after real-world cities, at various points in time from the early 1960s to the 2020s. The..."

'''Grand Theft Auto''' (GTA) is a series of action-adventure video games created by David Jones and Mike Dailly, later overseen by brothers Dan and Sam Houser, Leslie Benzies and Aaron Garbut. It is primarily developed by British development house Rockstar North (formerly DMA Design) and published by its parent company, Rockstar Games. The series is set in fictional locales modeled after real-world cities, at various points in time from the early 1960s to the 2020s. The gameplay focuses on open-world exploration and action-adventure elements, often revolving around criminal activities.

== Overview ==
The Grand Theft Auto series is one of the most commercially successful and critically acclaimed video game franchises of all time. As of 2024, the series has sold over 410 million copies worldwide, making it one of the best-selling video game franchises ever. The series is widely known for its open-world design, satirical depiction of American culture, and controversial content including violence, adult themes, and criminal gameplay elements.

== Gameplay ==
Grand Theft Auto games are typically played from a third-person perspective, though the series has evolved to include first-person options in later titles. Players generally control a single protagonist (with some exceptions) through a narrative-driven campaign while having the freedom to explore an open world environment. Core gameplay elements include:

* '''Open-world exploration''': Players can freely navigate expansive urban environments, rural areas, and varied landscapes
* '''Vehicle theft and operation''': A wide range of vehicles can be stolen and driven, including cars, motorcycles, boats, aircraft, and specialized vehicles
* '''Combat systems''': Ranging from hand-to-hand fighting to various weapons and explosives
* '''Mission structures''': Story progression through main missions, with numerous optional side missions and activities
* '''Wanted system''': Law enforcement response to player criminal activities with escalating levels of pursuit

== Main Series Games ==

=== 2D Era (1997-1999) ===

* '''Grand Theft Auto''' (1997) - The original game set across three fictional cities: Liberty City, San Andreas, and Vice City
* '''Grand Theft Auto: London 1969''' (1999) - Expansion pack set in London
* '''Grand Theft Auto: London 1961''' (1999) - Second expansion pack
* '''Grand Theft Auto 2''' (1999) - Set in a retro-futuristic metropolis called "Anywhere City"

=== 3D Era (2001-2006) ===

* '''Grand Theft Auto III''' (2001) - Revolutionary 3D open-world game set in Liberty City, inspired by New York City
* '''Grand Theft Auto: Vice City''' (2002) - Set in 1986 in Vice City, inspired by Miami
* '''Grand Theft Auto: San Andreas''' (2004) - Set in 1992 across the state of San Andreas, inspired by California and Nevada
* '''Grand Theft Auto Advance''' (2004) - Game Boy Advance title set in Liberty City
* '''Grand Theft Auto: Liberty City Stories''' (2005) - Set in 1998 Liberty City
* '''Grand Theft Auto: Vice City Stories''' (2006) - Set in 1984 Vice City

=== HD Era (2008-2024) ===

* '''Grand Theft Auto IV''' (2008) - Set in a reimagined Liberty City with more realistic graphics and physics
** '''The Lost and Damned''' (2009) - First episodic expansion
** '''The Ballad of Gay Tony''' (2009) - Second episodic expansion
* '''Grand Theft Auto: Chinatown Wars''' (2009) - Set in Liberty City with a unique top-down perspective
* '''Grand Theft Auto V''' (2013) - Set in Los Santos and Blaine County (based on Los Angeles and Southern California)
** Featured three playable protagonists: Michael De Santa, Franklin Clinton, and Trevor Philips
** Includes '''Grand Theft Auto Online''' (2013) - Multiplayer component that has received continuous updates
* '''Grand Theft Auto: The Trilogy – The Definitive Edition''' (2021) - Remastered collection of GTA III, Vice City, and San Andreas
* '''Grand Theft Auto VI''' (2025) - The latest entry in the series, set in Leonida (based on Florida) featuring the series' first female protagonist

== Setting ==
The Grand Theft Auto series primarily takes place in fictionalized versions of American cities, organized into three distinct universes:

=== 2D Universe ===

* '''Liberty City''': Based on New York City
* '''San Andreas''': Based on San Francisco
* '''Vice City''': Based on Miami
* '''Anywhere City''': A retro-futuristic city with three districts

=== 3D Universe ===

* '''Liberty City''': Redesigned version based on New York City
* '''Vice City''': Based on Miami and Miami Beach
* '''San Andreas''': A state containing three cities: Los Santos (Los Angeles), San Fierro (San Francisco), and Las Venturas (Las Vegas)

=== HD Universe ===

* '''Liberty City''': More detailed reimagining of New York City
* '''Alderney''': Based on New Jersey
* '''Los Santos and Blaine County''': Based on Los Angeles and Southern California
* '''North Yankton''': A midwestern state featured in GTA V
* '''Leonida''': Based on Florida, the setting for GTA VI

== Storytelling and Themes ==
The series is known for its satirical take on American culture, politics, and society. Recurring themes include:

* '''The American Dream''': Often portrayed as corrupted or unattainable through legitimate means
* '''Crime and punishment''': Exploration of criminal underworlds and their relationship with society
* '''Social commentary''': Satire of consumerism, celebrity culture, political corruption, and media sensationalism
* '''Character studies''': Later games particularly focus on complex character development and relationships

== Controversy ==
The Grand Theft Auto series has been the subject of significant controversy throughout its history:

* '''Violence''': Criticized for depicting graphic violence and allowing players to commit virtual crimes
* '''Sexual content''': Contains depictions of sexual themes, including the infamous "Hot Coffee" mod controversy with San Andreas
* '''Political concerns''': Has faced criticism from politicians and advocacy groups concerned about its potential influence
* '''Legal challenges''': Has faced numerous lawsuits and attempts at legislation to restrict its sale

Despite these controversies, the series has been defended on artistic grounds and as protected speech, with many critics praising its social commentary and satire.

== Cultural Impact ==
Grand Theft Auto has had a profound impact on popular culture and the video game industry:

* '''Open-world design''': Revolutionized and popularized open-world gameplay mechanics
* '''Narrative sophistication''': Raised the bar for storytelling in video games
* '''Technical innovation''': Each major release has pushed technical boundaries
* '''Economic influence''': GTA V is one of the highest-grossing entertainment products of all time
* '''Industry standards''': Influenced game design, marketing, and production values across the industry

== Sales and Reception ==
The series has achieved unprecedented commercial success:

* '''Grand Theft Auto V''': Over 190 million copies sold, making it one of the best-selling video games of all time
* '''Critical acclaim''': Consistently high review scores across the main series
* '''Awards''': Numerous Game of the Year awards and inclusion in "greatest games" lists
* '''Financial impact''': GTA V generated over $8 billion in revenue, with GTA Online continuing to generate significant recurring revenue

== See Also ==

* Rockstar Games
* Open-world video games
* Video game controversies
* Action-adventure games
* Third-person shooters

== References ==
[References would be listed here in Wikipedia format]

== External Links ==

* Official Grand Theft Auto website
* Rockstar Games official website

'''Categories:''' Grand Theft Auto | Rockstar Games | Action-adventure games | Open-world video games | Video game franchises | Organized crime video games